བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་དེ་ཚོའི་ཤེས་ཚད་དང་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ཐད་ནས་མ་འདང་བ་རེད།
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
ཉེ་ལམ་འདི་ག་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཁང་གི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཡུ་རོབ་ནང་སྐོར་སྐྱོད་དང་བསྟུན་ཏེ། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་ཕ་རེ་སིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་ཡིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་ཡོན་སློབ་ཆེན་(Institut national des langues et civilisations orientales)ཞེས་པའི་བོད་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་ནང་༼བོད་ཀྱི་གསར་འགོད་ལས་རིགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ།༽ཞེས་པ་ངོ་སྤྲོད་གཏམ་བཤད་དང་བསྟུན་ཏེ། སློབ་ཆེན་དེ་གའི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་མཁས་པ་ཆོས་ཉིད་དབང་མོ་
དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་དེ་ཚོའི་ཤེས་ཚད་དང་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ཐད་ནས་མ་འདང་བ་རེད།” »
བོད་ནས་འབྱོར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ཅེས་པའི་གཞས།
ཤར་ཕྱོགས་ཁུག་རྟ།
༄།། ཕ་ཡུལ་བོད་ནས་འབྱོར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ཅེས་པའི་གཞས་ཤིག་ལ་ཉན་པ།
དེ་རིང་གཟའ་ཉི་མར་༧གོང་ས་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་ལམ་རིམ་ཁྲིད་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བཀའ་ཁྲིད་བསྩལ་བ་དྲྭ་ལམ་ནས་ཞུས་གྲུབ་རྗེས། འཆར་ཅན་ཆུ་ཚོད་ལྟར་གྱི་དཔེ་ཀློག་ལྷོད་ལྷོད་ཅིག་མགོ་འཛུགས་དགོས་བསམ་པའི་མུར། གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ཁ་པར་སླེབས། ཁོང་གིས་ངེད་ལ་ངོ་དེབ་ཁ་ཕྱེས་དང་གཞས་ཤིག་གི་དྲྭ་སྐུད་བསྐུར་ཡོད། གཟིགས་རོགས་གནོང་ཟེར། ངས་ཅི་རེད། དམིགས་བསལ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས། གྲོགས་པོས་མ་རེད་མ་རེད། དང་པོར་གཟིགས་དང་ཟེར། དཔེ་ཀློག་གི་ཆུ་ཚོད་རྫོགས་མཚམས་གླིང་བསྐོར་དུ་ཕྱིན།
ཞོགས་དུང་གིས་བོད་ཀྱི་སློབ་ཆེན་པ་དག་ལ་གནང་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག
རྩོམ་པ་པོ། ཞོགས་དུང་།
སྐུ་ཞབས་ཞོགས་དུང་གིས་བོད་ཀྱི་སློབ་ཆེན་པ་དག་ལ་གནང་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག
སློབ་ཆེན་སློབ་མ་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་ལ་ཉེ་བ་ན། ཁོ་ཚོས་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་མཐའ་དག་བསྒྲུབས་ཚར། ཁོ་ཚོར་མཚོན་ན་བྱ་བ་ཞིག་ཅི་ལྟར་རེག་གམ་སྙམ་པའི་སེམས་ཁུར་ལས་གཞན། མཇུག་མཐའི་དོན་བྱ་ཉག་གཅིག་ནི་མལ་ཐུལ་དང་མལ་སྟན་བསྒྲིལ་ཏེ་རང་རང་སོ་སོའི་གནས་སུ་བགྲོད་འགྲོ་བ་དེ་རེད།
གོ་ཐོས་ལྟར་ན། དུས་དེར་སློབ་མ་ལ་ལས་མི་ལོ་བཞི་ནས་ལྔའི་བར་
དེ་ལས་མང་བ་། “ཞོགས་དུང་གིས་བོད་ཀྱི་སློབ་ཆེན་པ་དག་ལ་གནང་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག” »
ལབ་མ་རྒྱག་ལོབ་འགྲོ།
ཁྲོ་གཏུམ།
—རིག་པ་ཆེས་དྭངས་པའི་ཉིན་དེར་གཏམ་གྱི་ཕུ་ཐག་བལྡད་ཐུབ།
ཉི་འོད་ལ་རེ་བཞག་མེད་པའི་དུས་དེར
སུ་ཞིག་གི་མགོ་བོ་མུན་པས་བལྡད་ཀྱིན་འདུག
ཤོག་ངོས་རེ་ནས་མི་སེམས་ཀློག་ཞོར
གནའ་སྔ་མོ་དང་དུས་ད་ལྟ
ཡིག་འབྲུ་རེའི་རྒྱ་ཚད་དུ་བབས་ཤིང
ཡོད་དང་མེད་ཀྱི་གནས་ལུགས་རིག་པས་འཚོལ།།
ཀོ་ལི་གྷལ་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
བསྐལ་བཟང་སྟོང་གི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཚོགས།།
ཁ་བའི་ལྗོངས་འདིར་ཐུགས་སྲས་སྤྱན་རས་གཟིགས།།
གང་གིས་སྐྱོང་ཡུལ་བོད་འབངས་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས།།
ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བས་བསྐྱངས།།
ཅ་ཅོ་དབེན་ཞིང་ཆོས་སྦྱིན་འབངས་རྣམས་བདེ།།
རང་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་གླེང་བ།
ཆབ་ཆ་བློ་བཟང་གིས་བསྒྱུར། (ཝཱར་ཎ་ཧིན་རྡུ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ།)
(ཇེ་ཀེར་ཤི་ནཱ་མོར་ཌེ་J.Krishnamurti ཡི་<<ཐོག་མ་དང་མཐའ་མའི་རང་དབང་>> The First and Last Freedom ཞེས་པའི་དབྱིན་ཡིག་བརྩམས་ཆོས་ལས།)
འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་གི་དཀའ་ངལ་ནི་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་ལ་གཏིང་ཟབ་པའི་རྙོག་འཛིངས་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་དེའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་དང་དོགས་གནད་སེལ་བ་ལ་ངེས་པར་དུ་ང་ཚོའི་སྤྱོད་ཚུལ་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་འཚོལ་བ་དང་ཉེ་བར་བསྐྱོད་དགོས། ཕྱི་ངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ལྷུང་དང་སེམས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་རྟོགས་མི་ནུས།
ཞབས་བརྟན་དུ་གསོལ་བ་རབ་འབྱམས་ཞིང་དུ་ཁྱབ་པའི་ཚངས་དབྱངས།
དུག་ཚེར་མ།
འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཞབས་བརྟན་དུ་གསོལ་བ་རབ་འབྱམས་ཞིང་དུ་ཁྱབ་པའི་ཚངས་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།
ཨོཾསྭསྟི།
ཚེ་དཔག་མེད་དང་གཙུག་གཏོར་རྣམ་རྒྱལ་དང་།།
སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་སོགས་པའི་ཚེ་ལྷ་ཡིས།།
དཔལ་ལྡན་བླ་མ་དམ་པའི་ཚེ་བསྲིངས་ནས།།
འཆི་མེད་རྟག་པ་དམ་པའི་ཤིས་པར་སྩོལ།།
དེ་ལས་མང་བ་། “ཞབས་བརྟན་དུ་གསོལ་བ་རབ་འབྱམས་ཞིང་དུ་ཁྱབ་པའི་ཚངས་དབྱངས།” »
༄།། གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ།
གེ་སར་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ།
ང་ཚོས་རིག་པ་དྭངས་གསལ་གྱི་སྒོ་ནས་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་ན་ཅི་ཞིག་ཡིན་མིན་དང་། ཚོགས་པ་དེའི་ཚུགས་རིམ། ཤུལ་རྗེས། ད་ལྟའི་ཚོགས་པའི་གནས་བབ། ཚོགས་མིའི་གྲངས་འབོར། རྒྱུན་ལས་ཚོའི་ཤེས་ཚད་བཅས་ལ་གཞིགས་ན། གཞི་ནས་ད་ལྟའིགཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་བ་ནི་ཡོད་ན་གྲངས་ཀ་ལྷག་མ་ཅིག་དང་། མེད་ན་གྱོང་གུད་མེད་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ར་སྤྲོད་རྙེད་ངེས།
ངས་སྐད་ཆའི་མགོ་བཙུགས་མ་ཐག་འདི་ལྟར་གླེང་ཡོང་དུས།
“དབྱངས་”ལྔ།
དོལ་སྨྱོན།
ཨ།
ཟུར་ཕུད་ལྔ་པའི་ཕྱག་གི་རལ་གྲིས་མགྲིན་པའི་རྩ་མདུད་མ་བཏུབ་ཅིང་།།
མཚོ་བྱུང་ལྷ་མོའི་སྙན་འཇེབས་རྒྱུད་མང་རྣ་བའི་བུ་གར་མ་དཀྲོལ་མོད།།
བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ལྷས་མར་བསླས་པའི་རྨད་བྱུང་”དབྱངས་”ཀྱི་དོ་ཤལ་འདི།།
རང་སེམས་དམར་པོ་བཙོ་སྦྱང་བྱས་པའི་གསེར་གྱི་སྒྲོན་མེ་རྐང་གཅིག་ཡིན།།
བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས།
དབུ་མའི་ལྟ་མགུར་གངས་ཀྱི་སེངྒེའི་སྒྲ་དབྱངས།
ཨེ་མ་ཧོ།
ན་མོ་གུ་རུ་མ་དྷེ་མ་ཀ་ཡེ།
ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདུས་མ་བྱས།།
བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་དབུ་མའི་ལྟ་སྒོམ་འབྲས།།
དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལ།།
ངེས་ཤེས་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་གུས་ཕྱག་འཚལ།།
བདག་ལས་མ་ཡིན་གཅིག་དང་དུ་མ་བྲལ།།
གཞན་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་འབྲས་ཐུག་པ་མེད།།
ཁ་བ་ནག་པོ།
སྤྱན་ཆེན་པོ།
འཇིག་རྟེན་འདི་ཁེར་རྐྱང་གི་ལག་པ་ཞིག་དང་འདྲ་ལ
ལག་པའི་མཐིལ་ན་ཡོད་པའི་དུར་ཁྲོད་དེར
ཁ་བ་ནག་པོ་དག་ཞེ་སྡང་གིས་འབབ་བཞིན་འདུག
ཁ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་རྡོ་བ་དེའི་སྒང་ན་ཡོད་པའི་གཅེར་གཟུགས་པ་དེས
དུར་ཁྲོད་ན་ཡོད་པའི་མི་རོ་དེའི་མིག་ཤེལ་གྱོན་ནས
གློ་སྙིང་མཆིན་གསུམ་ལས་སྦར་བའི་མེ་འོད་ལ་བརྟེན་ནས
དཔལ་ཡ་ཆེན་ཨོ་རྒྱན་བསམ་གཏན་གླིང་གི་ཕྲིན་ལས།
ཐུབ་སྲས་གཞོན་ནུ།
གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་སྒྲུབ་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ཡ་ཆེན་ཨོ་རྒྱན་བསམ་གཏན་གླིང་གི་མུ་འབྲེལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལོ་མའི་གཟི་ཐིག་ཕན་བདེའི་ལུགས་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།
༄། །དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྗེ་བཙུན་བླ་མ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།
ཨོཾ་སྭ་སྟི། ཆོས་ཀྱི་བཀྲ་ཤིས་བཀྲ་ཤིས་བྱུང་།།
༅༅།། སྒོམ།
——རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
སྒོམ་གྱི་གནས་ལུགས་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་འདི།།
ཤིན་ཏུ་རྟོགས་དཀའ་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་དང་།།
མཁས་པའི་དགོངས་འགྲེལ་བླ་མས་མན་ངག་གིས།།
ཨ་ལན་མེད་པའི་གནད་འདིར་འགྲེལ་མང་མཛད།།
སྒོམ་རྒྱག་ཤེས་ན་རང་ངོ་མཐོང་།།
རང་ངོ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ།།
ཡོད་མེད་ཤེས་བྱའི་སྐར་ཚོགས་ཀྱི།།
རྣམ་བཞག་གཤིས་ལ་རྫོགས་པ་མཐོང་།།
དགུན་དུས་བལ་གོས་ཚོང་པའི་གནས་སྟངས།
ཀོ་ལི་སྒལ་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
དཀའ་ཉེན་ཆེ་བའི་དགུན་དུས་བལ་གོས་ཚོང་།།
ཁེ་གྱོང་ཇི་ཆགས་རེ་བའི་ནང་དུ་སྒུགས།།
དགའ་སྒོམ་ཆོག་ཤེས་མ་ཐུབ་འདོད་རྔམས་འོག །
ངང་པ་ཆུ་འདམ་ལྷུང་འདྲའི་འདི་ལོའི་ཚོང་།།
ཅ་དངོས་བལ་གོས་མ་གནས་ཆེ་བ་དང་།།
རྨོངས་པ་ཡུལ་བུད་ཀྱི་གཏམ་སེངྒེའི་ང་རོ་ཞེས་བྱ་བ།
དྲི་མེད་ལྷག་བསམ།
ན་མོ་གུ་ར་ཝེ། རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་སྟོན་པ་གཉིས་པར་གྲུབ་པའི། །ཟུང་འཇུག་ཁྱབ་བདག་ཆེན་པོ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། །
གསང་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ཚ་ཟེར་ལྷང་རེར་ངོམ་ལ།།རྨོངས་པའི་མུན་པ་རང་སངས་ཡུལ་བུད་མཛོད་ཅིག།
ལྟ་ངན་མུ་སྟེགས་མཐར་བྱེད་སེངྒེ་སྒྲ་སྒྲོགས། །ངན་གསོའི་ཚོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་གཡོ་ཅན་ཝ་མོ། །
གདོང་ལྔའི་གསོབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་སྙིང་རྩ་འདར་བའི། །རྔམ་བརྗིད་འཇིགས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཕྱོགས་བཅུར་སྒྲོགས་ཤིག །
ངན་གོམས་ཁྱི་རྒན་རྔ་མ་སིག་སིག་གཡོ་བ། །ལས་ངན་སྦྲང་ནག་འགུག་པའི་གཡབ་མོར་གྱུར་ཏེ། །
དེ་ལས་མང་བ་། “རྨོངས་པ་ཡུལ་བུད་ཀྱི་གཏམ་སེངྒེའི་ང་རོ་ཞེས་བྱ་བ།” »
དཔལ་གསེར་རྟ་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ཆེན་མོའི་ཕྲིན་ལས།
ཨེ་མ་ཧོ།
དཔལ་གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་བའི་མ་དགོན་དྲུག་དང་ཆོས་སྡེ་གཉིས་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལས། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་གསེར་རྟ་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ཆེན་མོ་ནི། རྡོ་གྲུབ་ཆེན་འཇིགས་མེད་ཕྲིན་ལས་འོད་ཟེར་གྱིས་ 1745-1821 ལུང་བསྟན་ཚིག་རྐང་བདུན་གྱི་དོན་གསལ་བྱེད་སྒྲོན་མེའི་འོད་སྣང་།
ན་མོ་གུ་རུ་ཨ་བྷྱ་ལཀྵཾ་ཀ་ར་ཡེ།
གསེར་རྔ་དམ་ལྷ་ཡི་བླ་ལུང་དུ།།
དེ་ལས་མང་བ་། “དཔལ་གསེར་རྟ་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ཆེན་མོའི་ཕྲིན་ལས།” »
ནིའུ་ཡོག་དང་ནིའུ་ཇར་སི་ས་གནས་གཞོན་ལྷན་གནས་སྐབས་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡིན།
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་བང་ཆེན།
ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༦ ཉིན་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཏེ། སྐབས་༡༣ པའི་ནིའུ་ཡོག་ས་གནས་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་རྒྱུན་ལས་ཁང་དེ་བཞིན་བློ་ཕམ་ཆེན་པོའི་ངང་གནས་སྐབས་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུ་དང་། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༦ ཟླ་བ་༡ ཚེས་༢༠ གོང་དུ་ནིའུ་ཡོག་དང་ནིའུ་ཇར་སིའི་ས་གནས་གཞོན་ལྷན་གྱི་རྒྱུ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཆད་ལུས་མེད་པར་བར་བརྒལ་འབྲེལ་མཐུད་པར་རྩིས་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་འདུག
བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ནི་༡༩༧༠ ལོ་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ།
དེ་ལས་མང་བ་། “ནིའུ་ཡོག་དང་ནིའུ་ཇར་སི་ས་གནས་གཞོན་ལྷན་གནས་སྐབས་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡིན།” »
ཆོས་ལ་བསྐུལ་བའི་གཏམ་མྱོང་གྲོལ་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ།
དྲི་མེད་ལྷག་བསམ།
ན་མོ་གུ་ར་ཝེ།
ཀྱེ་ཧོ་གསོན་དང་ཀ་རྡོ་གཉེར་ཆེན། །སྒྲུབ་རྒྱུད་བྱིན་རླབས་སྙིང་ལ་འཕོས་པས། །
འཁོར་བར་སྐྱོ་བའི་ངེས་འབྱུང་གླུ་ཆུང་། །དྲ་བར་སྤེལ་ལ་ཐལ་མོ་སྦྱོར་རོ། །
སྐྲ་འདབས་དཀར་བ་གཤིན་རྗེའི་བསུ་མ། །བྲེལ་བ་ཆེ་བ་རྒན་པོ་འཆི་རྟགས། །
གཏད་སོ་མེད་པ་མི་ཚེ་སྟོང་ལོག །འཆི་ཀའི་ངང་ཚུལ་ཞིབ་ཏུ་སོམས་ཤིག །
མི་ལུས་ཐོབ་པ་ཕ་མའི་བཀའ་དྲིན། །ཆོས་དང་མཇལ་བ་རྒྱལ་བའི་བྱིན་རླབས། །
དེ་ལས་མང་བ་། “ཆོས་ལ་བསྐུལ་བའི་གཏམ་མྱོང་གྲོལ་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ།” »
