རྟེན་འབྱུང་།
རྟེན་འབྱུང་གནས་ལུགས་མངོན་དུ་གྱུར་བ་ཡིས།།
རྟེན་འབྱུང་བསྟན་པའི་ཆོས་ཕུང་མཐའ་ཡས་པ།།
རྟེན་འབྱུང་ཆོས་འཁོར་གསུམ་དུ་སྟོན་མཁས་པའི།།
རྟེན་འབྱུང་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་བོར་འདུད།།
ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་མཚན་སྙན་ཆེ་མོད་ཀྱང་།།
དཔྱད་པ་ཕྲ་མོས་བརྟག་དཔྱད་མ་གནང་ན།།
རེབ་ཐོག་མདའ།
རྒྱུས་མེད་མྱི་དག་འདུ་བའི་རང་ཡུལ་གྱི་གྲུ་ན།།
དམ་ཆོས་བདུད་རྩི་འབབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་གཞིགས་ན།།
ལས་འབྲས་མིག་ལྟར་སྲུང་བའི་ཆོས་ལྡན་གྱི་བོད་པ།།
བླ་མར་དད་འདུན་ཟབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཞིག་མཆིས་ཀྱང་།།
གསེར་ཁྲི་མཐོན་པོར་བཞུགས་པའི་བླ་མ་ཡི་གསུང་ན།།
འདི་ཕྱིའི་ཚེ་ལ་ཕན་པའི་གདམས་ངག་ཅིག་མཆིས་ཀྱང་།།
རེབ་ཐོག་མདའ།
གཙང་བོའི་བཞུར་རྒྱུན་ལ་འདྲེས་པའི་ཆུ་ཐིགས་ཏེ།།
ཆར་ཆའི་ངོ་གདོང་ལ་བཞད་པའི་མེ་ཏོག་སྟེ།།
སེམས་པ་རྨས་མ་འདིར་བཞག་པའི་རྨ་ཁ་ཡིན།།
རི་བོ་ཕ་རོལ་གྱི་རྨི་ལམ་རབ་རིབ་ཡིན།།
ལྗང་མདོག་སྤང་ཁུགས་ན་སྙན་པའི་རྫི་གླུ་དེ།།
རྫ་མཐོ་ཉག་ཁ་ན་མཆེད་པའི་བྲག་ཆ་དེ།།
གངས་རིའི་ཉི་མ། ཨེ་མི་ཏྲི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན།(Amity University)
སྟོན་མཇུག་གི་གུང་གསེང་སླེབས་བྱུང་།
རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་གྲོགས་ཚོ་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག
སྤང་ཐང་དང་ལྗོན་ཤིང་གསེབ་ན་འགྱིངས་བའི་ཨེ་མི་ཏྲི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ང་དང་མཉམ་ཁེར་རྐྱང་དུ་ལྷག
ལྷིང་འཇགས་དང་དལ་རླུང་བསིལ་པོ་དེ།
ངེད་གཉིས་ཀྱི་འདུག་རོགས་ཡིན་ནམ།
ཚེ་རིང་རྣམ་རྒྱལ།
ང་ནམ་རྒྱུན་གསར་འགྱུར་ལ་དགའ་མོས་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་ཆབ་སྲིད་ཐོག་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། དུས་ཚོད་ནམ་བྱུང་ལ་རང་གི་དགའ་ཕྱོགས་ལྟར་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གཙོ་བོ་བྱས་ཏེ་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཆེ་ཁག་ལ་སྐོར་ཉུལ་རེ་བྱས་རྗེས། ཁ་བརྡ་དང་གྲགས་ཆེ་བའི་མི་སྒེར་གྱི་ཟིན་བྲིས་ཁག དེ་བཞིན་ངོ་དེབ་སོགས་སྤྱི་ཚོགས་གནས་འཕྲིན་དག་ལ་ཡང་ཁྱུག་ལྟ་རེ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་བཞིན།
རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན།
དེང་སྐབས་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་བོད་ཡིག་གི་དྲ་ཚིགས་ཁྱོན་བསྡོམས་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་བརྒལ་བར་ངོས་འཛིན་ཞིང་། དེ་ལྟར་དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་ལམ་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་དུས་མཚུངས་མིང་གི་ཆག་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ཤིག རང་རེའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཡང་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པ་ནི། དངོས་མིང་དང་སྙུག་མིང་འདྲ་བ་དང་། དངོས་མིང་དང་སྙུག་མིང་ལ་སིམ་འཛུལ་བྱེད་པ། གང་ཟག་གཅིག་གིས་མིང་རྫུན་དང་སྙུག་མིང་ཅི་རིགས་སྤྱོད་པ་བཅས་སོ། །
གཅིག སྙུག་མིང་འདྲ་བའི་ནོར་འཛོལ།
སྙུག་མིང་འདྲ་བའི་ནོར་འཛོལ་འདི་བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་སྙུག་ཐོགས་པའི་སྡེ་རུ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ཅིང་།
དུང་ཟླ་སྒོར་མོ།
བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ནི་དམངས་གཙོ་ཚགས་པར་གྱི་རྗེས་མཐུད་པ་ཞིག་རེད། དུས་ཡུན་གང་འཚམ་གྱི་རིང་ལ། དེའི་རྣམ་པ་དང་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པའང་བྱུང་ཡོད། ཀློག་མཁན་མང་པོར་ཡང་དམངས་གཙོ་ཚགས་པར་ཀློག་གིན་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་སྤྲད་ཡོད། ཡིན་ནའང་། དེ་ནི་བསྐལ་པ་བཟལ་པོའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་རེད། རིམ་པས་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ཀྱི་རིན་ཐང་ཉམས་མགོ་ཚུགས་ཡོད། ཉམས་རྒུད་དེ་ནི། གཙོ་བོ་ཚིག་སྦྱོར་དང་དག་ཆའི་སྟེང་ནས་སླེབས་ཡོད།
སྐལ་བཟང་དོན་གྲུབ།
———-
ཐུར་མའམ་ཁའེ་ཙི་ཞེས་འབོད་པའི་ཅ་ལག་འདི་བོད་ལ་གསར་དུ་སླེབས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། ད་ལྟ་ལོ་ན་དྲུག་ཅུ་ཡས་མས་ཡིན་པའི་བོད་མི་ཚོས་འདི་སྤྱོད་མི་ཤེས། ད་ལྟ་ལོ་ན་བཞི་བཅུ་ཡས་མས་ཡིན་པའི་བོད་མི་ཚོས་འདི་སྤྱོད་ཤེས་དང་མི་ཤེས་གང་རུང་ཡིན་མོད་ཕལ་ཆེར་འདི་ལ་རྣམ་རྟོག་ཅིག་ཡོད། བཤད་སྲོལ་ལ། རྒྱའི་ཐུར་མ་རུམ་དང་བོད་ཀྱི་ཐུར་མ་ལམ་ཞེས་འབོད།
ཁྲི་རལ་པ་ཅན།
གླེང་བརྗོད་ཀྱི་གཞི་རྩ།
དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་འཛམ་གླིང་གང་སར་དར་ཁྱབ་གང་འཚམས་ཡོད་པ་བོད་སྨན་གསོ་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་ནི། གཙོ་ཆེར་རྒྱ་གར་ནག་གཉིས་ཀྱི་ནང་རྟེན་གཞི་བཙུགས་ཏེ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གནང་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ནག་ནང་དུ་ནི་བོད་སྨན་འདི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་རིག་གསར་སྐབས་སུའང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཏོར་བཤིག་ཐེབས་མྱོང་མེད་པས། རིམ་པས་བོད་མི་སྨན་པ་སྤྱི་སེམས་ཅན་ཚོས་བདག་གཅེས་འབད་བརྩོན་ལ་བརྟེན། རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་བོད་ནང་རྫོང་རིམ་པ་ཕལ་ཆེར་ནང་བོད་སྨན་ཁང་དང་སྨན་རྩིས་ཁང་བཙུགས་ཡོད་པ་མ་ཟད།
ཟླ་ཀླུང་།
དུས་ཡུན་རིང་འགྲོགས་པའི་མཛའ་མོ་དྲན། །
སེམས་བརྩེ་བ་ཟབ་པའི་མཛའ་མོ་དྲན། །
སེམས་བསམ་པའི་གཏིང་ནས་མཛའ་མོ་དྲན། །
ངའི་ཡིད་ལ་འཁོར་བ་མཛའ་མོ་ཡིན། །
ངའི་མཛའ་མོར་མཛེས་པའི་གཟུགས་བྱད་ཡོད། །
ངའི་མཛའ་མོར་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ཡོད། །
རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
དེར་བརྟེན། གནས་འདི་དག་ཏུ་ཤར་ཕྱོགས་པ་མང་བོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཚོད་གིས་ཐུག་སླ། དཔེ་ཆ་དེར་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་དང་། ཤེར་སྙིང་། བདེན་བཞི་ལས་འཕྲོས་པའི་ནང་བའི་ལྟ་གྲུབ་སྐོར་བཞུགས། མགྲོན་ཁང་འདིར་ཞག་མ་གཅིག་ལ་ཨ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ཐམ་པ་རེད། ཁོང་གསུམ་གྱིས་སན་ཧྥི་རན་སས་སི་ཁོའི་གནམ་ཐང་ནས་ཉོས་པའི་སྟབས་བདེའི་ཟས་ལ་རོལ་ཞིང་། ངས་སྟབས་བདེའི་ཤ་མེད་ཐུག་པ་སྐམ་པོ་ཞིག་བསྐོལ་ནས་ཟོས་པ་ཡིན། མ་རྒན་གྱིས་ཞལ་ཟས་ཟོས་ཚར་བ་མ་ཟད།
དེ་ལས་མང་བ་། “༅༅།། སྤྲིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བགྲོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད། བཞི་བ།” »
གནས་ཚུལ་མཁོ་གཏོང་བ། བསྟན་འཛིན་དགེ་ལེགས།
ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམ་སྟོན་དེ་༢༠༡༥ ཡི་དཔྱིད་ཀ་བར་ལ་བསྒྱངས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེའི་བར་ལ་དམིགས་བསལ་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གཟིགས་ཕུད་ཀྱི་འགྲེམ་སྟོན་ཞིག་གོ་སྒྲིག་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པས། འདིར་མནན་ནས་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་གཟིགས་རོགས། www.trace.org/bo
འགྲེམ་སྟོན་དང་སྣེ་ལེན་དེ་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཀྱི་ཁང་པའི་ཐོག་བརྩེགས་དང་པོ་སྟེ། 132 Perry Street ལ་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་དང་། དེ་བཞིན་བྱེད་སྒོ་གཞན་པ་རྣམས་དཔེ་མཛོད་ཀྱི་ཚོམས་ཆེན་ནང་ལ་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམ་སྟོན་གྱི་གསལ་བསྒྲགས།” »
མི་ཉག་སྟོབས་ལྡན།
ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྣམས་སུ་མི་ཉག་གི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་གཟུགས་སུ་བཀོད་པ་དང་། ཡང་ན་མི་ཉག་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་དང་ཆེད་རྩོམ་སོགས་ནི་མཛུབ་རྩེའི་གྲངས་ཀ་ཙམ་ལས་ཧ་ཅང་མཐོང་དུ་དཀོན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་རང་རེ་བོད་ཀྱི་དེ་བྱུང་རིག་པ་ལ་མཁས་པ་རློམ་པའི་སྨྱུག་ཐོག་པ་མང་པོས་ཨ་འོ་ལྡོང་མི་ཉག་གི་སྐོར་ལ་གོ་རྟོགས་ཞན་པ་དང་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཆེ་བ། དེ་མིན་ཅུང་རྒྱུས་མངའ་དང་གོ་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་གིས་ཀྱང་རང་གི་ཞེན་འདོད་གཙོར་བཟུང་ལས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ལ་རྟོགས་ཞིབ་ནན་པོ་མི་བྱེད་པར། དུས་རབས་བཅུ་བཞི་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ནང་ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་
དགའ་ཉག་འཁྱམ་པོ།
ཉིས་སྟོང་བཅུ་བཞི་ཡི་ལྷ་རམས་པ་ཨང་དང་པོ་ཤར་རྩེ་བྱམས་པ་ཤེས་རབ་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུ།
དེ་རིང་ནི་རླབས་ཆེན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་གསེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་པའི་སྐལ་བཟང་དུས་བཟང་གི་དགའ་སྟོན་ཡིན་ལ། དགེ་ལུགས་རྒྱུགས་སྤྲོད་ཆེན་མོའི་གྲུབ་འབྲས་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཉིན་མོ་ཡང་རེད། ད་དུང་ལུང་དང་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་ངེས་དོན་གྱི་གྲྭ་ཕྱག་དཔེ་བ་ཞིག་གིས་ལྷ་རམས་ཨང་དང་པོའི་མཚན་གྱི་ཅོད་པཎ་འཆང་བའི་དུས་ཚོད་ཀྱང་རེད་འདུག །
སྤྱིར་ན་དགའ་ཤར་ཕུ་ཁང་བྱམས་པ་ཤེས་རབ་ནི་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་ངེས་ཆ་ཆེ་ཞིང་གོ་དོན་གཏིང་ཟབ། ལྷག་པར་ཚད་མའི་རིགས་ལམ་གྱི་སོ་ཁ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བས།
སྤྱི་ལོ་2013ལོར་འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་རྩ་འཛུགས་(WHO)ཀྱིས་གཅིན་པ་མངར་འགྱུར་དང་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་། གྲུབ་དོན་ཁག་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱིས་སྤེལ་བའི་དོན་དངོས་རེའུ་མིག་(Fact sheet N’312) ལྟར་ན།
* རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ན་གཅིན་སྙི་ན་ཚ་ཕོགས་པའི་མི་གྲངས་ས་ཡ་347 ཡོད།
* སྤྱི་ལོ་2004 ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ནས་མི་གྲངས་ས་ཡ3.4 ལྷག་ཁྲག་གི་མངར་ཆ་འཕེལ་ཚད་མགྱོགས་དྲགས་པའི་དཀའ་ངལ་འོག་ཚེ་ལས་འདས།
(དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ལག་དེབ་དང་འབྲེལ་བའི་གལ་ཆེའི་གསལ་བསྒྲགས།)
དགོངས་མངའ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་དང་བསྡུ་དངུལ་གཞན་དག་གི་འབུལ་འབབ་ཁྲིམས་ཡིག་དགོངས་དོན་དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ལག་དེབ་ཀྱི་དགོས་པ་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མིའི་ལས་འགན་དུ་གསལ་བའི་དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་དང་ངེས་ཅན་བསྡུ་དངུལ་ཁག་འབུལ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནའང་། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་བོད་མི་གང་ཙམ་གྱིས་སོ་སོའི་དགོས་དབང་ལ་གཞིགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྒྱུར་བཅོས་ཇི་བཏང་ཁག་དང་བླངས་དཔྱ་དངུལ་ལག་དེབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལའང་དེ་བཞིན་སྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས་པ་ཇི་བཞིན་མ་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཡོད་མུས་འདི་ལས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྒེར་གཉིས་ཀར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་མུས་ཡིན་པར།
འཇམ་གཅེས།
དེང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བོད་རིགས་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཤེས་རྨོངས་པ་ཚོས་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཤེས་ཡོན་པ་དང། གཟུར་གནས་ཅན། ཉམས་མྱོང་ཅན། རྣམ་དཔྱོད་ཅན་དུ་ཁས་ཆེ་བའི་མི་བུ་འགའ་རེ་རྒྱུགས་བཞིན་པ་འདི་ནི་ཅི་འདྲའི་ཡ་མཚན་མ་རེད་དམ།
དཔེར་ན་ཉེ་བའི་ཆར་རིག་དགའ་ལ་བྱུང་བའི་དོན་རྐྱེན་ལས་འཕྲོས་པའི་རྩོམ་ཡིག་དང་། གཏམ་བཤད་སོགས་ནི་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་སྤྱི་པའི་རྩ་དོན་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་དང་། ཛ་དྲག་ཆེ་བ། གནད་དོན་ཟབ་པ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་སྨད་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། དགའ་སྡུག་ཅི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤེལ་སོང་།
དྲིལ་ལྕེ།
༼ཀ༽
དེ་ནི་དཔྱིད་ཟླ་བཞི་བ་རེད། གཉན་ཆེན་ཕོ་རོག་གི་རི་རྩེ་ཁ་བས་བཟུང་ནས་ཟླ་དྲུག་ཏག་ཏག་ཕྱིན་འདུག བརྗིད་ཆགས་མཛེས་ཉམས་ལྡན་པའི་རི་རྒྱུད་དེ་དག་གི་རྩེ་མོ། དཀར་སང་སེང་གི་ཁ་བས་གཡོགས་ཏེ་དགུན་དུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྱིར་མངོན་འདུག ཡིན་ནའང་། རི་སྐེད་ཀྱི་ཁ་བ་བཞུས་ཏེ་ཆུ་ཕྲན་རྣམས་ལྷང་ལྷུང་མར་འབབ་པ་དང་། ཐུར་དུ་བཞུར་བའི་ཆུ་བོ་རྣམས་ལུང་ཁུག་གི་གཙང་བོ་འདྲེས་པ་ན། གཙང་བོ་རབ་ཏུ་རྒྱས་ཤིང་གཏོས། ལུང་ཁུག་གི་སྤང་དང་གཙང་འགྲམ། ས་ཆ་དམའ་སར་དཔྱིད་ཀྱི་མཛེས་པ་ཕྱིར་མངོན་ཏེ། ལྕང་མ་དང་ཚེར་སྡོང་། རྩི་ཤིང་འདྲ་མིན་འབུས་འགོ་བརྩམས་པ་དང་།
