འཇིགས་མེད་ནུབ་པ།
ངེད་ཀྱིས་བཀླགས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ “Tibet: A History” (བོད་། ལོ་རྒྱུས་ཤིག)ཟེར་བ་དེ་གཞིར་བཞག་ན། བསམ་ཡས་ངག་གི་དབང་པོས་(1308-1363)ཀ་རྩོམ་འདི་མཛད་པའི་ལོ་ནི་ཕྱི་ལོ་1334ལོ་རེད་འདུག དེ་དུས་ཁོང་དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ལ་སོན་འདུག་པ་མ་ཟད་གསང་ཕུ་དགོན་པའི་གྲྭ་བ་ཡང་རེད་། གསང་ཕུ་དགོན་པའི་མིང་དངོས་ལ་གསང་ཕུ་ནེའུ་ཐོག་དགོན་ཟེར་ཞིང་དགོན་པ་དེ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་1073ལོར་ཕྱག་བཏབ་འདུག
སྤྱན་ཆེན་པོ།
ཚོར་བ་འདི་དམར་རྗེན་རྗེན་ངང
གཡུལ་ས་ནས་ཕམ་པའི་འཐབ་མོ་བ་བཞིན
རྒྱང་རིང་རྒྱང་རིང་ཞིག་ནས་བྱོལ་འདོད་ཀྱང
མི་ཡུལ་འདི་ཧ་ཅང་ཆུང་དྲགས་པ་ཡིན་ནམ
ཚོར་བ་འདི་གཡོལ་ས་ཞིག་གཏན་ནས་མི་འདུག
བསོད་ནམས་ཟླ་བ།
གུ་གུལ་གྱི་དྲ་ཐོག་ཡིག་བསྒྱུར་ཞབས་ཞུའི་ Google Translator ནང་རྒྱལ་ཁབ་ ༩༠ ལྷག་གི་སྐད་ཡིག་ཡོད། རང་ཅག་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་ཞབས་ཞུའི་ནང་དུ་རྐུབ་སྟེགས་ཞིག་ཐོབ་པར་བོད་མི་མི་རེ་ངོ་རེར་ལག་ཐོག་ཏུ་འདུག །དེའང་དང་ཐོག་དབྱིན་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བོད་ཡིག་ནང་བསྒྱུར་ཚར་དགོས་པ་དང་། མིང་ཚིག་དེ་དག་མི་སུས་བསྒྱུར་ན་ཡང་འགྲིགས་ཀྱི་འདུག
དེ་ལས་མང་བ་། “གུ་གུལ་ཡིག་བསྒྱུར་ཞབས་ཞུའི་ནང་བོད་ཡིག་སླེབས་ཐབས།” »
མཁོ་གཏོང་བ། གཡུ་སྒང་སྦྱིན་པ།
ང་ཚོ་སྟེ་ཤ་དར་ཁྲག་དར་གྱི་གསར་བུ་འགའ་ལྷན་དུ་འཛོམས་ཏེ་གསར་བུ་སུ་ཡག་མིན་གྱི་རྩོད་པ་བྱས་བྱས་མཐར་ད་གཟོད་སྐད་ཆ་འདི་འདྲ་ཞིག་བཤད་དེ་གསར་བུའི་ཉམས་འགྲན་པར་ཐག་གིས་བཅད་པ་ཡིན། གནའ་བོའི་རོང་འབྲོག་ཕྱོགས་སུ་གསར་བུ་སྐོར་དང་སྐོར་བྱས་ཏེ་ཕོ་ཉུལ་དུ་འགྲོ་སྲོལ་ཡོད་ལ། མ་ཟད་བུ་མོ་གཅིག་དམིགས་འབེན་དུ་བཞག་ཏེ་སུ་ཞིག་གིས་དེའི་རུམ་ཕྱེས་ཤིང་བཙན་གྱིས་ཉལ་ཐུབ་ཚེ་དེ་ནི་གསར་བུ་འབབ་གི གསར་ཡག་རེད། ད་དུང་བུ་མོ་དེའི་ཆེད་དུ་རྡུང་རེས་བྱས་ཤིང་སུ་རྒྱལ་སུ་ཕམ་གྱིས་ཀྱང་གསར་བུའི་ཡག་སྡུག་ལ་ལྟ་སྲོལ་ཡོད་རེད།
ཨ་ནུ་ཐང་བསོད་ནམས།
གནའ་བོའི་སྟག་གཟིག་དང་འབྲེལ་བའི་དེང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩོད་རྙོག – ISIS
སྟག་གཟིག་ཟེར་བ་ནི་དབྱིན་སྐད་དུ་པཱ་ཤར་ཡ་ཟེར་ཞིང་ཁོང་ཚོའི་ས་ཆ་གཙོ་བོ་དང་། མི་འབོར་མང་ཤོས་ནི་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཨེ་རན་གྱི་ནང་དུ་ལྷག་ཡོད་ལ་ཡུལ་གྲུ་དཀྱིལ་ཤར་ཁུལ་གཙོ་བོ་གྱུར་ཡོད། སྔོན་ལོ་༥༥༠ ནས་པཱ་ཤར་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ཤིང་སྲིད་དབང་བཟུང་བ་མ་ཟད། སྐབས་དེ་རུ་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་སྟོབས་འབྱོར་ཆེ་ཤོས་དང་། ཤེས་རིག་དར་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་ཐེ་ཡོད།
རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གཉིས་ནི་རོ་མན་རྒྱལ་ཁབ་དང་། རྒུ་རིས་ཁའི་བྷེ་གཟན་ཁྲན་Byzantine རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་རེད།
ཨེ་མ་ཧོ།
སྡང་དགྲས་རིག་ན་སྙིང་རྩ་ཚལ་བར་གས།།
གཉེན་ཉེས་དྲན་ཚེ་སེམས་རྩ་སྐྱིད་ཀྱིས་གང་།།
དགྲ་འདུལ་གཉེན་སྐྱོང་འབུམ་པ་ཞལ་དཀར་ཉིད།།
དེང་དུས་བཞུགས་ན་ང་ཚོ་གློ་བ་དགའ།།
གངས་ཅན་ཡུལ་གྱི་རྨ་ཁམས་དགའ་བའི་ཆར།།
རྨ་ཀླུང་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་མཛེས་ལྗོངས་ན།།
ཀོ་ལི་གྷ་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
ཀ་ར་གུ་རམ་ཁ་ལ་མངར་ཡང་ཡ་སྲིན་ནག་པོའི་སྣ་འདྲེན་རེད།།
ཁ་ཤ་ཁུར་ཤ་ག་ནས་འཐེན་ཀྱང་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རེད།།
ག་ནས་བལྟས་ཀྱང་རང་དོན་སྒྲུབ་ནས་གཞན་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་མཁན་མང་།།
ང་ཚོ་ཁོང་ཚོའི་གླེང་གཞི་བཟོས་ནས་རང་བཙན་དབུ་མས་དུས་ཚོད་བསྣར།།
ཅ་ཅོ་མང་བའི་ཆོས་མེད་ཀླ་ཀློ་གུང་བྲན་སྲིད་གཞུང་ཆབ་སྲིད་རྣོ།།
ཆ་རྒྱུས་ཉམས་མྱོང་ཁ་མཐུན་མེད་པའིི་རྗེས་ལུས་སྤྱི་ཚོགས་ང་ཚོ་འདྲ།།
གཞས་པ། ཆོས་གྲགས།
ཀོ་ལི་གྷ་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
ཀ་ར་ཀོར་རེ་ཤོད་མཁན་མང་ཡང་དོན་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་གླེང་དཀོན།།
ཁ་དམག་གཏམ་བཤད་སྤེལ་མཁན་མང་ཡང་རྒྱལ་འབྲེལ་ཆབ་སྲིད་གོ་རྟོགས་ཉུང་།།
ག་ས་ག་ལ་ཟབ་སྦྱོང་མང་ཡང་མི་ཚེའི་མདུན་ལམ་སྟོན་མཁན་ཉུང་།།
ང་ཡིན་ཟེར་བའི་མཁས་པ་མང་ཡང་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ཁྲིམས་བཟོར་ཤོར།།
ཅ་ཅོ་མང་བའི་མི་ཡི་སྤྱི་ཚོགས་རྫུན་གཏམ་སྤེལ་ནས་རང་མིང་བསྒྲགས།།
ཆ་མེད་མི་རྣམས་མགོ་བོ་རྨོངས་ནས་བདེན་པའི་མི་རྣམས་ནག་པོ་བཟོས།།
ལོ་མ་རྒྱལ།
གངས་དཀར་ཏི་སེ་ལྟ་བུའི་བརྩམས་སྒྲུང་ཞིག་གི་ཆེད་དུ།
མཚོ་མོ་མ་པང་ལྟ་བུའི་མེ་ལོང་ཞིག་གི་ཆེད་དུ།
ཁྱུང་བོ་སྤུང་ཟད་ལྟ་བུའི་སྨྱུག་གུ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ།
བདག་ནི་འོ་ལྡེ་སྤུ་རྒྱལ་ལྟར་སྤུ་བོ་ནས་ཡར་ཀློང་ལ་ཆས།
རི་དང་ལུང་བ་བརྒལ། ཆུ་དང་གཙང་བོ་བཅད།
ཚོ་བ་དང་ཚོ་བ་ལ་མདུང་གིས་འཐབ། གྲི་ཡིས་འཁྲུག ཤེད་ཀྱིས་བསྐྱོད།
ལོ་མ་རྒྱལ།
ཉི་མ་ཤར་ཤར་ཏེ། ཚ་བ་ཆེ་ཆེ་སྟེ། མཐའ་མ་རྔ་མ། ཆར་བ་ཤགས་སེར་བབས་སོང་། ཆར་བ་འབབ་པའི་སྐར་ཅིག་མ་འདིར། ཆར་བ་ལ་ཀུན་པོས་ “ལྷ”འམ་ “རིན་པོ་ཆེ”་ཞེས་འབོད། རླུང་བུ་ལ་ཡང་བརླན་གཤེར་གྱིས་ཁེངས་ཏེ། རེག་བྱ་ལ་བདེ་སྣང་གིས་བྱིལ་བྱིལ་མང་ཙམ་བྱེད། བར་སྐབས་འདིར། དྲན་ངོགས་ན། ཆར་བ་དང་རླུང་བུ་མ་གཏོགས། ཅི་ཡང་མེད། ཐ་ན། མཚར་སྡུག་བཀྲ་བའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་མེད་ལ། ལྷུན་སྟུག་ཅན་གྱི་རི་བོ་ཡང་མེད། གཏན་ཚིགས་ཏེ། ཚ་བས་གཟིར་མ་ཐག་དང་། ཆར་བ་བབས་མ་ཐག་ཡིན་པས་སོ།
ཀོ་ལི་གྷ་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
ཀ་བ་གདུང་མ་ཁང་པའི་རྒྱན།།
ཁ་བ་གངས་རི་དཀར་པོ་རེད།།
ག་པ་རོག་པོ་གཡག་གི་མིང་།།
ང་ཚོ་ཁོང་ཚོ་མིང་ཚིག་རེད།།
ཅ་ལག་དངོས་པོ་མང་ན་ཡང་།།
ཆ་ཤས་ཙམ་གྱིས་འགྲིག་པ་གྱིས།།
འཇམ་དཔལ་རྣོན་པོ།
གཉིས། ཆོས་སྤོང་མཁན་གྱི་རབ་བྱེད།
བདེ་གཤེགས་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་ཡིས། །ལེགས་གསུང་ཆོས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་ཕྱིར། །མཐའ་དག་བོད་འདིར་མ་འགྱུར་བར། །སྔོན་རབས་མཁས་པའི་གཞུང་ན་གསལ། །ཟབ་མོ་ཆོས་ལ་རྟོག་གེ་ཡིས། །རྩོད་པ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དག །སྔ་རབས་མཁས་པའི་ངག་ལས་བྱུང་། །རྒྱ་གར་ཆོས་ལུགས་མང་བའི་ཡུལ། །ཡིན་ཕྱིར་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་བར། །གྲུབ་མཐའི་རྩོད་པའི་ལུགས་སྲོལ་མང་། །སྔོན་དུས་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ། །
དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་ཡུལ་ཕུང་བའི་ངན་སྤྱོད་འགོག་པ་རབ་བྱེད་བཅུ་པ།” »
ཀླུ་སྨྱོན།
— — —
མི་ལོ་དུ་མའི་སྔོན་ནས་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཅིག་ཅིག་མུག་མུག་ཟེར་བ་ཞིག་གོ་མྱོང་བའི་ཁྲོད་དུ། དགའ་མོས་ཆེ་ཤོས་དང་དོ་སྣང་ཆེ་ཤོས་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དུས་དེབ་རེའི་སྟེང་དུ་དཔྱད་རྩོམ་ག་གེ་མོ་ཞིག་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་དུ་སྒྲོག་སྦྱང་བྱས་ཚུལ་འཁོད་དང་། རྩོམ་པ་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཡང་ཚོགས་འདུ་དེར་བསྐྱོད་ཚུལ་སྐབས་རེར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་མང་ཆེ་བ་ཡོ་རོབ་ཏུ་འཚོགས་པ་དང་། རང་ཉིད་ས་མཐའི་ལྡོམ་པོ་ཕྱི་བསྐྱོད་ལག་ཁྱེར་མེད་ལ་ལམ་སྣེའི་སྒོར་མོ་ཡང་མེད་པ་ཞིག་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུར་ཇི་ལྟར་བསྐྱོད།
ཀླུ་སྨྱོན་ཁྲག་འཐུང་གླིང་པ།
སྙིང་གི་རྩ་མདུད་གྲོལ་བའི་ཆེད། །རྩ་གསུམ་ལྷ་ལ་གསོལ་བཏབ་པས། །རང་སྣང་ཌྰ་ཀིའི་གཟི་བྱིན་འབུམ། །འཇའ་འོད་ཀློང་ནས་ས་ལ་བབས། །རྡུལ་བྲལ་འཇིག་རྟེན་དཀར་པོའི་ཞིང་། །ངོ་མཚར་ཌྰ་ཀིའི་ཞིང་ཁམས་སུ། །གཅིག་དང་དུ་མར་འཕྲུལ་བའི་གར། །རྡོ་རྗེའི་རོལ་བ་འབྱམས་སུ་ཀླས། །འདོད་པའི་མྱོས་བུམ་མཁྲངས་ཟླུམ་ཞིང་། །བྷ་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེར་གདངས་པའི། །དགའ་མ་བྱུ་རུའི་མདོག་ཅན་ཞིག །སྒྱུ་རྩལ་དྲུག་ཅུའི་ཀློང་ན་བརྒྱལ། །མ་དག་སྒྱུ་ལུས་འདོར་བ་དང་། །དག་པའི་གཟིགས་མོར་རོལ་བའི་ཕྱིར། །ཡང་ཡང་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། །སྒོ་གསུམ་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོད་པར་བཤམས། །
སྤྱན་ཆེན་པོ།
རོལ་དབྱངས་དེས་མཚན་མོ་དེར་བཙན་གཡེམ་བྱས་རྗེས
མེ་ཡིས་མ་འཚིག་པའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་ཤེས་དེ
རྒྱང་རིང་གི་མཚམས་ན
མཚན་མོའི་གྲིབ་ཡོལ་གྱིས་བསྒྲིབས་འདུག
མིག་ཟུང་བཙུམས་ནས་མཚན་མོ་འདིའི་ཟབ་ཚད་འཇལ་དུས
ལག་མཐིལ་ནས་ལྷུང་བའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལམ་ཕྲན་ཞིག་དང་འདྲ
བྱ་མདོ་སྐལ་རྒྱམ།
མུ་མཐའ་མེད་པའི་མཚན་མོར
སྐར་ཚོགས་རྣམས་གཡོར་གྲུ་བཞིན
ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ནས་འདུས་ཤིང
སླར་ཡང་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་སུ་གྱེས་འགྲོ
མཚོ་ངོགས་ལྟ་བུའི་མཚོན་མོ་འདིར
ཁྲི་རལ་པ་ཅན།།
སྤྱི་ལོ་༢༠༠༡ལོར་ང་རང་བོད་ནས་རྒྱ་གར་ནང་སླེབས་པ་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་བལ་ཡུལ་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་རྣམ་ཀུན་མི་ཆིག་སྟོང་ནས་བདུན་བར་འཚངས་ཀ་བརྒྱབས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་རིམ་པར་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་དུས་གསར་འབྱོར་འདུག་ས་གསོག་སྒར་སློབ་གྲྭ་དང་སུ་ཇ་སློབ་གྲྭ། བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ།གདན་ས་ཁག་བཅས་སུ་མི་མང་དྲག་སྟེ་ཟ་ཆས་དང་ཉལ་ཆས། སྡོད་ཁང་བཅས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་པ་དངོས་སུ་མཐོང་སོང་བ་མ་ཟད། བོད་མི་གསར་འབྱོར་དེ་ཚོ་སྒྲིག་ཁོངས་ནས་ཕྱི་ལ་འཐོན་པ་དང་ལས་ཀ་མི་རེག་པ་དང་།
