རྩེཿམུན་སེལ།
དང་པོ། གླེང་བྱའི་བསྡུས་དོན།
ལར། ཕྱོགས་རིས་ཞེས་པ་ནི། རྒྱལ་ཁབ་དང་སྤྱི་ཚོགས། ཁྱིམ་མཚེས་དང་གྲོང་སྡེ། ཉུང་ས་ཞིག་ནས་བཤད་ན། མི་གཉིས་ཙམ་གྱི་བར་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་མཛའ་བརྩེ་དང་ཡིད་ཆེས་ལྷོད་ཅིང་། དམིགས་འདུན་ཡལ་བར་སུབ་བྱེད་ཅིག་སྟེ། དཔེར་ན། ནམ་རྒྱུན་འུ་ཅག་གི་འཚོ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་བཟའ་བཏུང་དང་། སྤྱོད་ལམ་བཅས་ཚུལ་བཞིན་མ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བ་རྣམས་འཁྲུག་པར་མ་ཟད།
དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པ་འགའ་ལ་བཏང་བའི་ཉེན་བརྡ།” »
རྫ་ཆུ་སྔོན་མོ།
མ་གཞི་ནས་ཀླུ་མཁར་བྱམས་དང་ཁོའི་ལྟག་རྒྱབ་ཀྱི་མི་ཚོས་ཡུལ་དུས་ལ་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་མདུང་རྩེ་ནང་ཁུལ་འབའ་ཞིག་ལ་བསྐོར་བ་དེར། སྐབས་དང་དུས་ལ་དཔག་པའི་དགོས་པ་དམིགས་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་སྟེ། ཉེ་ལམ་ཀླུ་མཁར་བྱམས་ཀྱིས་སྐད་ཆ་ཞིག་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དཔྲལ་བའི་མིག་དང་ཁོང་གི་སྙིང་། ༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་ལ་ཟུར་ཟ་དམའ་འབེབས་ཀྱི་རྩོམ་རྙོག་ཅིག་དྲ་ལམ་དུ་བཞག་པས། རང་ཉིད་ལ་འཛམ་གླིང་གང་སར་གནས་པའི་བོད་མི་ཚོས་གནོན་ཤུགས་ཁ་རྡུང་ཕོག་པ་རེད།
དེ་ལས་མང་བ་། “ཀླུ་མཁར་བྱམས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་འདོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རིགས་ལམ།” »
—-འབའ་སྲས།
སེམས་ན་སྡུག་ཆེ་ཁོག་ན་མེ་འབར།།
གདོང་ན་འཛུམ་དགོད་རྔུལ་ཆུའི་ཕྲེང་བསྟར།།
སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གདོང་གིས་མི་སྟོན།།
འབའ་སྲས་ང་ཡི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས།།
དཔྱིད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འཛུམ་མེར་བཞད་དུས།།
སྤྲིན་དཀར་འདབ་མ་མཁའ་ནས་འཕུར་དུས།།
སྙན་ངག་དོན་ལ་ཡོད་ཚད་གཏོང་མཁན།།
འབའ་སྲས་རྒད་པོ་དགོད་སྒྲ་ལྷང་ལྷིང་།།
—-རྔ་བ་ཀུན་བཟང་།
ཁེར་རྐྱང་བ། ཆང་འཐུང་ཨང་་་་་་(ཞེས་པ་ཐར་ལོའམ་ཡང་ན་རྩོམ་པ་པོ་ཞི་བདེ་ཉི་མ་ལགས་ལ་ཕུལ)
ཁེར་རྐྱང་བ། ཆང་འཐུང་ཨང་་་་་་་
ང་ཡང་ཁྱོད་ལྟར།
ཁེར་རྐྱང་ངང་ཆང་འཐུང་བཞིན།
ཆ་མེད་ས་མཐའ་ཞིག་ན།
དྭ་ཕྲུག་གི་འཚོ་བར་རོལ་བཞིན་ཡོད།
འོད་ཟེར་བསྟན་འཛིན།
ནམ་རྒྱུན་རླུང་འཕྲིན་ཉན་པར་དགའ་བོ་ཡོད། ཡིན་ནའང་། སྐད་འཕྲིན་དར་ནས་དེ་ལ་རིམ་བཞིན་འགྱུར་བ་ཕྱིན། ཁ་སང་ངོ་དེབ་ལས་རྒྱ་རིགས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཟེར་བ་ཞིག་མཐོང་བས་ཉན། ཁོང་གིས་བཀའ་མོལ་གསུང་སྟངས་ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ། བོད་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་དུ་ཉི་ཧོང་གི་མཁས་པ་ཚོས་བོད་སྐད་ཀྱི་ལམ་ནས་རྩོམ་ཡིག་བཀླགས་པ་དང་གཏམ་བཤད་བྱས་ན། ངོ་གདོང་མ་མཐོང་པར་དུ་བོད་པ་ཞིག་མིན་བསམ་མི་སྐྱེས་པར་བཤད་པར། ངས་དེ་ཙམ་ཡིད་ཆེས་བྱས་མྱོང་མེད། དེ་རིང་རླུང་འཕྲིན་ཉན་སྐབས་བོད་པ་གཙང་མ་ཞིག་གིས་བོད་སྐད་དག་མ་ཞིག་བཤད་ཀི་འདུག་མི་བསམ་མཁན་སུ་ཞིག་ཡོད།
རྒྱལ་མཚན།
༄༅། །ཉེ་བའི་ཆར་ནས་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྐུབ་སྟེགས་དང་སྒེར་དོན་ཁོ་ན་ལས་བསམ་རྒྱུ་མེད་པའི་མི་སྣ་རེ་ཟུང་གིས། བོད་སྤྱི་པའི་གྲོས་ཚོགས་སྡིང་ཆ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས། ༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དྲིན་ཁ་ལ་ཁུར་ནས་རང་དོན་ཁོག་བཅུག་དང་། སྤྱི་དོན་ལག་ཕྱིས་བྱས་ནས། མང་ཚོགས་ཀྱི་མདུན་ལ་དད་པ་ཆེ་མདོག ལྷག་བསམ་ཆེ་མདོག་གི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ནས། བོད་མིའི་ཆིག་སྒྲིལ་ལ་གནོད་གཞི་དང་། བོད་ཀྱི་གཞོན་རབས་པའི་བསམ་བློའི་རང་དབང་དང་། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་། ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་ལ་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་གཏོང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན།
མི་ཉག་སྐལ་བཟང་།
ཀླུ་མཁར་སྐྱབས་དང་ངེད་གཉིས་བར་ལ་ཇ་ཕོར་པ་གང་གི་འབྲེལ་བ་མེད་ལ། ངོ་དེབ་དང་སྐད་འཕྲིན་གྱི་གྲོགས་པོ་ཡང་མིན། ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་བཤད་ན་ང་ནི་ཁོང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཞིག་མིན་ལ་ངོ་རྒོལ་བ་ཞིག་ཀྱང་དེ་བས་མིན། སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་བཤད་ན་ཡང་ང་ནི་ཁོང་ལ་དགའ་སྡང་ཆགས་ཞེན་གྱིས་ཚོར་བ་མེད། འོན་ཀྱང་ཤ་ཁྲག་གཅིག་པའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཚོར་བ་རྣོ་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཀླུ་མཁར་སྐྱབས་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་ཡིན་མིན་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་པ་ཡང་ང་ཡི་འོས་འགན་མིན།
—–ནམ་མཁའ།
ང་རང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་དགའ་ལྡན་དུ་འབྱོར་བའི་ཉིན་ཤས་རྗེས། མགོ་ལ་རྩྭི་ཞྭ་གྱོན་ཞིང་ལག་རྟེན་བཟུང་བའི་རྒན་པོ་ཞིག་ཁང་ཚན་གྱི་གྲྭ་བ་ཞིག་གིས་ཁྲིད་ནས། ང་ཚོར་འཚམས་འདྲི་བྱེད་དུ་སླེབས་སོང་།ཁོས་ཁྱེད་ཚོ་བདེ་མོ་ཡིན་ན།ལམ་བར་ནས་རྒྱ་མིའི་ལག་ཏུ་ཚུད་མ་སོང་ངམ་ཞེས་ང་ཚོར་འཚམས་འདྲི་བྱས་སོང་པས། ང་ཚོས་ཀྱང་ལམ་བར་ནས་དཀའ་སྡུག་ཅི་བྱུང་གསལ་བོར་ཁོང་ལ་བཤད་པ་དེ་རིང་ད་རུང་ཡང་ངའི་ཡིད་ན་གསལ་བོར་འདུག
དེ་ལས་མང་བ་། “༡༩༥༩དང་༦༠ནང་༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཧིན་ངྷིའི་གསུང་སྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་ཨ་ཁུ་པད་མ།” »
སྒོ་མེ་བ།
ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་སླེབས་ནས་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་ཕྱིན་པའི་རིང་དེར། ༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཁོར་ཡུག་བླ་མེད་ཅིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་ནའང། ད་དུང་རང་གཞུང་གི་ངོས་ནས་དགོན་སྡེ་ཁག་མ་གཏོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་བོད་རང་གི་རིག་གཞུང་ལ་སྡེ་ཚན་དབྱེ་བའི་ཐོག་ནས་འབུམ་རམས་པའི་བར་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་སའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་གྲུབ་མེད་པ་མ་ཟད། དབྱིན་ཡིག་ཆེད་སྦྱོང་བྱེད་སའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ཀྱང་བསྐྲུན་ཐུབ་མེད་པ་རེད། ད་ལྟའི་བར་དུ་རང་རེ་བཙན་བྱོལ་དུ་རང་གི་རིག་གཞུང་ཁོ་ན་སྦྱོང་སའི་མཐོ་སློབ་ཀྱི་མཚན་གནས་ཡོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཞི་དང་། དབྱིན་ཡིག་སྦྱོང་སའི་སློབ་གྲྭ་གཅིག་ཡོད།
རྩོམ་པ་པོ། སྐུ་ཞབས་སྤེ་ལྭེབ་སྭེ་ཐེ་ནྭེ(Sir.Philip Sidney)
རྔ་བཟའ་བདེ་པོ་འཚོས་བསྒྱུར།
དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་མཚམས་སུ་བྱུང་བའི་དབྱིན་ཇིའི་སྙན་ངག་པ་སྐུ་ཞབས་སྤེ་ལྭེབ་སྭེ་ཐེ་ནྭེ་( Sir.Philip Sidney ) ཡིས། དབྱིན་ཇིའི་རྩོམ་རིག་དཔྱད་བརྗོད་ཁྲོད་གོ་བབ་གལ་ཆེན་ཞིག་བཟུང་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་པེ་ལ་ཊོ་(Plato)ལགས་ནས་བཟུང་། སྙན་རྩོམ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཉེས་འཛུགས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་སྙན་ངག་སྐྱོབ་པར་ནུས་པ་ཆེས་ཆེར་ཐོན་པ་ནི། ཁོང་གི་“སྙན་ངག་སྐྱོབ་”ཅེས་པའི་རྒོལ་ཡིག་དེ་ཡིན་ཞིང་།
བློན་བན་མཁར།
བདེན་པ་གཅེར་བུར་མཐོང་ན་སྐྲག་སྣང་གིས་འགྲོ་ཞིང་།།
རྫུན་པ་ཕྱི་ཤུན་མཐུག་ན་དུངས་ཞེན་གྱིས་འཁྱུད་པ།།
བདེན་རྫུན་གོ་ལོག་ཐེབས་པའི་ཁ་སང་དང་དེ་རིང་།།
སེམས་ཀྱི་ཉིན་སྲིབ་བར་ནས་སྐྱོ་བ་རེ་སྐྱེས་ཡོང་།།
རང་གིས་མཐོང་བའི་མཛེས་དང་སྙན་པ་སོགས་ཁ་ཅིག །
གཞན་གྱི་སྟེང་ལ་ཨུ་ཚུགས་ལྷན་པ་རང་བརྒྱབ་ནས།།
ཟླ་བ་གཞོན་ནུ།
कुमारिलभट्टः
(ཀུ་མཱ་རི་ལ་བྷ་ཊྚ)
གཞོན་ནུ་མ་ལེན།
གཞོན་ནུ་མ་ལེན་དང་སློབ་དཔོན་བདེ་བྱེད།
ཀུ་མཱ་རི་ལ[1]་སྟེ་མཚན་གཞན་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ལ་བྷ་ཊྚ(སྤྱི་ལོ་༧༣༠)བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་ནང་ཙམ་དུ་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྟོག་གེ་སྨྲ་བ་དང་སློབ་དཔོན། ཛེེ་མི་ནི་བྱ་བའི་ དཔྱོད་པ་བའི་མདོ་ ཛེེ་མི་ནིའི་དཔྱོད་པའི་མདོ་ཤཱ་བ་རའི་བཤད་པའི་འགྲེལ་མཛད་མཁན་པོ་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་གོ།
དེ་ལས་མང་བ་། “གཞོན་ནུ་མ་ལེན་དང་དཔྱོད་པ་བའི་ལྟ་བ། कुमारिलभट्टः ” »
རྔ་བ་ཀུན་བཟང་ནས།
ང་དགུ་སྔོན་གྱི་ངེད་ཚང་།།
རིག་གནས་ཞེན་པས་ཕམ་སོང་།།
ང་དགུ་རྗེས་ཡི་ངེད་ཚང་།།
སྤྱང་ཀི་ལྡོམ་པོའི་ཟས་འགྱུར།།
རྟ་རྔ་ཁྱི་རྔ་རྒྱུད་བཞིན།།
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། ཆོས་ཉིད།
ད་ལོ་དམིགས་གསལ་གྱིས་བརྡ་ཆད་སྐོར་གྱི་སྒྲིག་སྟངས་སུ་བརྡ་ཆད་ཀྱི་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་༡༦ལས་ནང་སྲས་༡༡༠ལྷག་ཅིག་བགར་བའི་སྐོར་ལ་ཟབ་སྦྱོང་དང་བགྲོ་གླེང་། བསམ་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཡོད་འདུག
དེ་རིང་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༤།༣༠ སྟེང་། བཞུགས་སྒར་ངྷ་སའི་གངས་སྐྱིད་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཚོགས་ཁང་དུ། སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད་
དེ་ལས་མང་བ་། “རྩོམ་སྒྲིག་པ་༤༥མཉམ་དུ་བརྡ་ཆད་གཏན་འབེབ་བགྲོ་གླེང་།” »
—རང་འཚོལ་གྱིས་བསྒྱུར།
དེ་རིང་ཞོགས་པར། འཛམ་བུ་གླིང་ལ་བྱམས་དང་། བརྩེ་བ་དང་། ཞི་བདེའི་གསུང་འཕྲིན་གནང་མཁན། བླ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དཔལ་ལྡན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་བྷོ་པཱལ་(Bopal}ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་ཁོང་ལས་བྱིན་རླབས་ཞུས་པ་ཡིན།
