རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
—————
སྤྱི་ལོ་སྔོན༣༠༠
སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གསུམ་པའི་ནང་བྱོན་པའི་དགུ་རིག་གི་མཚན་ཉིད་པ། སྟོན་པ་ཟེ་ནོ་མཆོག་གིས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ས་ཁུར་ཁྲེ་སའི་བཞེད་དགོངས་ལྟར་གྱི༼མི་ཚེ་བཟང་བོ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་དབུ་འཛུགས་དགོས་མིན༽གྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཐོག རང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟུར་བརྒྱན་ནས། འཕྲལ་སེལ་གྱི་རྒྱུན་ཤེས་ནས་མི་ཚེའི་མཐར་ཐུག་བར། བཟང་ངན་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་བླང་དོར་སྟོན་པའི་བསླབ་བྱ་མང་བོ་ཞིག་གནང་འདུག་པ་མ་ཟད། ཨ་ཐིན་སིའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནང་། མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞིག་ཀྱང་ཕྱག་བཏབ་མཛད་པར། ཞལ་སློབ་ཧ་ཅིང་གི་མང་བོ་ཞིག་བྱུང་འདུག་ཅིང་། ཁོང་གིས་སློབ་མ་དག་ལ་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ལ་སྐྱིད་སྡུག་ལེགས་ཉེས་གང་བྱུང་། ལས་དབང་ངམ། རང་བཞིན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕན་ཟིན་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་ལ་འཐབ་རྩོད་མི་བྱེད་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་པ་ལས། འདོད་པ་གང་ཞིག་རང་ལག་ཏུ་མ་ཐོབ་ན། དེས་རང་ཉིད་ལ་སེམས་ངལ་དང་མ་སྐྱིད་པར་བཟོ་བ་ལས། ཕན་ཐོགས་གཞན་ཅིའང་མེད་པར་བསྟན་པས། གྲུབ་མཐའ་དེ་འཛིན་མཁན་རྣམས་ལ༼བདེ་སྡུག་ཁྱད་མེད་དུ་སྒོམ་པའི་རང་ལུགས་པ༽ཞེས་གྲགས་ལ།

དེ་ལས་མང་བ་། “སྟོན་པ་ཟེ་ནོ།(Zeno)” »

ཚེ་རིང་སྐྱིད།

རྡ་སའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ཤིན་ཏུ་རྒོད་པའི་དུས་དེར་སླེབས་འདུག་ལ། བསྟུད་མར་ཟླ་གསུམ་ལ་ཆར་བ་ཉིན་རྒྱུན་བཞིན་འབབ་སྲོལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྔ་དགུང་གཉིས་ལ་རི་ལུང་གང་སར་སྨུག་པ་ལང་ལོང་དུ་འཕྱུར་སྲོལ་ཡང་འདུག་པས། རྣམ་པ་འདི་དག་གིས་ངས་ཡུལ་ལྗོངས་འདི་ནི་མཛེས་པ་ཁྲི་སྟོང་གིས་ཕྱུག་པའི་ཆུ་མཚོན་རི་མོ་ཞིག་དང་འདྲ་བར་རློམ་གྱིན་ཡོད། ཡིན་ཡང་དུས་ཚིགས་འདིའི་ཁྲོད་ཀྱི་བུ་མོ་གཞོན་ནུ་མ་འདིའི་གནས་ཚུལ་གོ་བ་དང་བདག་གི་མིག་ཆུ་ཡང་ཆར་ཆུ་བཞིན་བབ་བྱུང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “སྐྱེས་པ་ཚོ། སྙིང་རྗེ་ཡོད་པར་བྱ་རོགས།” »

རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
———-
སྤྱི་ལོ་སྔོན་༣༨༤་༣༢༢
གནའ་རབས་ཚན་རིག་གི་མེས་པོར་གྲགས་པ། མཁས་པ་ཨ་རེ་སི་ཁྲོ་ཁྲལ་མཆོག་གིས། མི་ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཕུ་ལ་ཁྲོས་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ནས། ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་སྐྱེ་ཁམས་དང་། ཚེ་སྲོག ཕྱི་དོན་རིག་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གཏིང་དཔོག་པའི་ཐུགས་སྦྱོང་དང་། ཉམས་ཞིབ་བརྒྱུད་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཤེས་བྱའི་ཁྲོད། ནམ་ལངས་པ་ལ་ཉི་མ་ཤར་བ་ལྟ་བུའི་གྲུབ་འབྲས་མང་བོ་ཐོན་ཡོད། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཕུ་ལ་ཁྲོས་ཕྱོགས་སྔར་བཟུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་དེའི་དགོངས་བཞེད་ལྟར་གྱི༼ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འཇིག་རྟེན༽ཞེས་པ་བློས་བཏགས་ཙམ་ལས། དངོས་འབྲེལ་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་མ་ཡིན་ཚུལ་ཞིབ་སྦྱངས་དགག་བཞག་ཤུགས་ཆེ་མཛད་ཐོག བདེན་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་མཐའ་དག་ང་ཚོ་འཚོ་ཞིང་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྲེལ་བརྗོད་བརྒྱབ་ཡོད། ཁོང་གིས་རང་བྱུང་ཁམས་འདིར་བརྟག་པ་མཛད་པའི་སྙིང་བོ་ཞིག་མཐའ་བསྡོམས་བྱས་པ་ནི། ༼རང་བཞིན་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་མཚར་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་རང་ཆས་སུ་ཡོད༽ཅེས་ཡོངས་ཁྱབ་གནང་བ་དེ་ཡིན།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཨ་རེ་སི་ཁྲོ་ཁྲལ།(Aristotle)” »

རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
————
སྤྱི་ལོ་སྔོན། ༤༦༩-༣༩༩

ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མེས་པོར་གྲགས་པ། སྐུ་ཞབས་ས་ཁུར་ཁྲེ་སི་མཆོག་ནི། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་གྲངས་ནང་། དགུ་རིག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཨ་ཐེན་སིར་ཕེབས་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་མཁན་ཐོག་མ་དེ་མིན་ནའང་། རང་གི་བཟང་ངན་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་བསམ་བློའི་ལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས། དྲང་བདེན་བག་ཡོད་སོགས་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མཁས་པ་རིམ་ཕེབས་ཀྱི་དབུས་ན། ༼ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་མེས་པོ༽དང་། ༼ཨ་ཐེན་སིའི་མཁས་པའི་ཁྱུ་མཆོག༽ཅེས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྙན་གྲགས་ཀྱི་ས་ཁོངས་ཤིག་ཁེར་འཛིན་བྱས་འདུག ཁོང་རྒྱུན་པར་ཞབས་རྗེན་དུ་ཕེབས་པ་ལས་ཞབས་ཕྱགས་ཡེ་མི་བནབས་ཤིང་། ཟས་གོས་ཀྱང་ངན་ངོན་ཙམ་ལས་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེན་པོ་དེ་འདྲར་ཐུགས་མི་དགྱེས། ནམ་རྒྱུན་ཉི་འོག་ཏུ་བཞུགས་ནས་དོན་གནད་མཐའ་དག་གཞན་དང་མཉམ་པོར་བཀའ་གྲོས་བགྲོ་གླེང་འདྲ་མཛད།

དེ་ལས་མང་བ་། “ས་ཁུར་ཁྲེ་སི།(Socrates)” »

རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
——————–
ཡུ་ཤི་མ་ཤི་ཁ་དང་དེའི་ཆོས་ལུགས།
ཡེ་ཤིའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྲོལ་གཏོད་མཁན་ཡུ་ཤིའི་མ་ཤི་ཁའམ་ཡོངས་གྲགས་ལ་རྗེས་སུ་སི་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཉིད་ནི། ཨ་བྷིར་ཧམ་གྱི་བུ་གཉིས་པ་ཨ་ས་ཁུའི་རིགས་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པ་ཡབ་ལྗོས་ཀྱི་མི་རིགས་ཤིང་བཟོ་མཁན་རྗོ་སི་སྤིས་དང། ཡུམ་མེ་རེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ། རོམ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ལྗོས་སྒྲིསཨ་ཞེས་པར་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་། ན་ཟར་རིས་ཐི་ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་ནང་ཤིང་བཟོས་ཕྱག་ལས་གནང་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བས། ན་ཟར་རིས་ཐིའི་རྗེ་སུ་སི་ཞེས་ཀྱང་འབོད་། ཁོང་དགུང་གྲངས་༣༢ཐོག་སྡུག་བསྔལ་་ལས་གྲོལ་ཐབས་ཀྱི་ཆོས་དང་། རང་ཉིད་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་རྟོགས་བརྗོད་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་ཁྱབ་གནང་། ཁོང་གིས་སྐབས་དེའི་ཆོས་ལུགས་དབང་འཛིན་ཚོར་སྐྱོན་བརྗོད་དང་བཀའ་བཀྱོན་ཤུགས་ཆེ་གནང་སྟེ། རང་ཉིད་ནི་དཀོན་མཆོག་གི་སྲས་སམ། དཀོན་མཆོག་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཤིང་། དཀོན་མཆོག་གི་རྒྱལ་གཞིས་གསར་བ་ཞིག་སླེབས་ལ་ཉེ་བས། མི་ཚང་མ་དཀོན་མཆོག་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱབས་འབངས་སུ་འཇུག་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གི་དོ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་ནན་བརྗོད་བྱས།

དེ་ལས་མང་བ་། “རྗེས་སུ་སི།(Jesus)” »

རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
==========
སྦྲང་རྩིའི་བློ་གྲོས་དང་ཁ་ཆེས་ཆོས་ལུགས།
ཁ་ཆེའི་སྟོན་པ་སྦྲང་རྩིའི་བློ་གྲོས་སམ། ཡོངས་གྲགས་ལ་མོ་ཧམ་མོ་སྒྲི་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཉིད་ནི། སྤྱི་ལོ་༥༧༠ལོར་ད་ལྟ་ཨ་རབ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱེ་གླིང་གྲོང་ཁྱེར་མེག་ཁ་ཞེས་པར་ཨ་བྷིར་ཧམ་གྱི་བུ་རྒན་པ་ཨ་ཤ་མལ་གྱི་རྒྱུད་པ་ཕྱི་མ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མི་རབས་དེར་ལུང་བསྟན་དང་མངོན་ཤེས་ཤོད་མཁན་མང་བོ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་བར་བཤད། ཁོང་ལོ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་ཕ་མ་གཉིས་སྐུ་གྲོངས་སྟབས། རང་ཉིད་ཀྱི་ཞང་བོ་སྡེ་དཔོན་གྱི་གོ་ས་ཅན་ཞིག་གིས་གསོ་སྐྱོང་གནང་སྟེ་ལག་ཆགས། མོ་ཧམ་མོ་སྒྲི་མཆོག་གིས་ཚེ་སྟོད་ལོ་མང་རིང་རྔ་ལུག་གི་རྫི་བོ་གནང་ཞིང་། དེ་རྗེས་ཁ་སྒྲིས་རྒྱ་ཞེས་འབོད་པའི་བུད་མེད་འབྱོར་ལྡན། ཁྱོ་ག་དང་ཁ་གྱེས་པ་ཞིག་ལ་ཕྱག་ལས་གནང་ཞིང་། ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར་ཁོང་གཉིས་གཉེན་སྒྲིག་ཞུས་འདུག སྐབས་དེ་ཤེད་ན་ཨ་རབ་ཀྱི་མི་ཚོས་དཀོན་མཆོག་གི་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་བོ་ཞིག་ལ་མཆོད་གསོལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཚོད་ལ། ཁོང་དགུང་གྲངས་༤༠ཡས་མས་ཤིག་གི་ཐོག་མཁའ་འགྲོའི་གཙོ་མོ་དགབ་རེལ་ཞུ་བ་ཞིག་མཐོང་སྣང་ལ་ཤར་ཏེ། མཁའ་འགྲོའི་གཙོ་མོ་དེས། ཁྱེད་རང་གིས་ཆོས་དང་གདམས་པ་སྟོན་ལ་དཀོན་མཆོག་གཅིག་ལས་གཉིས་མེད་སྐོར་རྩལ་དུ་བཏོན་ཅིག དཀོན་མཆོག་དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ལ་ཨ་ལ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། ཨ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བརྟེན། ཁོང་དགུང་གྲངས་༤༠ཐོག་གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཁ་རང་ནས་ཆོས་བཤད།

དེ་ལས་མང་བ་། “མོ་ཧམ་མོ་སྒྲི།(Muhammad)” »

དཔལ་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་ནས།
————-

ཨེ་མ་ཧོ། །
དཀོན་མཆོག་ཀུན་འདུས་ངོ་བོ་བླ་མ་རྗེ། །
བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་རང་བཞིན་ཡི་དམ་ལྷ། །
བདེ་སྟོང་ཡེ་ཤེས་ཐུགས་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ། །
དབྱེར་མེད་གྲུབ་དབང་མ་ཧྰ་གུ་རུ་རྒྱལ། །
ཕྱི་སྣོད་དྭངས་བཅུད་འབྱུང་བའི་ནུས་པ་རྣམས་ཉམས་ཞིང་། །
ནང་བཅུད་སྐྱེ་འགྲོ་ལོག་རྟོག་སེམས་ཁམས་དག་འཁྲུལ་བས། །
རིག་གནས་རྩ་བ་བོར་ཞིང་ཕྱི་རོལ་དོན་གཉེར་ཚོ་མཐོང་ཚེ། །
སྙིགས་ལྔའི་འགྲོ་ཀུན་འདྲེན་པའི་དམ་བཅའ་ཞིག་ཤོར་ཐལ། །

དེ་ལས་མང་བ་། “གང་ཟག་གི་སྐྱོན་ཡོན་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།” »

ཆུ་སྐྱེས་སྒྲོལ་མ།

དེ་སྔོན་ང་རང་ལ་བོད་དུ་གཉེན་འཕྲད་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཞིག་བྱུང༌། སྐབས་དེ་དུས། རྒྱུ་མཚན་གསུམ་གྱིས་ང་རང་མང་དུ་ངུ་བཅུག་བྱུང༌།

ཐེངས་དང་པོ་ང་རང་འགྲམ་གྱི་འགག་སྒོའི་འཁྲིས་ལ་སླེབས་དུས། རྒྱ་དམག་དང་རྒྱ་རིགས་ཚོང་པ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་མིག་ལམ་དུ་མངོན་དུས། སེམས་ནང་ཞེད་སྣང་དང་དངངས་སྐྲག་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེས་ནས་མིག་ཆུ་ཤོར་སོང༌། དེ་ནི་དབྱར་གྱི་ཆུ་རྫིང་བརྡོལ་བ་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད།་

དེ་ལས་མང་བ་། “སྒྱིད་ལུག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་འཕྲོས་པའི་བསམ་ཚུལ་འགའ་གླེང་བ།” »

རང་ རེ་བོད་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས་འདི་ཉིད། ཤར་ཕྱོགས་ཙི་ནའི་ཡུལ་ནས་ གུང་ཁྲན་དམར་པོའ་ིསྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ཤར་རྒྱུད་མདོ་ཁམས་གཉིས་ནས་རིམ་པར་བཞིན་ དྲག་པོས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་མདོ་དབུས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ས་ ཕྱོགས་ཡོངས་རྫོགས་བཙན་བཟུང་གིས། བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་གཉིས་ཀ་རླུང་ཁྲོད་ཀྱི་མར་མེ་ལྟར་ཆགས་འཇིག་གི་འགག་ འཕྲང་ལ་སླེབས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་རྒྱ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐུ་ཕྱྭ་དང་སྐུ་དབང་ཡང༌། རླུང་འཚུབ་དྲག་ པོས་གཡོ་བའི་མཚོ་གྲུ་བཞིན་གྱུར་པ་སོགས། མདོར་ན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དེ་སྔོན་བྱུང་ མ་མྱོང་བའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ས་གཞི་གས་ཤིང་རི་བོ་ཉུལ་བ་ལྟ་བུའི་འོག ལི་ཐང་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཁམས་རིགས་དཔའ་བོ་ ཚོ་གཅིག་གིས་ཨ་འབྲུག་ཚང་གི་མཆོད་ཁང་ནང༌། བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་ གནའ་གན་མཐུ་བོ་ཆེ་བཞག་ནས། མ་སྐུལ་དྭངས་བླངས་ཀྱིས་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་བློས་བཏང་ནས། ས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོ་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ ལྷོ་ཁ་ལྕགས་ཚ་གྲི་གུ་ཐང་དུ་མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གིས། རྒྱལ་སྲུང་དགྲ་འཐབ་ཀྱི་དྲག་པོའ་ིདམག་གི་སྒྲིག་འཛུག་གསར་དུ་ཚུགས་པ་ནས། ཨ་འབྲུག་ཚང་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་སྣེ་འཁྲིད་དེ་སྙེ་མོ་མདོ་དཀར་སུམ་མདོ་ནས་བཟུང་། ཁྱུང་པོ་བར་བྱང་བསྐྱོད་དམག་གིས་སྔ་ཕྱིར་དགྲ་འཐབ་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། རྩེད་ཐང་ཁུལ་སྡོད་དམག་སྒར་ཨ་མའི་དྭངས་བླངས་དམག་མི་ཚོས། སྔ་ཕྱིར་ལྷོ་ཁ་དང་ ཀོང་པོ་སོགས་སུ་དགྲ་ཐེངས་སོ་བཞི་རྒྱབ་པ་དང༌།

དེ་ལས་མང་བ་། “རྩོམ་ པ་པོའི་སྔོན་གླེང་ཚིག་གསུམ།” »