—མཚམས་སྦྱོར་བ། གངས་འདབས།
རྗར་མེ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ལབ་རྫེག་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞོན་ནུའི་བོད་རིག་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ་སྐོང་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་ལ་རྗར་མེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཁང་པས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་མཚན་ཚོགས་ཤིག་ཚོགས་ཞུགས་པ་ཚོར་དམིགས་བཀར་གོ་སྒྲིག་ཞུས་སོང་།
—མཚམས་སྦྱོར་བ། གངས་འདབས།
རྗར་མེ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ལབ་རྫེག་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞོན་ནུའི་བོད་རིག་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ་སྐོང་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་ལ་རྗར་མེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཁང་པས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་མཚན་ཚོགས་ཤིག་ཚོགས་ཞུགས་པ་ཚོར་དམིགས་བཀར་གོ་སྒྲིག་ཞུས་སོང་།
——-ཨེ་མ་ཧོ།
ཨ་མའི་བུ་གཅེས་རྒྱལ་ཞེན་ཅན་པོ་ཧ་ཅང་དཀའ་བའི་སྲིད་སྐྱོང་ལོངས་ཐལ།།
ས་སྐྱོང་དཔོན་གྱི་གོ་སར་མིན་པར་ཤ་ཞེན་བདེན་པའི་དམ་དཔུང་ཆེན་པོས།།
ལ་རྒྱའི་རྒྱལ་མཚན་ལེགས་པར་འཛུགས་ནས་ར་རིའི་ནང་དཀྲུགས་ཟིལ་གྱིས་བརྣན་པ།།
དེ་ལས་མང་བ་། “ཨ་ཚོགས་ཀླུ་མཁར་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པ་ཉི་འཛིན་རང་གྲོལ།” »
མིག་ཆུ། (དབུས་ཡོ་རོབ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ།)
ང་ནི་ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཆབ་སྲིད་ཚན་རིག་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིག་མིན། འོན་ཀྱང་ང་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་དང་དོད་ཡོད་མཁན་གྱི་གཞོན་སྐྱེས་ཤིག་ཡིན་པས།ད་ཐེངས་སློབ་གྲྭའི་གུང་སེང་གི་དུས་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞོན་ནུ་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བཞི་པའི་སྟེང་ཟུར་ཉན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཧ་ཅང་དགའ་འོས་པའི་དོན་དག་ཅིག་ནི་ད་ཐེངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འདིའི་སྟེང་དུ་ནུབ་གླིང་གི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་དང་།
དེ་ལས་མང་བ་། “རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞོན་ནུ་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་འདུ་སྒང་གི་དགའ་སྐྱོའི་མྱོང་ཚོར།” »
སྨྱུག་མདའ།
རྐང་རྗེན་མགྲིན་པ་དེ་རུལ་བ་ཤེས།།
སུག་ལག་སྒུར་མོ་ཚོ་ཆེ་ཚོད་འདུག།
ཁ་སང་ཉི་མ་ལ་དེ་ལྟར་གླེང་།།
ཡིག་ཐུམ་སེར་པོ་ཚང་འདི་ལྟ་འོ།།
འགྲམ་གྱི་མི་སྐད་ལ་སྒྲ་ནི་ཆེ།།
གློག་གི་བར་གསེང་ལ་རླུང་ཞིག་ཁྱབ།།
རྫ་སྐྱེས་མྱུ་གུ
དེ་ཡང་འདི་ནས་ཁོ་བོའི་སེམས་གཏིང་གི་བསམ་ཚུལ་འགའ་བརྗོད་ན་འདོད་པས་ཞུ་རྒྱུ་ལ། ང་ཚོ་ལ་མི་དགོས་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཀླགས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་རོགས་ཞུ།
བོད་དང་བོད་མིའི་དབར་ཕུ་དཀྲུག་མདའ་དཀྲུག་མཁན།
ཁ་ལ་དྲང་ཚུགས་ཡོད་ཀྱང་ཁོག་ཏུ་ཞེན་ཁོག་གིས་རུལ་བའི་ཁ་ཁོག་མི་མཚུངས་པའི་མི།
དེ་ལས་མང་བ་། “ང་ཚོ་ལ་གཏན་དུ་མི་དགོས་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས།” »
———སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།
འཇིག་རྟེན་མི་ཡི་ལུགས་སྲོལ། རྒས་པས་གཞོན་པོ་ལ་བལྟ་སྲུང་བྱེད། གཞོན་པོས་རྒས་པ་ལ་གཅེས་སྐྱོང་བྱེད། ཕན་ཚུན་རོགས་རེས་བྱེད་པ་འདིས་མི་ཡི་རིགས་འདི་རྒྱུན་གནས་བྱུང་བ་ཡིན།
གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་གྱི་རོགས་རེས་འདི་མེད་པ་ཡིན་ན། མི་ཡི་འགྲོ་བ་འདི་རྒྱུན་གནས་ཡོང་བ་ཞིག་མ་རེད། ཐོག་མར་སྐྱེས་ཙམ་ནས་འཆི་འགྲོ་བ་ལས་གསོན་ངོགས་སུ་ཡུན་གནས་མི་ཐུབ་པ་ནི་ང་ཚོ་ལ་མངོན་སུམ་པ་ཡིན།
——–རྨོག་རུ་ཚང་།
རྟེན་འབྱུང་ལས་ཀྱིས་འབྲེལ་བའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་བྱིན་རླབས།།
སྒོ་གསུམ་སྣོད་ཀྱི་བཅུད་ལ་གངྒཱ་བཞིན་བབས་ཏེ།།
མི་གཙང་ཉོན་མོངས་གདོན་གྱི་འབྱུང་བོ་ཡི་ཚོགས་ཀུན།།
བདག་ལས་རིང་དུ་བཀྱེད་ལ་རམ་འདེགས་ཤིག་གནང་རོགས།།
གཞུང་བ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་འགན་འཁུར་ནས་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་མི་ལ་ལང་མཁན་ཡོད་ན་དགའ་བསུ་ཡོད་ལ། བཅའ་སྒྲིག་དང་འགལ་ནས་སྲིད་སྤྱིའི་འོས་མི་ལ་ལང་མཁན་ཡོད་ན་ངོ་རྒོལ་ཡོད།
དེང་སྐབས་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་འདིའི་ནང་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་ནང་མཐོ་དམའ་བར་གསུམ་བྲེལ་ཟིང་ལངས་ནས་ཞི་བའི་མི་མང་གི་མདུན་དུ་བཅའ་སྒྲིག་སྣང་མེད་དུ་བཞག་ནས་ཁ་དམག་དང་།
དེ་ལས་མང་བ་། “བཅའ་སྒྲིག་དང་འགལ་ནས་སྲིད་སྤྱིའི་འོས་མིར་ལང་མཁན་ལ་ངོ་རྒོལ་ཡོད།” »
———ཐེ་བོ་སངས་རྒྱས།
ཨ་རིའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ན་ངོ་མཚར་བའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ཞིག་ལས། རི་བོ་ར་ཤཱི་མོར་རྒྱལ་ཡོངས་དྲན་རྟེན་Mount Rushmore National Memorial, ཞེས་རླུང་ལྟར་གྲགས་པ་དེ། ཨ་རིའི་རྐོས་རིས་མཁས་ཅན་སྐུ་ཞབས་གྷུ་ཊི་རྫོན་བྷོར་ཀི་ལིམ་Gutzon Borglum,དང་།

གཅིག སྲིད་སྐྱོང་ལ་ལངས་དགོས་པའི་ཐོག་མའི་ཀུན་སློང་དང་དམིགས་ཡུལ།
སྲིད་སྐྱོང་ལ་ལངས་པར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སོ་སོར་འདུན་པ་དང་འདོད་པ་ཞིག་ཡོད་དགོས་པར་མ་ཟད། འཇོན་གྱི་རེད་བསམ་པའི་གདེང་ཚོད་ཅིག་ཀྱང་དགོས། གདེང་ཚོད་དེ་
དེ་ལས་མང་བ་། “སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བཞེངས་དགོས་དོན།” »
གནས་ཚུལ་མཁོ་གཏོང་བ། ཀ་ཉག་ཚེ་རིང་།
༡༽ ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ཟླ་༩ ཚེས་༡༠ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་རྔ་པ་ཀིིིརྟི་དགོན་གྱི་གྲྭ་ཨ་གྲགས། རང་ལོ་༢༠ ཙམ་ཡིན་པ་ཁོང་གིས་ ”བོད་ལ་རང་དབང་དགོས། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཚེ་ཁྲི་ལོར་བརྟན་པར་ཤོག་” ཅེས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་གནང་བཞིན་རྔ་པ་རྫོང་མཁར་གྱི་གཞུང་ལམ་དུ་ཞི་བའི་གོམ་བགྲོད་བྱས་འདུག་པར། དེ་མ་ཐག་ཉེན་རྟོག་པས་རུབ་རྡུང་བྱེད་བཞིན་འཛིན་བཟུང་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། དེར་མཐུད་ནས་ཉེ་འཁོར་གྱི་བོད་མི་མང་པོས་སྐད་འབོད་སྣ་ཚོགས་བྱས་སྐབས་ཉེན་རྟོག་པས་མི་མང་ནང་གང་བྱུང་གཅར་རྡུང་གཏོང་བཞིན་མང་པོ་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་ནའང་། ད་བར་མི་དེ་དག་གི་མིང་དང་ས་གནས་སོགས་ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་རྟོགས་མ་ཐུབ།
དེ་ལས་མང་བ་། “ཕྱི་ཚེས་༡༠ ཉིན་མདོ་སྨད་རྔ་བར་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ།” »
ཏཱ་ན་བློ་བཟང་།
བ་སྤུ་སྔོན་མོར་ཆུ་ཀླུང་འཁོར་བས་ཉི་འོད་དེ་ཡང་ཕྱོགས་བཞིར་བརྡལ།།
སྤྲིན་དཀར་ཉག་མས་རླུང་བུ་བསུ་བ་མགོ་སྐྲའི་ལྕང་ལོ་གར་ལ་ཆས།།
རང་སེམས་འཁྲིགས་པའི་སྤུ་ཉག་དེས་ཀྱང་གནམ་ས་གཉིས་ཀ་གས་ཉམས་བྱས།།
བརྩེ་བའི་མགོན་ཁྱེད་དྲག་ཆར་ཁྲོད་ཀྱི་གློག་ཞགས་འཁྱུག་པའི་ཚ་ཚ་ཡིན།།
མེ་ལོང་ཡིན་ལ་ངོ་གདོང་ཡིན་པའི་དཔའ་བོའི་ལག་པ་སྟོང་བར་ལུས།།
༢༠༠༣ ལོའི་དགུན་ཁ་དེར་རྒྱ་གར་ཅན་དྷི་གྷར་ས་གནས་གཞོན་ལྷན་གྱིས་དྷ་སར་གཞོན་སྐྱེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐོངས་སོང་། ང་ཚོགས་བཅར་བྱས་པ་ཡིན་ལ་སྐབས་དེར་ཆེད་མཁས་པ་མང་པོ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པའི་ནང་ནས་ཨ་ཚོགས་ཀླུ་མཁར་བྱམས་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་མེ་འཁོར་ལྕགས་ལམ་དང་
དེ་ལས་མང་བ་། “ངའི་མིག་ལམ་དུ་ཨ་ཚོགས་ཀླུ་མཁར་བྱམས་འདི་འདྲ་ཞིག་རེད།” »
པེན་ཕྱི་སྡོད་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ནས་སྤེལ་བའི་༼སྤྱི་ཚོགས་མེ་ལོང་༽ཚགས་པར་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་༡༦༩ བའི་ནང་དུ། རྒྱུན་ལས་ཨ་རིག་དགེ་མཐོང་ལགས་ཀྱིས་ང་ལ་༼དབྱངས་ཞུགས་པའི་ང་རོ་༽ཞེས་པའི་སྙན་དེབ་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་དེ་ཚགས་ཤོག་སྟེང་བཀོད་པ་གཤམ་གསལ་དུ།
ཐོས་དགའ་རྒྱལ་མོ།
༡༩༩༡ ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱས་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་བསྐྱར་བཅོས་ཐེངས་ ༣༠ ཉེ་བ་གནང་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་རོབ་ཙམ་བལྟས་པ་ཡིན་ན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་བློན་ཡོང་སྟངས་དང་། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་འདེམས་བསྐོ་གནང་སྟངས། ༢༠༡༡ ལོའི་ཆབ་སྲིད་སྐུ་དབང་རྩིས་སྤྲོད་སྐབས་བཅས་སོ་སོར་མར་བཀའ་གནང་ནས་འགྱུར་བ་བཏང་བ་ཁ་ཤས་ཤིག་མ་གཏོགས། བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཕལ་ཆེ་བ་ཟ་ཐོག་ལ་མི་འཁེལ་བའི་སྟོང་འཕྲུག་རེད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཐལ་ཆ་འགྲོ་གི་མ་རེད་བསམ།
དེ་ལས་མང་བ་། “སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་འོས་མི་ཚོར་འདི་ལྟར་དྲིས་དང་།” »
སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།
ཟླ་བ་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་སྙན་ངག་ཟེར་ནའང་ཚིགས་བཅད་རྐང་ཆག་མ་ནི་འདི་རེད།
མཛེས་མ།
ནམ་མཁའི་ལྷ་མོའི་མཛེས་ཆོས་ཟེར་ནས་སྙན་ངག་མཁས་པས་སྒྲོ་བཏགས་ཙམ་ལས་ཁྱོད་ལ་འགྲན་པའི་གཟུགས་བྱད་མེད།།
སེང་ལྕམ་འབྲུག་མོའི་ཞལ་རས་ཟེར་ནས་ཧོར་གླིང་འཁྲུགས་པའི་གྱོད་གཞི་མ་གཏོགས་ཁྱོད་དང་འདྲ་བའི་གཟི་མདངས་མེད།།
སྐར་ཁྲི་བཙན།
གུས་པར་ཀླུ་མཁར་བྱམས་ལ་འོས་ཤོག་གི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་གདེང་ཚོད་མེད་ལ། ད་ལྟ་སྐབས་བཅུ་དྲུག་པའི་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བཞེང་བཞིན་པའི་འོས་མི་གཞན་ཚང་མ་མཉམ་གཅིག་ཏུ་སྡེབ་པ་ན། སྐད་ཆའི་དྲང་བདེན་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས། བོད་སྤྱི་བར་སེམས་གཏིང་ནས་འགན་ཁུར་བ་སོགས་མདོར་ན་ཀླུ་མཁར་བྱམས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀའི་དོ་ཟླ་མི་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཀྱང་བརྟན་པོ་ཡོད། ཀླུ་མཁར་བྱམས་ལ་མེད་པ་ནི་གོང་ལ་སྤྲེལ་ལད་དང་དམངས་ལ་མགོ་སྐོར་བཏང་བའི་ཉམས་མྱོང་མི་འདུག་སྙམ།