སྟག་ལུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
 
༄༅།། དེ་ཡང་གངས་ཅན་མཁས་པའི་གཙུག་གི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་ཞི་བར་གཤེགས་ནས་ལོ་ཡི་འཁོར་མོ་དྲུག་བརྒྱར་ཉེ་བའི་དུས་དེར། འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཁོང་གི་དངོས་སློབ། བསྟན་པ་ཕྱོགས་མཐར་སྤེལ་བའི་དར་ཆེན་བདུན་གྱི་ནང་ཚན། མདོ་རོང་གི་མཁས་པ་མི་བཞིའི་ཡ་གྱལ་རོང་ཆེན་དགེ་འདུན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྐུ་ཡི་འཕྲེང་བ་བཅུ་གཅིག་པ་སྐྱབས་མགོན་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་ལམ་སྟོན་གྱི་སྒྲོན་མེ་སྤར་ཏེ། གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཀིརྟིའི་སྒར་བསམ་ཡས་གླིང་དུ་ཀིརྟིའི་དགེ་རྩ་ཚོགས་པ་དང་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་ཐུན་མོང་ནས་གོ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ནོར་ᨊགོང་ས་ᨊསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་གིས་དབུས།

དེ་ལས་མང་བ་། “དྲང་ངེས་བགྲོ་གླེང་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ།” »

ཁང་གསར་འོག་པ།
 
དེང་སང་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོང་གི་ཁོར་ཡུག་ནང་སྐད་ཆ་སྙན་པོ་ཞིག་གོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི་དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཞིག་གིས་ཉེ་ཆར་རྩ་དགོངས་ཞུས་ཟིན་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་དྲུང་ཆེ་མཚན་མཉམ་ཞིག་ལ་བརྐྱང་ཕྱག་འཚལ་བ་རེད་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་རེད། དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན་སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང། ཡང་སྒོས་སུ་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པའི་དོན་དུ་མཆོག་དམན་སུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནའང་དེ་ནི་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་དང་། སྤོབས་པ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཅིས་མ་ཡིན། ཡིན་ནའང་དེ་རིང་ཁོང་གིས་སྒོ་གསུམ་

དེ་ལས་མང་བ་། “དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པས་ཟླ་སྒྲོན་ཤར་གླིང་ལ་བརྐྱང་ཕྱག་འཚལ་བ།” »

འཇིགས་མེད་བློ་གྲོས།
 
རྩོད་གཞི་འདི་ནི་སྲིད་སྐྱོང་སེང་གེ་ཡིས་ཚོགས་ཟུར་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་དོན་གཅོད་ནས་གནས་དབྱུང་བཏང་ཞིང་། དེ་དང་མཉམ་དུ་དོན་ཚན་བཅུ་ཅན་གྱིས་སྐྱོན་འཛུགས་རིམ་པར་བྱས་ཏེ། ཞུ་སྦྱོར་བ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་གི་མཚན་སྙན་གྲགས་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཡོད། མི་ཞིག་གི་མཚན་སྙན་གྲགས་ལ་གནོད་པའི་ལས་ཀ་བྱས་ན་དེ་ལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་ཏུ་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གི་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པས། གྱོད་བདག་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་གིས་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་སྙད་གྲགས་གཙང་བཟོ་བྱེད་གིན་ཡོད་པ་རེད། འདི་ནི་གྱོད་རྩ་ངོ་མ་དེ་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་ཞུ་ལན་སྣོན་འཕྲི་ལས་འཕྲོས་བའི་གཏམ།” »

གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས་ནས།
 
མང་གཙོ་  ( DEMOCRACY ) ཟེར་བའི་ནུབ་ཕྱོགས་ལུང་པའི་ནང་དར་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ངོ་ཚར་ཅན་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་་གཞུང་གི་འགན་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཡུལ་མིའི་ལག་ཏུ་ཡོད་པ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་དེ་དག་ཡུལ་མི་རང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ཡན་གྱི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་འོས་འདེམས་དགོས་པ་ལྟར་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ ( REPUBLIC  ) ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ནས་ཐོག་པ་དང་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་ཆ་མཚོན་ན་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་དང་གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས་བཅས་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཡོད་པ་ནས་ཨ་རི་ལྟབུ་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་

དེ་ལས་མང་བ་། “མང་གཙོ་སྤྱིའི་ལམ་ལུགས་དང་འགན་དབང་ལ་དཔྱང་་པའི་གཏམ།” »

ཨ་འདུས་པས།
 

———<<  སྨུག་པའི་ཡུལ་གྲུ་ >> ཞེས་པ་བཀླགས་རྗེས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ།

 སྙན་ངག་འདི་ནི་ཉེ་རབས་བོད་ཀྱི་གཞོན་རབས་མཁས་པའི་ཁྲོད་ན་ངེས་དོན་གྱི་སྨྲ་བའི་དཔང་ཕྱུག་ཏུ་འབོད་ཆོག་པའི་སྐུ་ཞབས་སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་སྔར་ལོར་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། གུས་པས་ཚིག་ཉུང་དོན་འདུས་ཀྱི་སྙན་ངག་འདི་བཀླགས་རྗེས་ང་ཚོའི་མིག་སྔའི་ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བསྙད་པའི་ཆོ་ལོ་བརྫུས་མ་དེའི་འོག་རང་གི་དུར་ས་རང་གིས་འཚོལ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་འཕྲུལ་རིགས་བཟོ་སྐྲུན་དང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “ང་ཚོར་འཚོ་རླུང་དགོས་སམ།” »

འཇིགས་མེད་བློ་གྲོས།
 
དེ་ཡང་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས ༡༢་ཉིན། རྡ་རམ་ས་ལ་ནས་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ་ལ། བྱང་ཨ་རའི་དོན་གཅོད་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་དང་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྲིམས་གཏུག་སྐོར་ལ། ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གིས་བཀའ་ལན་འབྱོར་གསལ་དུ། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱིས་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཞུ་གཏུག་བྱེད་རྒྱུ་ལས། འབྲེལ་མེད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་བཀོལ་བ་དེར། ཞུ་ལན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ་བསྐྱར་བསྣོན་ཁ་གསབ་ཀྱིས་ཡང་བསྐྱར་ལན་འདེབས་དགོས་པའི་བཀའ་ལན་གནང་ཡོད་པ་རེད།

མ་གཞི་ནས་སྲིད་སྐྱོང་གིས་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་ལ་སྔོན་གཞུག་ཐེང་གཉིས་སུ་ཕྱིར་འགྱངས་བྱས་ཡོད།

དེ་ལས་མང་བ་། “སྲིད་སྐྱོང་ལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་ཨང ༢༠ ཅན་ཡང་བསྐྱར་འབྲི་དགོས་པའི་བཀའ་ལན་བཏང་ཡོད་འདུག” »

གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས་ནས།
 
མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ (  DEMOCRACY ) ནང་མི་མང་གི་འགན་དབང་ཆེ་ཤོས་དེ་འོས་བསྡུའི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཡིན་པ་དང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་མ་ཐག་གོང་ས་མཆོག་ནས་དུས་གསུམ་གསལ་གཟིགས་འོག་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་དེ་མང་གཙོ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱིརྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་གཏན་འབེབས་གནང་བ་དང་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་སྒྲུབ་པའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་མི་མང་གི་འཐུས་མི་ཁྲིམས་བཟོ་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་  ( legislature  ) དང་འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་ 

དེ་ལས་མང་བ་། “ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པའི་གཏམ།” »

སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།

བལ་ཡུལ་འཕགས་པ་ཤིང་ཀུན་ནི། བལ་པོའི་མཐིལ་གྱི་རི་འབུར་ཞིག་གི་སྒང་ལ་ཡོད་ཅིང་། རང་བྱུང་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་དེའི་མདུན་ངོས་གཡས་ཟུར་ན། སྐེད་པ་འདོམས་ཆིངས་ཙམ་གྱི་ཅོང་དྲིལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྡོའི་ཀ་གདུང་ལ་དཔྱངས་གདའ། ཅོང་དྲིལ་དེའི་ཐོད་ལ་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་དང་། སྐེད་པར་ཡིག་ཕྲེང་གསུམ་སྟེ། བོད་ཡིག་ཡིག་ཕྲེང་བཞི་ཡོད་པའི་ཐོག་མ་གསུམ་པོ་ནི་སྨོན་ལམ་དང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཞྭ་དམར་བཅུ་པའི་སྨོན་ལམ།” »

རོང་པོ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།
 
དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་བོད་ལ་གནམ་གྱིས་ས་བཀབ་པ་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་བའི་ཁྲོད་དུ། གཏམ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཁྱབ་ཡོད་དེ།  “མ་རིག་ན་བུ་ལ་དྲིས།། མ་ཤེས་ན་རྗེ་ལ་དྲིས།། “ ཞེས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཆེན་པོ་དག་གི་དཀའ་གནད་ཐག་མ་ཆོད་པ་དག་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འདྲི་དགོས་ཞེས་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོའི་གདེང་འཇོག་བྱེད་ཡུལ་གནས་བརྟན་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་གང་དེས་ལེགས་བཤད་གསེར་གྱི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་གནང་མཛད་པ་ནི་ཉི་ཤར་སྤར་མོས་ཁེབས་པ་གཏན་མ་ཡིན་ཡང་།      

དེ་ལས་མང་བ་། “རྗེའི་ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་ཉུང་ངུ་།    ” »

བློ་གྲོས་རབ་བརྟན།
 
བློ་སེང་གི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བསྡད་དེ། ལོ་བརྒྱད་ཙམ་འགྲོ་སོང་། བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ཞིག་ཕར་ཟད་རྣམ་འགྱུར་ཙམ་ཡང་མཐོང་ཐུབ་མེད། དེའི་རྐྱེན་རྩ་བློ་སེང་གིས་བཤད་ན། རྒྱ་ཕྱོགས་ལ་རག་ལས་པ་ལས་ང་ཚོའི་ལག་ན་མེད་ཚུལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། རེད་དེ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་འཐུས་པ་ཞིག་མ་རེད། ང་ཚོས་བློ་སེང་ལ་འང་མི་ལྟ་རང་ལྟ་རེད། བློ་སེང་ལ་བལྟས་ན། དངོས་ཡོད་གང་དང་གང་ནས་ལས་ཀ་མ་བྱས་པའམ་བྱེད་མ་ཤེས་པ། མ་འཇོན་པ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས་པ་སྐོར་ཞིག་ཡོད་ཐག་ཆོད་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་བཀག་རྡོ། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ 
” »

རྟ་དབྱངས་ཀྱིས།
 
དེང་སང་ཕྱི་གླིང་གི་ཕ་མ་གསར་པ་ཚོར་དཀའ་ངལ་གསར་པ་འཕྲད་ཀྱིན་པའི་སྐོར་ནས་ཏོག་ཙམ་གླེང་ན། ཕ་མ་གསར་པ་ནི། ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་རང་ཉིད་ཚུད་པའི་ཕ་མ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཕ་དང་མ་ལ་གོ

ད་ནི་སྐད་ཆའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ནས་འདི་ལྟར་གླེང་ན།
དེ་ཡང་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་དཀའ་ངལ་མེད་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད། སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་དཀའ་ངལ་ཕར་ཞོག དཀའ་ངལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དང་། འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་མཐོང་གསལ་རེད།

དེ་རིང་བདག་གིས་བརྗོད་འདོད་པའི་གླེང་གཞི་ནི་ཕྱི་གླིང་དུ་ཕ་མ་གསར་པ་ཚོར་དཀའ་ངལ་གསར་པ་འཕྲད་བཞིན་པ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཕྱི་གླིང་དུ་ཕ་མ་གསར་པ་ཚོར་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་གསར་པ།” »