ལྷ་འབུམ་ཚེ་བརྟན།

1. #སྐད་ཡིག #ཡི་གེ #ཆོས་ལུགས #བོད་ལྭ #བོད་ཆས #ཆས་གོས

མི་རིགས་ཞིག་གི་ཆས་གོས་དང་ཆོས་ལུགས་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚོན་བྱེད་ཟུར་བ་དང། སྐད་ཡིག་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚོན་བྱེད་ངོ་མ་དེ་རེད། མི་རིགས་ཞིག་གི་སྐད་ཡིག་ཇི་ཙམ་ཡར་རྒྱས་ཆེ་ན། མི་རིགས་དེའི་དཔལ་ཡོན་དེ་ཙམ་གྱིས་དར་རྒྱས་ཆེ། མི་རིགས་ཞིག་ལ་ཆས་གོས་དང་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་ཡོད་སྲིད་རུང། ཡི་གེ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་མི་རུང། ཡིག་གེ་ནི་སྐད་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེའོ། དེས་ན་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཇི་ལྟར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་ཞེ་ན།

དེ་ལས་མང་བ་། “བསམ་ཚུལ་ཐོར་བུ།” »

བེ་རི་རྒྱལ་སྲས། ༼ཅོག་མྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བྱས།༽

 
དེ་ཡང་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་བོད་ཡིག་གི་སྲོལ་བཏོད་པ་ནས་བཟུང་། ད་བར་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་གི་རྩ་བ་དང་སྡོམ། དེ་བཞིན་འགྲེལ་བ་ལའང་། དོན་འགྲེལ་དང་། ཚིག་འགྲེལ། འབྲུ་འགྲེལ། མཛུབ་ཁྲིད་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལོང་བ་ཞིག་མཛད་ཡོད་ལ། བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། བོད་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་མང་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་བཤད་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆེས་སྔ་བ་ནི་ཐོན་མིས་མཛད་པའི་སུམ་རྟགས་གཉིས་ཡིན་པ་ནི་རླུང་ལྟར་གྲགས་ཤིང་། ཐོན་མིས་མཛད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁག་དུ་ཙམ་ཡོད་མེད་དང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “སུམ་རྟགས་ཐོན་མིས་བརྩམས་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་བཅུ།” »

རེ་མདོ་སེངྒེ་།
 

ཡོ་རོབ་ཏུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པར་བསྐྱོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་འགའ་ཤས། ཚན་པ་གཉིས་པ།

༄༅།། ཚེས་ ༡༩ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་བཞི་པ་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་ཐོག་ནོར་ཝེ་རྒྱལ་ས་ཨོ་སོ་ལོ་ནས་ནོར་ཝེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པ་གང་དུ་ཚོགས་སའི་བྷ་ཀན་ BerGen གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཕྱིན་པ་ཡིན། རྒྱལ་ས་ཨོ་སོ་ལོ་དང་བྷ་ཀན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བར་མེ་འཁོར་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཙམ་གྱི་ལམ་ཐག་ཡོད་ཅིང༌། འདི་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་འགྲུལ་བཞུད་ཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། མེ་འཁོར་ཤིན་ཏུ་སྤུས་གཙང་དང་ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་ཡིན་པར་མ་ཟད།

དེ་ལས་མང་བ་། “རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་འགའ་ཤས།༼༢༽” »

སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།

 
སྤྱིར་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་གངས་ལྗོངས་སུ་དར་བའི་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལམ་སྲོལ་ལ་གལ་འགངས་ཧ་ཅང་གི་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་བཞིན། སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཀརྨ་ཀཾ་ཚང་པས་ཀྱང་ཐུན་བཞིའི་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་གྱིས་རྒྱུན་ཁྱེར་བྱ་བའི་གནའ་སྲོལ་ཡོད་པ། ཀརྨ་ཆགས་མེད་ཀྱིས། ཡང་ཟུར་གྲྭ་གསུམ་སྒོམ་གྲྭ་ལ་སོགས་སུ། །ཉིན་གསུམ་མཚན་གསུམ་འདི་ལ་ཐུན་བཟུང་སྟེ། །གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་ལ་སོགས་འདོན་སྲོལ་ཡོད། །སྲོད་དང་ཐོ་རངས་ནམ་ཕྱེད་ལན་གསུམ་དུ། །འཁར་རྔ་བཏང་རྗེས་ཆོས་ཁྲིམས་པ་དེ་ཡིས། །སྒར་པ་བསྐོར་ཞིང་ཅོག་པུ་ཐམས་ཅད་ཉུག །མ་བཏོན་གཉིད་ནི་བསྡད་ན་ཆད་པ་ཡོད། །ཀཾ་ཚང་ཉམས་ལེན་རྩ་བ་འདི་རང་ཡིན། །

དེ་ལས་མང་བ་། “ཐུན་བཞིའི་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བཤད་པ།” »

ཆོས་དཔལ་བཟང་བོ།
—–ཨེ་འགོག་རང་འདུན་པ་བློ་གྲོས་སེངྒེ་ལགས་ལ་བསྔོ་སྨོན་ཡང་ཡང་ཞུ།

 
ཨེ་འགོག་རང་འདུན་པ་བློ་གྲོས་སེངྒེ་འམ་བློ་གྲོས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ནི་ཕ་ཡུལ་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་ནང་ཆེན་རྫོང་ཉག་ལ་ཡུལ་ཚོ་ནས་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༣ལོ་ནས་བཟུང་ངེད་ཀུན་བརྩེ་ཨེ་འགོག་རང་འདུན་པའི་ཚོགས་པའི་ནང་ཞུགས་ཤིང་། སྔ་གཞུག་ཏུ་དཀའ་བ་མང་པོ་ཁྱད་དུ་བསད་ཅིང་། ངལ་བ་མང་པོ་དང་དུ་བླངས་ཏེ། བོད་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་ལུང་སོ་སོ་དང་། སྒོས་སུ་ཡུལ་ཤུལ་གྱི་རྫོང་ཁག་སོ་སོར་ཕྱིན་ནས་མང་ཚོགས་བགྲང་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ་ཨེ་ཛི་ནད་ཡམས་དང་གསང་ནད་སྣ་ཚོགས། ད་དུང་མོ་ནད་སོགས་སྔོན་འགོག་གི་ཤེས་བྱ་དྲིལ་སྒྲོག་བྱས་པ་དང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཨེ་འགོག་རང་འདུན་པ་བློ་གྲོས་སེངྒེ་ལགས་ལ་བསྔོ་སྨོན་ཡང་ཡང་ཞུ།” »

སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།
 

གུ་གེ་ཞེས་པ་ནི་ཞང་ཚིག་ཅིག་སྟེ་དེའི་དོན་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་པར་གྲགས་ཤིང་། ཐ་སྙད་དེ་ཐོག་མར་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས‘‘བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས’’སུ་འབྱུང་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་གུ་གེ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པའམ་ཡང་ན་ཞང་ཞུང་ནི་གུ་གེའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཡིན་མིན་ཐད་ལ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མི་མཐུན་[1]མོད། ཞང་ཞུང་ལ་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་ཞེས་པའི་ཡུལ་ལུང་དེ་དག་ལ་ས་ཁྱོན་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ལ་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་པར་བརྟགས་ན། ཞང་ཞུང་ནི་གུ་གེའི་མངའ་ཁོངས་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་མི་སྲིད། ལར་ནས་ཞང་ཞུང་གི་སྒོ་པ་ལའང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ།

དེ་ལས་མང་བ་། “གུ་གེ་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྐྱེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བ།” »

བསྟན་འཛིན་རང་གྲོལ།

 
ངྷ་ས་ན་སྲིད་སྐྱོང་ལགས་ནས་ཞི་མོལ་ཚོགས་འདུ་བསྡུས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་འདུག དེ་ནི་ཚེས ༡༥ དང ༡༦ གཉིས་ཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་སྐད། ངས་རྣམ་རྟོག་བསླང་བ་མིན་ཏེ། བློ་བཟང་སེང་གེས་སྲིད་སྐྱོང་གནང་བའི་དུས་ཡུན་རིང་བོད་མི་ཚོས་འབྲེལ་མོལ་ལ་རེ་བ་མ་གནང་ན་ཡག་གི་རེད། ཡང་ན་འབྲེལ་མོལ་གྱི་ལམ་ཁ་གཞན་ཞིག་བཙལ་ན་ཡག་གི་རེད། ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ལས་ཞིས་ཅིན་ཕིན་གྱི་སྲིད་འཛིན་དུས་སྐབས་ལ་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་དགོས་པའི་རེ་བ་ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། གནད་དོན་ཆེ་ཁག་གི་སྐབས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སོགས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་

དེ་ལས་མང་བ་། “༄།། ཞི་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཨེ། འགྲོ་སོང་འཕྲོ་བརླག་མ་རེད་དམ།” »

གོང་དཀར་ངག་རྣམ། ས་རཱ།
 

མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ།
< Analysis Of Philosophy >

(༣) དངོས་གཙོ་དང་སེམས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགལ་ཟླ་དངོས།

མག་སེས་དངོས་པོའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དཀོན་མཆོག་ལྟ་བུ་ཕྱིའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་དབང་ལས་མིན་པར་དེ་ནི་དངོས་པོ་རང་ཉིད་ལ་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་པའི་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་རེད། མག་སེའི་རྩོད་གྲུབ་ཀྱི་རིག་པ་འདི་འཇར་མན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་བ་སྐུ་ཞབས་Hegel ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང་དོན་དངོས་ཐོག་ལྟ་གྲུབ་དེ་གཉིས་འགལ་ཟླར་འགྲོ་གི་ཡོད།

དེ་ལས་མང་བ་། “མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ། ༼༢༽” »

རེ་མདོ་སེངྒེ།
 

ཡོ་རོབ་ཏུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པར་བསྐྱོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་འགའ་ཤས། ཚན་པ་དང་པོ།

༄༅།། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་པའི་ཁྲོད་འགྲུལ་བཞུད་སྐབས་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་གནས་ཚུལ་ཡིག་འབེབས་བྱེད་པའི་རྩོམ་སྲོལ་མེད་པ་མིན་ཡང༌། དེ་ཙམ་ཁྱབ་ཆེན་པོ་མིན་པ་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཡིན། དཔེར་ན། ད་ཐེངས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པའི་ཐོག་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ནས་བོད་མི་བདུན་ཅུ་ཡས་མས་ཤིག་ཚོགས་ཞུགས་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། སྐབས་དེའི་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱས་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་མ་མཐོང༌།

དེ་ལས་མང་བ་། “རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་འགའ་ཤས།༼༡༽” »

ཨ་མཆོད་འཇམ་དཔལ་ཚུལ་ཁྲིམས།

གཅིག བརྗེད་ངེས་ཚབ་པོ་ཆེ་དེ་དྲན་གསོ་གཏོང་།

ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་སྤྱི་འཐུས་མང་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཀུན་གྱི་སེམས་སུ་བརྗེད་ངེས་ཚབ་པོ་ཆེ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འདི་ཐོག་མ་འཛུགས་སྐབས་སྤྱི་འཐུས་མི་གྲངས་ངེས་ཅན་དེ་དག་བོད་སྤྱི་བའི་ལས་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བཏང་བའི་“སྤྱི”་མི་ཤ་སྟག་ལ་དམིགས་པ་མ་གཏོགས། སྤྱི་འཐུས་ཚོ་རང་རང་གི་ཡོང་ཁུངས་དག་གི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་མཁན་གྱི་“ངོ་ཚབ”་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་སྐབས་སྤྱི་འཐུས་སོ་སོ་དང་། མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་ལྟར་“སྤྱི་འཐུས”་ཤིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དེ་རྦད་དེ་བརྗེད་ཟིན་པ་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “ངས་འོས་བསྡུའི་ལེགས་བཅོས་འདི་ལྟར་བྱེད།” »

གོང་དཀར་ངག་རྣམ། ས་རཱ།

མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ།
< Analysis Of Philosophy >

(༡) མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞེས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་མིན་དང་། དེ་སྦྱོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།

བསམ་གཞིག་ནན་ཏན་མ་བྱས་པར་ཧོབ་སྟེ་བལྟས་ན་མཚན་ཉིད་རིག་པ་[1](Philosophy)ཞེས་པ་འདི་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཉིན་རེའི་མི་ཚེ་དང་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་ལྟ་བུར་མངོན་སྲིད་པ་རེད། འོན་ཏེ། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དོན་དངོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ། ༼༡༽” »

བརྒྱུད་གཏོང་བ། གྲགས་པ་དར་རྒྱས།

 
བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་མགོ་ལོག་འཇིགས་མེད་ལགས་ཀྱིས་འདི་གར་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་གནང་བ་ལྟར་ན། ཉེ་སྔོན་དཀར་མཛེས་ཁུལ་དཀར་མཛེས་རྫོང་ཟླ་ཐར་མ་ཆུས་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཚ་ལུང་ཤང་དང་། འཁྱག་ལུང་ཤང་། ཟླ་སྟོད་ཤང་། ར་སྐོར་ཤང་བཅས་ཀྱི་མང་ཚོགས་ ༧༠༠ ལྷག་གིས། རྒྱ་གཞུང་གི་བཙན་གནོན་འོག་བོད་མིའི་བཟོད་བྲལ་དཀའ་སྡུག་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐུར་འདུག

ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐུར་བའི་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་དུ།

དེ་ལས་མང་བ་། “མགོ་ལོག་འཇིགས་མེད་ལགས་ཀྱིས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་བའི་གནས་ཚུལ།” »

—-རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།

དིང་སང་ངའི་ཁྱིམ་དུ་འབུ་གྲོག་མས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་དཀའ་ངལ་ལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་སྒང་ཡིན། གྲོག་མ་ནི་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་སྲོག་ཆགས་ཆུང་ངུའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ད་ཕན་ངོས་འཛིན་བྱུང་བའི་གྲོག་མར་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བ༡༢༠༠ལྷག་ཅིག་ཡོད་པར་བཤད་ལ། ས་གཞིའི་ཐོག་གི་གྲོག་མ་དང་མི་འབོར་ཧྲིལ་བོའི་བོངས་ཚད་གཉིས་དོ་མཉམ་པར་གྲགས།

དེ་ལས་མང་བ་། “གྲོག་མ།” »

སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།

 
ང་ཚོའི་ལུང་པར་སྤྱང་ཀི་ཧ་ཅང་གི་མང་པོ་ཡོད། ཕྱུགས་ཟོག་རི་ལ་ལུས་ན། སྤྱང་ཀིས་བཟའ་བའི་ཉེན་ཁ་དཔེ་ཆེན་པོ་རེད། སྤྱིར་བཏང་སྤྱང་ཀིའི་རང་གཤིས་ནི་ཆེས་མ་རབས་ཐ་ཆད་དེ། སོ་སོ་ལྟོགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་དོན་ཙམ་མིན་པར་ག་ཚད་གསོད་ཐུབ་པ་ཆ་ཚང་གསོད་འཇོག་པ་ལས་གཅིག་ཀྱང་མི་སྐྱུར། ལྷག་ཏུ་དཔྱིད་ཀར་རིའི་རྩྭ་ཟད། ཁྱིམ་གྱི་གཟན་ཟད་དེ། སྒོ་ཕྱུགས་རྣམས་ཞན་པོ་ཆགས་པ་དང་། སྤྱང་ཀིའི་ཕྲུག་གུ་སྐྱེ་བར་ཐུག་པས་ཤིན་ཏུ་སྡང་། གལ་ཏེ་སྒོ་ཕྱུགས་རི་ལ་ལུས་པ་མ་རྙེད་ནས་འུ་ཐུག་པ་ན། ཡུལ་པའི་གོམས་སྲོལ་ལ།

དེ་ལས་མང་བ་། “ལྷ་མོ་འོད་ཟེར་ཅན་མ།” »