གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
དེང་སྐབས་རང་རེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་འདིའི་ནང་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་ཁ་ལྕེར་བཟུང་ནས་དྲ་རྒྱའི་དུས་རབས་ལ་འགན་འཁུར་ནས་ངོ་དེབ་དང་ཡུ་ཊུབ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་མི་དགོས་ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་འགྲོ་བཞིན་པ་འདིའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ད་ལྟའི་ལས་ཐོག་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་ཚོས་གྲོས་ཚོགས་ནང་འགན་འཁུར་སྟངས་དང་འབྲེལ་ནས་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་མི་དགོས་གསུང་གི་ཡོད་ན་གནས་དོན་དེ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན་པ་ནམ་ཡང་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཐུབ་མ་སོང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ང་ཚོའི་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་བལྟ་དགོས་པ་ལས་བྱེད་པ་པོ་གང་ཟག་ལ་ནམ་ཡང་བལྟ་མི་ཉན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལོར་༧ གོང་ས་མཆོག་ནས་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགན་དབང་དེ་མི་མང་གི་འདམས་པའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པར་གནང་ནས་༧ གོང་ས་མཆོག་ཕྱེད་བགྲེས་ཡོལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་༧ གོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་དེ་མི་མང་ལ་གནང་ནས་མི་མང་གིས་འདམས་པའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ ཀྱི་འགན་བཞེས་ནས་དེ་སྔ་༧ གོང་ས་ལྔ་བ་ཆེན་པོའི་བཙུགས་གནང་པའི་མི་ལོ་གསུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ལམ་ལུགས་དེ་འཇུག་བསྡུས་ནས་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་བཅུ་བཞི་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་གསུམ་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟེར་བའི་ནང་འཁོད་པའི་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ། ༼ Republic ༽ ཟེར་བའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ཡར་བཅུག་པའི་ཞོར་ལ་ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེའི་ཚབ་ཏུ་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ཡར་བཅུག་དགོས་པ་དེ་མ་བཅུག་པར་ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་རང་འཇགས་བཞག་པ་ནས་ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་དང་ལབ་རྒྱུ་གླེང་རྒྱུ་མང་བ་དང་། ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་མི་དགོས་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་ཚོ་ཐུག་ས་ངོ་མ་དེ་ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ལ་ཐུག་པ་ལས་ད་ལྟའི་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་གྲོས་ཚོགས་ནང་འགན་འཁུར་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་ངོས་འཛིན་ཞུ་གི་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་༧ གོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་དབང་དེ་མི་མང་གི་འདམས་པའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་གནང་བའི་ཉི་མ་དེ་ནས་ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་འཇུག་བསྡུས་ནས་བོད་དེ་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ། ༼ Secularism Democracy Nation ༽ ཞིག་ཆགས་པ་ནས་དེ་སྔོན་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་འཁོད་པའི་ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ཡང་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བསྐྱར་བཅོས་གནང་བ་ཇི་བཞིན་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ལ་བསྐྱར་བཅོས་གནང་ནས་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་མི་དགོས་པ་བཟོ་དགོས་པ་ལས་ད་ཡོད་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་ཀྱིས་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ལབ་ནས་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་མི་དགོས་གསུང་གི་ཡོད་ན་སྐད་ཆ་དེ་ཡང་དག་པའི་ཆབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ལ་དུས་ནམ་ཡང་ངོས་འཛིན་ཞུ་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་གྱི་གོ་དོན་ནི། ༼ Politics Guided by Dharma ༽ ཡིན་དགོས་པ་ནི་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་ག་འདྲ་ཞིག་བྱས་ཀྱང་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་མ་འགལ་བ་ཞིག་དགོས་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་གོ་དོན་ནི། ༼ Secularism ༽ ཡིན་པ་བཅས་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ལ་མཁེ་གྱོང་གང་ཡོད་བསམ་ཡོད་བོད་མི་ཚང་མས་དཔྱད་ཞིབ་ནན་པོ་གནང་དགོས་པ་ནི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་བཅུ་གསུམ་ནང་གསལ་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མིའི་ལས་འགན་གྱི་ཆ་ཤས་ཞིག་མ་རེད་དམ།
ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་མི་དགོས་ཟེར་བའི་སྐོར་དཔྱད་པའི་གཏམ། ཅེས་པིའ་ནང་གཞུང་པ་ལགས་ཀྱིས་དགོངས་ཚུལ་གང་མང་ཞིག་གནང་འདུག ཡིན་ཀྱང་ང་རེས་བསམ་ཞིབ་འགའ་ཤས་ཞུ་འདོད་པ་ནི།
དང་པོ། སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཁག་ནང་ཆོས་འཐུས་མི་དགོས་གསུང་དོན་གཅིག་དེ་དེང་སང་ཆོས་འཐུས་ཚོས་བྱ་ལམ་མི་ལེགས་པའི་གནད་ལས་བྱུང་བ་དངོས་་ཡིན། དེ་ཡང་སྐབས་འདིའི་ཆོས་འཐུས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་ལངས་པ་ལས་དངོས་སུ་གནད་དོན་དེ་ལོ་མང་གི་ནད་གཞི་བོད་ནང་བསྟན་པའི་སངས་རྒྱས་ན་ཟ་བཞེས་མཁན་འགས་གྲོས་ཚོགས་ནང་སྤྱོད་ཚུལ་ཞན་གནད་སྐོར་དེ་དག་ནད་ལོག་རྒྱབ་རེད། ལྟ་བ་ལྷ་དང་མཉམ་ནའང་སྤྱོད་པ་མི་དང་མ་མཚུངས་པའི་གནད་རེད། གནད་དོན་དེས་སྐབས་སུ་བབ་པའི་བོད་མི་མང་དག་ཞིག་གི་བརྒྱུད་ལ་ནང་ཆོས་ལ་ལོག་ལྟ་སྐྱེས་རྐྱེན་ཞིག་བྱུང་མཉམ་ཕྱིས་སུ་དེ་གནད་ཅིག་མ་བྱུང་བསམས་པའི་རེ་དོན་དམ་དོན་ཆེད་ཆོས་འཐུས་མི་དགོས་གསུངས་སྙམ།།
གཉིས་པ། ད་གནས་སུ་མགོན་སྡེ་ཁག་ནང་ཆོས་བཞུགས་པ་ཉུང་ནས་ཉུང་དུ་འགྲོ་བའི་མཉམ་བོད་མི་ཡིན་པ་དེ་བས་ཉུང་། ཁོར་ཡུག་དེ་ལྟའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པའི་ཆོས་འཐུས་ཤིག་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཡོང་མ་སྲིད་པ་མིན་པ་དང་ཡོང་རྒྱུ་ཆེར་ངེས་ཉེན་ལ་སོང་། དེ་གནད་དུ་ད་དུས་ནས་ཟབ་ཟབ་མ་བྱས་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་སྲིད། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཀྲ་མ་ཤིས་པ་སྤེལ་མཁན་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཟབ་ཡིན།།
གསུམ་པ། དེ་སྔ་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་ནང་རྣམ་རྟོག་དྲི་ངད་ཆེ་བ་སེལ་ཐབས་སུ་ཆོས་འཐུས་ཁག་དགོངས་གནད་གཟིགས་པ་ངས་བསམ་ཞིག་ཡིན། ད་གནས་སུ་དེ་ལྟའི་དོག་གཞི་ཞིག་བྱེད་མི་དགོས་པ་དང་མ་ཡོང་པའི་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཤིག་སྤེལ་གནང་ཡོད་སྟབས་ཆོས་འཐུས་དེ་ཙམ་དགོས་གནད་མི་མཐོང་། ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་མེད་ན་ཆོས་ཀྱི་བཅོས་པའི་དལ་ལམ་མེད་པའི་སྲིད་ཀྱི་མགོ་བདེ་གཡོ་ཅན་གྱི་ལམ་ཞིག་འཛིན་སྤྱོད་དགོས་པ་ལ་ག་ནས་གོ་དགོས། ཆོས་སྲིད་བཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་སྐབས་ཕྱི་ཆོས་མཚོན་པ་ཚོས་ཕྱོགས་རིས་ཐེན་ཞེན་རྐྱེན་ངན་གྱིས་མནར་བ་ནང་བཞིན་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་སྐབས་སུའང་ཞེན་རྐྱེན་མེད་པ་དཀའ་གནས་སུ་བཞག་ན་ལེགས། ཡིན་ཀྱང་ནང་ཆོས་ལ་ནང་པས་ཞབས་འདྲེན་པ་ཉུང་བས་མི་དགེ་གམ། རྩ་ཁྲིམས་ནང་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བཅོལ་ན་དགེ་ལས་གནོད་ག་ནས་ཆེ་བ་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཡིན།།
བཞི་བ། ད་སྐབས་ཀྱི་རང་རེའི་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་དམངས་གཙོའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ཆོས་ལུགས་ཆོས་འཐུས་ཚོས་ཐེན་ཞེད་ཆེ་རྐྱེན་ལས་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལས་འདས་ཏེ་ཆོལ་གསུམ་ནས་ཆོལ་གཅིག་གི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ལ་སོང་། ཆོལ་ཁ་གཉིས་མང་དེ་ཆོལ་ཁ་གཅིག་ཉུང་གི་བསམ་ཚུལ་དུ་ངོས་ལེན་དགོས་གནད་དེ་ཕལ་ཆེར་དམངས་གཙོ་དང་མ་མཐུན་པའི་གོ་ཤེས་ལས་ཀྱང་ཡིན། དེ་ལྟའི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བཅོས་ཡོང་ཆེ་ཡང་ལམ་ལུགས་འདི་ལེགས་ལུགས་ཞིག་མིན་སྟབས་གནད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཆོས་འཐུས་ཁག་ལ་སོང་ནད་དེ་སེལ་ཐབས་སུ་འབོད་སྐད་ཞུས་པ་ལོས་ཡིན་དགོས། རང་གནས་ཐོག་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དལ་ལམ་ཤིག་བཟོ་ཐུབ་ན་གནོད་ཅི་ཡོང་།།
བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཡིན་པ་ཞིག་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ལ་ཕེབས་ཆོག་པ་ལས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ཡོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ལ་ཕེབས་མི་ཆོག་པ་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཡིན་པ་ཟེར་བ་ནས་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད་ན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནུས་པ་ཐོན་ནས་མི་ལོ་སུམ་བཅུ་སོ་བཞི་ཙམ་འགྲོ་བའི་སྐབས་འདིར་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་བརྒྱད་པ། ༼ བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི། ༽ ཟེར་བའི་ནང་གསེས་བཞི་པའི་ནང་གསལ་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནས་དུས་ད་ལྟ་ཡང་བཟོ་མ་ཐུབ་དེ་ཁྲིམས་བཟོའི་ཐུགས་འགན་འགྲུབ་པར་ངོས་འཛིན་དགོས་རེད་དམ་ཐུགས་འགན་མ་འགྲུབ་པར་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་རེད་དེ་ཡང་གསལ་པོ་ཤེས་མ་སོང་།
དེ་གནད་དུ་ད་དུས་ནས་ཟབ་ཟབ་མ་བྱས་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་སྲིད། ཅེས་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མིའི་དོན་གནད་དེ་རྩིས་ནའང་ནོར་ཆ་ཆེ་བ་མིན་འདུག དེ་མིན་ཁང་སྟོང་རྐུ་མའི་དོག་པར་བསམ་ཞིབ་ཞུས་ན་སྐྱོན་མེད་པའི་དགེ། གལ་སྲིད་ཆོས་འཐུས་ཀྱི་གནད་ལ་འགྱུར་བཅོས་སམ་ལེགས་བཅོས་ཐུབ་ན་དེ་ལས་བྱུང་པའི་ད་ལྟའི་མི་སྙན་པའི་གླེང་བརྩོད་དེ་མེད་པའི་གྲིབ་གཟུགས་མིན་པའི་གྲིབ་ནག་དེ་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་གྱུར་རམ། མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ནང་ཕན་ཐོག་ཡོད་ཀྱང་དེང་ཆ་གནད་ཆེ་བ་མིན་འདུག སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་རྒྱས་ཐབས། རང་རེའི་འཐབ་རྩོད་རྩ་བ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་དུ་རྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཐིག་གི་ཕན་ཡོན་ནི་དཀོན་གནད་འདུག དམའ་མཐར་ཡང་ད་ལྟའི་ཆོས་འཐུས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་དབང་དེ་ལ་འགྱུར་བཅོས་དགོས་གལ་འདུག