ཁ་བའི་ལྷ་མོ།
བྱིའུ་ཆུང་ཞིག
རྒྱང་རིང་ནས་བསླེབས་སོང
བདག་གི་ཉལ་ཁང་གྲུ་བཞིའི
སྒེའུ་ཁུང་གི་ལྕགས་ཁྲའི་སྟེང་
བདེན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཞུ་བ་བཞིན
རིམ་པར་ཅིར་ཅིར་མང་པོ་འདོན
བདག་གིས་ཁོ་ལ་རྣ་བ་གཏད་དེ
མིག་ཟུང་ནན་གྱིས་ཅེར
ཁ་བའི་ལྷ་མོ།
བྱིའུ་ཆུང་ཞིག
རྒྱང་རིང་ནས་བསླེབས་སོང
བདག་གི་ཉལ་ཁང་གྲུ་བཞིའི
སྒེའུ་ཁུང་གི་ལྕགས་ཁྲའི་སྟེང་
བདེན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཞུ་བ་བཞིན
རིམ་པར་ཅིར་ཅིར་མང་པོ་འདོན
བདག་གིས་ཁོ་ལ་རྣ་བ་གཏད་དེ
མིག་ཟུང་ནན་གྱིས་ཅེར
འགྱུར་མེད་ཚེ་རིང་།
༼ཉེར་གཅིག་དུས་ཀྱི་བོད་པ་ཚང་།༽
བཤད་ཀྱང་མི་གོ་རང་རེ་བོད་ཀྱི་རྣ།།
བསྟན་ཀྱང་མི་མཐོང་རང་རེ་བོད་ཀྱི་མིག
བསླབས་ཀྱང་མི་ཤེས་རང་རེ་བོད་ཀྱི་ལག།
དེང་རབས་བོད་འདི་བསོད་ནམས་མར་འགྲོ་རེད།།
ནང་རུལ་ཕྱི་རུལ་ཅན་གྱི་གཞིས་ཆགས་དང་།།
ཁ་ཕོ་ཨུ་ཚུགས་ཆེ་བའི་གཞུང་ཞབས་མང་།།
འགྱུར་མེད་ཚེ་རིང་།
ཁ་དཀར་འཛུམ་གྱིས་བསུ་བའི་ཚེ།།
ཁ་དོག་དཀར་བའི་སེམས་ཤིག་དགོས།།
ཁ་ཁོག་མི་མཚུངས་བྱ་བྱེད་ནི།།
ཁ་ལ་ཞིམ་པའི་དུག་དང་འདྲ།།
ཁ་ཏོན་ཁ་ཡིས་འུར་འུར་སྒྲོག།
ཁ་ཙམ་སོང་ན་དོན་སྙིང་མེད།།
ཁ་ཐུག་སེམས་ལ་སྨན་པའི་དོན།།
ཁ་འདོན་དངོས་ལགས་གུད་ན་མེད།།
ཞོ་ར་བསྟན་དར།
སྤྱིར་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ཁྲོད་དུ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རིག་གསར་གཏོད་དང་། གཞུང་ལུགས་དར་སྤེལ་བཏང་སྟེ། འཚོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ནང་དུ་བོད་མིའི་གནས་བབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ངག་གཉིས་ཐོག་གི་རྩོམ་རིག་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བོད་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་དང་འདུ་ཤེས། ཡུལ་སྲོལ། གོམས་གཤིས་སོགས་ལ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ལེགས་ཆ་བསྡུ་ལེན་དང་། མེད་པ་རྗེས་བཟློས་ཀྱིས་ཟུར་ཆགས། གཞན་ལུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་རྟོག་པས་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་སོགས་ཀྱིས་བོད་མིའི་ཡུལ་གོམས་དང་། བཤད་སྲོལ་གྱི་ལུགས་ལ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟ་བས་ཁྱབ་པའང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་གྱི་བྷ་རུ་ཌ་ཞེས་པའི་བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་ཆེན་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ལཱུང་ཞེས་པའི་གཡུ་འབྲུག་
དེ་ལས་མང་བ་། “འབྲུག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་དཔྱད་བརྗོད།” »
རྩོམ་པ་པོ། ཇཱ་ཡཱ་པཱ་ལན།
སྒྱུར་པ་པོ། གྱི་ན་བ་ལྷ་མོ་སྐྱབས།
དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིག་གནས་ལྟ་སྟངས་གསར་བ་ཞིག་ཏུ་སླེབས། དེ་ལ་འཆར་ཡན་སེམས་གཙོ་སྨྲ་རིང་ལུགས་ཟེར། འཆར་ཡན་སེམས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་གདོང་འཆོང་བ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་རོའུ་སོ་Jean Jacques Rousseau (1712-1778) ཡིན། ཁོང་རང་ཉིད་ཤེས་སྟོབས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་ནའང་ཝོལ་ཁྲར་དང་མོན་ཁྲེ་སི་ཁེའུ་གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་གི་བྱ་བཞག་ལ་བཟུང་བའི་དགག་བཞག་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་པའི་རིགས་སུ་གྱུར་བ་དག་ཁོང་གི་ཁ་གཏད་ཡིན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྤྱིར་བཏང་ཁོང་གིས་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་གི་ལྟ་བ་བཟུང་ཡོད། ཁོལ་ལེན་ཝོའུ་ཊི་ལ་མཚོན་ན་” རོའུ་སོ་ཡིས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་རྩ་དོན་ནི་འཛམ་གླིང་
དེ་ལས་མང་བ་། “འཆར་ཡན་སེམས་གཙོ་རིང་ལུགས་དང་དེའི་སྐབས་ཀྱི་བསམ་བློ་བ་འགའ་།” »
ཁྲོ་གཏུམ།
བུ་ཆུང་རྡོ་རུག་སྤུངས་པར་བྲེལ་ཞིང
རྡོ་རུག་བརྩེགས་རིམ་ལས་མཐོང་བ་ནི
མི་ཚེ་ཞིག་སྟེ
ངའི་བྱིས་དུས་ཀྱི་འབྲོག་ཐང་གི་རྩེད་མོ་དེའོ
ས་རྡོ་ལ་རྩེད་པར་དགའ་ཞིང་དེའི་དཀྱིལ་ལ་འཐིམས་པ་ཁོ
ཞི་དུལ་གྱིས་འདུག་སྟངས་གཅིག་པུ་དེ་མངོན་ཡོང
ཡར་རྒྱུག་མར་རྒྱུག་གིས་ཁོ་ཐང་མ་ཆད་རུང
ཡུལ་མི་ཚོས་བྱ་སྤུ་གནོན་ལ་ངོ་རྒོ
སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་བྱ་སྤུ་གནོན་
___________ཁ་བྱང་གི་འགྲེལ།
སྒྲོལ་མཚོ།
ང་ཕ་ཡུལ་ན་ཡོད་དུས
བྱ་སྤུ་གནོན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ཧ་
ཡིན་ཡང ཕ་ཡུལ་ནི་སྒེར་གཅོད་པའི་ཁྲིམས་
ཞོ་ར་བསྟན་དར།
གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ལ་སྤུ་རྒྱལ་དང་སྤུར་རྒྱལ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡིན་པས། སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་མང་པོས་བཞེད་དགོངས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ལྷགས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ལས་སྤུ་རྒྱལ་དང་། སྤུར་རྒྱལ། པུར་རྒྱལ་སོགས་འབྲི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཡང་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོར་སྤུ་རྒྱལ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྲས་བྱ་ཁྲིའི་མཚན་དུ་འདོད་ཅིང་། དེ་ཡང་བྱ་ཁྲི་རྒྱལ་སར་འགོད་དུས་ནམ་མཁའ་ནས་”བུ་དེ་ཀུན། ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ།”ཞེས་པའི་སྒྲ་བྱུང་བ་འབངས་ཀྱིས་སྒྲ་ཉམས་ནས་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཟེར་པས། ཕྱིས་ཀྱི་བཙན་པོ་དག་གི་མཚན་ལ་སྤུ་རྒྱལ་ཞེས་པའང་ཡིག་འབྲུ་བཞི་བོའི་ཐོག་མཐའ་གཉིས་སྦྱར་བའི་བསྡུས་མིང་དུ་འདོད་ཅིང་།
གཙང་མེ་ལྕེ།
(༡)
ང་རང་ཕ་ཡུལ་དུ་སྐྱེས
དེ་ནས་ལེགས་ཉེས་ཤེས
བགྲེས་སོང་ཚོས་ཇི་ལྟར་བཤད་ཀྱང
དེ་ནི་”བྱ་སྤུ་གནོན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས”་ཤིག་རེད
སྐབས་དེར་” བྱ་སྤུ་གནོན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས”་ཟེར་ན
པཱ་ལགས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ
ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་གསན་དགོས
དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་ཀྱང་ཆོག
ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ
གཟི་མིག་གིས།
མ་ཡུམ་ཤེས་རིག་རྭ་བའི་སྐྱེད་ཚལ་
གནག་སྣུམ་རྒྱང་ལ་འཐེན་པའི་ལམ་ཟུ
ཡིད་མཐུན་སེམས་ཀྱི་སྙིང་སྡུག་བུ
བརྩེ་བའི་མིག་བརྡ་བཙན་པོ་སྙིང་
ཐོག་མའི་སྟེས་དབང་ཟིག་གི་མཇལ་ཕྲ
སྒྱུ་མའི་རྨི་ལམ་དྭངས་མའི་གར་སྟ
སྐད་ཅིག་ཉིད་ཀྱིས་མགྱོགས་མྱུར་
འཚོ་བའི་ཁ་དོག་འདི་ཡང་དོན་སྙིང་
སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།

དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་འདི་སྲོལ་རྒྱུན་ལས་དེང་རབས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་ཅིང་། དུས་རབས་འདིའི་ནང་
དེ་ལས་མང་བ་། “དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་གི་རེག་ཟིག” »
བེ་རི་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ།
རྟག་བརྟན་རྒྱུད་བཞི་ཞེས་གྲགས་པའི་པར་གྱི་ཕྱི་མོ་དེ་ནི། རྒྱལ་བ་ཇོ་ནང་བའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ངེས་དོན་དགའ་བའི་ཚལ་གྱི་སྨན་ཁང་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བར་པར་གྱི་ཕྱི་མོ་བརྐོས་ཤིང་དག་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བོད་ཡུལ་གྱི་གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞིའི་ཤིང་པར་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན་མོད། དེང་སྐབས་པར་ཡིག་ཙམ་ལས་པར་ཤིང་ངོ་མ་རྟག་བརྟན་དགོན་པར་གྲུབ་མཐའ་གསར་བརྗེས་ཀྱི་དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་མེ་ལྷའི་ཞལ་དུ་ཕུལ་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་འདིར་བཞུགས་མེད།
རེབ་གོང་བཀྲ་ཤིས། (ཨ་རི།)
དང་པོ། སྔོན་གླེང་ཐུང་ངུ་།
འབུམ་རམས་པ་གཡང་མོ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་<<གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞིབ་འཇུག>>ཅེས་པའི་དེབ་རྒན་འདི་ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་ང་ལ་ལག་སོན་བྱུང་། དེ་ཡང་གཡང་མོ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་ཕྲན་ལ་ལེགས་སྐྱེས་སུ་སྤྲད་ཡིན་ཞེས་འདི་ག་ཨ་རིར་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་དུ་ཡོང་མི་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་བསྐུར་འདུག རིང་ནས་འདྲིས་ཡོད་དུ་གྱུར་པའི་གྲོགས་མོ་གང་གི་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་འདིར་དམིགས་བསལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུས་པ་ཡིན།
སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།
ནུབ་ཁའི་ཉི་འོད་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ལ་ཕོག །
ཆུ་ཡི་གཉེར་མ་ཁྲག་གི་མདངས་སུ་ཆགས། །
རྒྱ་མཚོའི་འཇིངས་སུ་རླུང་རླབས་དྲག་ཏུ་རྒྱུ། །
གཡོར་གྲུ་དཀར་པོའི་དར་ལྕེ་ལྷབ་ལྷུབ་གཡོ། །
གནམ་གྱི་མཐོ་སར་སྲོད་ཀྱི་འདབ་ཆགས་བསྟར། །
སྤྲིན་གྱི་རྒྱ་མཚོར་བརྒལ་བའི་སྟ་གོན་རྩོམ། །
མཁོ་འདོན་པ་མྱི།
མི་རྗེ་བློ་བཟང་སེངྒེ།།
མགོ་ནག་བོད་ཀྱི་ནོར་བུ།།
སེངྒེ་གངས་ལ་འགྱིངས་འགྱིངས།།
འཛམ་བུ་གླིང་ལ་འགྱིངས་བྱུང་།།
གྲུབ་ཆེན་ལས་ཀྱི་ཐལ་སྙིགས།
ཕྱག་རོགས་བཀའ་བློན་བདུན་དང་ཁམས་པའི་འཁོར། །
གཤམ་འོག་ལས་བྱེད་རྣམས་དང་སྤྱི་འཐུས་དང་། །
རང་དབང་ཅན་དང་ཟུར་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་བཅས། །
ནག་སེམས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཏོགས་གར་གནས་པ། །
དེ་ལས་མང་བ་། “སྲིད་སྐྱོང་བློ་སེང་ལ་བསྟོད་པ་མཆོག་གྲུབ་མ་དང་དེའི་ཟློག་པ་བཞུགས་སོ།།” »
གཡུ་སྒང་དགེ་འདུན།
ངས་དེ་རིང་འདིར་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དབང་རྩའི་ནད་ཡམས་ཁྱབ་བཞིན་པའི་ནད་རྟགས་ཀྱི་སྒྲུང་ཐུང་ཞིག་བརྗོད་འདོད་བྱུང་། དང་པོ་ནད་གཞི་ཞིག་སློང་བ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དགོས་ལ། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་༡༩༩༤། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་གུང་ཆུ་ཚོད་ ༣ པར་(༡༩༨༣། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ རྒྱ་ཡིག་བོད་བསྒྱུར་ལྟར།) རྒྱ་གར་བྷན་ལོར་ནས་དམའ་རིམ་ནད་ཞབས་པ་སྐོར་ཞིག་ལ་བད་མཁྲིས་ཀྱི་ནད་གཞི་ཕོགས་པ་རེད། ནད་གཞི་དེའི་གནས་དང་རྒྱུ་ནི། བད་ཀན་ཀླད་པ་ལ་བརྟེན་སྟོད་ན་གནས། མཁྲིས་པ་མཆིན་མཁྲིས་ལ་བརྟེན་བར་ན་གནས། རྒྱུ་གཏི་མུག་ལས་འབྲས་བུ་བད་ཀན་བསྐྱེད། ཞེ་སྡང་ལས་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད། ནད་དེ་གཉིས་ལ་རིགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་རེད། ༡། ཐེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རྟ་ཤ་ཚི་ལུ་ཅན་གྱི་རིགས་ལས་སྐྱེད་པ་ཞིག་དང་།
ཀོ་ལི་གྷལ་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
བཀའ་ཤག་སྤྱི་མོས་ཨ་དོན་འཕོ་འགྱུར་བཏང་།།
ཁ་གསལ་འབྲེལ་བཤད་མེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་།།
ག་ས་ག་ལ་མི་མང་དཱོགས་གླེང་མང་།།
ང་ཚོ་བོད་མིའི་ལས་དབང་ཨ་སྒོར་འོག།
ཅ་ཅོ་མང་བའི་སྐད་འཕྲིན་དྲ་རྒྱའི་ནང་།།
ཆོལ་གསུམ་དཀྲུགས་པའི་ལས་ངན་མིང་རྫུན་འོག།
ཇི་ལྟར་བསམ་ཀྱང་བོད་མིའི་ལས་དབང་འདི།།
ཉོན་མོངས་ཆགས་སྟངས་ཕྱོགས་གཏོགས་འོག་ཏུ་ཚུད།།
སྟོབས་རྒྱལ།
ༀ སྲིད་སྐྱོང་རྗེ་བློ་བཟང་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།
ཕྱག་འཚལ་བསྟོད་ན་དབང་ཆ་སྤྲོད་མ།།
ཁྲིམས་ལུགས་གླེང་ན་ལུག་དང་འདྲ་མ།།
རྫུན་ཁྲམ་འུར་གསུམ་ངག་གིས་ཞལ་གྱི།།
ཧམ་བཤད་བྱེ་བ་ལ་ནི་བྱུང་མ།།
ཕྱག་འཚལ་མི་མང་འདུས་པ་ཀུན་ཏུ།།
རྫུན་གཏམ་བརྒྱ་ཕྲག་བསྒྲིགས་ནས་བཤད་མ།།
རང་ཁ་རང་གསོ་ཞལ་ནས་གསུང་སྟེ།།
རོགས་དངུལ་ས་ཡའི་རྩིས་ཞིབ་བཀག་མ།།
གཉན་ཆེན།
རི་བོ་སྒང་དྲུག་བསྣོལ་བའི་ལྟེབ་ཁུག་དང་། །
རྨ་འབྲི་རྫ་གསུམ་བཞུར་བའི་འགྲམ་ངོགས་སུ། །
མདོ་ཁམས་མི་ཡི་ཆོལ་ཁ་གསེར་ལྡན་མའི། །
དེང་དུས་མོ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་བཙུན་མའི་གཟུགས། །
ཡ་ཆེན་སྒར་ན་བཙུན་མ་ཁྲི་ཕྲག་ཟེར། །
གསེར་རྟ་སོགས་ན་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་འདུག །
ས་ཁུལ་རེ་ན་བཙུན་མ་ཁྲི་མ་འབུམ། །
བོད་ཀྱི་མི་འབོར་འགྲིབ་པའི་སྔ་ལྟས་ཡིན། །