སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས།
——————
༡༩༦༠དང་༡༩༧༠ནང་དུ་བོད་ཡིག་ལ་སྐད་གསར་བཅད་ལྟ་བུར་བྱེད་འབྲེལ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་སོགས་བྱས་འདུག་ཀྱང་མུ་མཐུད་དུ་ལག་ལེན་དུ་ཐེབས་མི་འདུག ངས་དེའི་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་ངོ་བཤུས་ཐུང་ངུ་འདི་དཔེར་མཚོན་ཙམ་དུ་གཤམ་དུ་བཀོད་པ་དེར་རྣམ་པ་ཚོས་གཟིགས་ཞིབ་ཡོང་བ་ཞུ།

ལིའུ་ཧྲའོ་ཆིའི་སྐོར།
ཚང་འཛོམ་གྲོས་ཚོགས་གིས་ཀྲུང་དབྱང་ཆེད་དོན་ཞིབ་བཤེར་ཚོགས་ཆུང་གི་ངོ་ལོག་པ་དང་། ནང་རུལ་པ། བཟོ་རྐུན་བཅས་ཡིན་པའི་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆིའི་ནག་ཉེས་སྐོར་གི་ཞིབ་བཤེར་སྙན་ཞུ་ལ་ཆོག་མཆན་བཀོད་པ་ཡིན། སྙན་ཞུ་འདིས་དཔང་རྟགས་ཁུངས་བཙན་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་ཞིབ་བཤེར་བྱས་གསལ། ཏང་ནང་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་གི་ལམ་ལ་འགྲོ་མཁན་དབང་འཛིན་པ་ཆེ་ཤོས་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི་ནི་ཏང་ནང་གབ་ནས་བསྡད་པའི་ངོ་ལོག་པ་དང་། ནང་རུལ་པ། བཟོ་རྐུན་བཅས་དང་། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང་། དེང་རབས་གི་བཟོ་བཅོས་རིང་ལུགས། གོ་མིན་ཏང་ལོག་སྤྱོད་ཤོག་ཁག་བཅས་གི་རྒྱུགས་ཁྱི་ནག་ཉེས་ཚབ་ཆེན་ཡོད་མཁན་ཞིག་རེད།
ཚང་འཛོམ་གྲོས་ཚོགས་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་དོན། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་ནང་ཏང་དང་གསར་བརྗེའི་མང་ཚོགས་གིས་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆིའི་གསར་བརྗེར་ངོ་རྒོལ་གི་གདོང་རིས་ཐེར་འདོན་བྱས་པ་དེ་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་དགོངས་པའི་རྒྱལ་ཁ་རླབས་ཆེན་ཅིག་དང་། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁ་རླབས་ཆེན་ཅིག་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཕམ་ཉེས་སུ་ཕྱིན་པའི་སྐད་གསར་བཅད་བཞི་པ།” »

རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
————–
ས་གཞི་ལེབ་ལེབ་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས།
བྷ་བྷི་ལོན་Babylon Mesopotamia 2300 BC ཡི་ཤུ་མ་འཁྲུངས་སྔོན།
ཨེ་ལྗེབAncient Egypt
གནའ་བོའི་ཧེ་བྷི་རོས་ད་ལྟའི་ལྗོས་རིགས།
དམ་ཆོས་རྙིང་མ་Hebrew Bibleསྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་ཡས་མས་ནས་མགོ་ཚུགས
ལུང་བསྟན་པ་ཨ་སེ་ཡIsiahསྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བདུན་པ་ཡས་མས།
St Lactantiv 245-325
St Cyril of Jerusalem 315-386
St Basil 330-379
St Ambro 339-397
St Augustin 354-430
St John Chrysostom 344-408
St Diodorus 394
St Severian 408
St Procopius 491-518
St Boniface 755
Cosmas Indicopleustes 550
St Zacharias 741-752

དེ་ལས་མང་བ་། “ས་ལེབ་འདོད་མཁན་སྐད་གྲགས་ཅན་དང་དེ་དག་གི་ཁ་གཏད་རྣམས་ཀྱི་རགས་ཟིན་རེའུ་མིག་” »

ཧི་གཟུགས་ཟིན་བྲིས་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྐད་དེ་ཐོས་རྗེས། དེ་རིང་ཚོད་ལྟ་ཞིག་བྱེད་སྐབས། “ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ཁ་ཕྱེ་ཚེ། ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད།”ཅེས་གསལ་བའི་ཉེན་བརྡ་ཞིག་མཐོང་མོད། ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་ནང་དུ་འཛུལ་ནས་རྩོམ་རྙིང་ཐར་ཐོར་རྣམས་ཚུར་བཀོག་པ་ཡིན། དེ་ནས་འདིར་བཀོད་པ་ཡིན།
“ཕྱི་རུ་དྲག་ཆར་འཇོ་བས་བཅོམ་སོང་སྙམ།།
ནང་དུ་ཚ་ཟེར་འཕྲོ་བས་འབར་སོང་སྙམ།།
ད་དུང་མ་ཤི་གསོན་པ་ཨེ་མ་མཚར།།
ཨ་མའི་དྲུང་དུ་མཆིད་ཅིག་བསྐྱལ་བར་འགྲོ། ཁ་བྲོ།” འདི་ནི་ཕྲན་གྱི་ཧི་གཟུགས་ཟིན་བྲིས་སུ་བཀོད་པའི་ཀླད་ཀྱི་གཏམ་དེ་ཡིན། གང་ལྟར་འདི་ལྟར་རྩོམ་ཡིག་རྙིང་པ་ཚུར་བཀོག་ནས་རང་གིས་རང་ལ་གུ་ཡངས་ཤིག་ཐོབ་པར་བྱས། དེ་དང་མཉམ་དུ་ཧ་ལམ་ཧི་གཟུགས་ཟིན་བྲིས་དང་ཁ་གྱེས་པ་ཡིན་འདྲ། གཏན་དུ། གཤམ་གསལ་ནི་ཚུར་བཀོག་པའི་རང་རྩོམ་རྣམས་སོ།།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཧི་གཟུགས་ཟིན་བྲིས་ནས་ཚུར་བླངས་པའི་རྩོམ་ཐུང་འགའ།” »

བསེ་རུ།

རང་ཅག་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་དེར་བཙན་པོའི་དུས་རབས་ཀྱི་ཉི་གཞོན་ཤར་བ་ནས་བཟུང༌། བཙན་པོའི་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་རྒྱལ་ཐོག་ཞེ་གཉིས་པ་ཁྲི་དར་མ་ཨུ་དུམ་བཙན་གྱི་བར་རིམ་པར་བྱོན་པའི་དབུས་ནས་སྙན་གྲགས་ཀྱི་བ་དན་ཕྱོགས་བཅུར་བསྐྱོད་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཏོག་ལྟ་བུ་སུམ་གཉིས་དབང་དུ་བསྒྱུར་བར་མཛད།
བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རླབས་ཆེན་མི་སྣ། བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སྟེ་བོད་རྒྱལ་སོ་གསུམ་པ་དེའི་སྐབས་ནས་བཟུང་གུང་རི་གུང་བཙན་དང༌། མང་སྲོང་མང་བཙན་བར་རྒྱལ་ཐོག་གསུམ་རིང་བཙན་པོའི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མྱོང་བའི་མགར་གྱི་མི་རྒྱུད་དང་བཅས་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་བྱའོ།།

དེ་ལས་མང་བ་། “༄༅།།མགར་སྟོང་བཙན་གྱི་སྐོར།” »