ཨེ་མ་ཧོ།
༧རྒྱལ་དབང་༧ཞེ་ཆེན་པ་རབ་འབྱམས་རིན་པོ་ཆེའི་འཁྲུངས་སྐར་ལ་ཕུལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།
ན་མོ་གུ་རུ་རཏྣ་ཏྲ་ཡ་ཡ།
དཀོན་མཆོག་རིན་ཆེན་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད།།
རྩ་གསུམ་རྒྱ་མཚོའི་སྤྱི་གཟུགས་པདྨ་འབྱུང་།།
སྐུ་གསུམ་བསྟན་པའི་བདག་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ།།
དེ་ལས་མང་བ་། “འཁྲུངས་སྐར་ལ་ཕུལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང་།” »
མི་གསོན་པོ།
དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་ནི་དྲིན་ཅན་གྱི་སྐྱེས་མ་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ནས་རྫོགས་ཚིགས་བཀོད་དེ་ལྔ་ལམ་དུ་བཞུད་པའི་དུས་ཚིགས་ཏེ་ལོ་འཁོར་མོ་གཅིག་ངའི་མི་ཚེ་སྐྱོ་གདུང་གིས་ཟིན་པའི་ལོ་ཟླ་ནག་པོ་ཞིག་ཡིན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དང་འདུ་བྲལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་རེད་ཅེས་ཇི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་བྱམས་ལྡན་མ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་འདི་ནི་ངོ་མ་བཟོད་མི་ཐུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ན་ཟུག་ཞིག་རེད་ཨང་།
ཨ་མ་ལགས། ཁྱོད་དྲན་པའི་ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔའི་ནང་དུ་ངེད་མི་སྲིང་བཅུ་ཡི་སེམས་པ་སྐྱོ་གདུང་གིས་ཁེངས་ནས་ངོ་གདོང་མིག་ཆུས་སྦངས་ཞིང་ཁྱེད་དང་ཁྱེད་ཀྱིས་བྱམས་སྐྱོང་ཉིན་ལྟར་གླེང་བཞིན་ཡོད།
དེ་ལས་མང་བ་། “ཨ་མ་གཤེགས་ནས་ལོ་གཅིག་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་དུ་ཕུལ་བ།” »
དོལ་སྨྱོན།
རྒན་མོ་ཚོའི་རྨོངས་སྤུ་རབ་ཏུ་འཛིངས་པ་
ལྟ་བུའི་བལ་ཡུལ།
མཛེས་མ་ཚོའི་ཟླ་མཚན་ས་ལ་བྱེར་བ་
ལྟ་བུའི་བལ་ཡུལ།
སྟག་ཤར་ཚོའི་ཁུ་བ་གནམ་ལ་འཐོར་བ་
ལྟ་བུའི་བལ་ཡུལ།
བློ་གྲོས་རབ་བརྟན།
ང་སྐྱེ་ས་ནི་བོད་ཡུལ་རེད། བོད་ཡུལ་ནི་ཁ་བཏགས་ཀྱི་ལུང་པ་རེད། ང་སྐྱེས་ཉིན་ནས་བཟུང་ང་ཁ་བཏགས་དང་འབྲེལ་ཡོད། ང་ལ་བར་ཆད་མེད་ཕྱིར། དྲིན་ཕ་མ་དང་ནང་མིས་ཁ་བཏགས་འཐེན་ཏེ་མཆོག་གསུམ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ། ངའི་གཉེན་ཉེ་ཚོས་ཁ་བཏགས་འཐེན་ནས་ང་སྐྱེས་པར་དགའ་སྤྲོ་བྱས། དེ་དུས་ང་ལ་བསྐོན་པ་དང་ལྷ་ལ་འཐེན་པའི་ཁ་བཏགས་ནི་དཀར་པོ་རེད།
ང་འཚར་ལོངས་བྱུང་། དྲིན་ཕ་མས་ཁ་བཏགས་བསྐོན་ཏེ་སློབ་གྲྭར་བསྐྱལ། ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དུས་ཆེན་མང་པོ་ཕ་མ་དང་མཉམ་དུ་དགོན་པར་བསྐྱོད་དེ།
པོལ་མུནིས་བརྩམས། རིག་འཛིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།
སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ ཟླ་༢ པའི་ནང་རྔ་བ་ཀིརྟི་དགོན་པར་སྨོན་ལམ་ཚོགས་མི་ཆོག་པ་བཙན་བཀའ་བཏང་སྟབས། བཟོད་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་སྟངས་འོག་གྲྭ་ཀྲ་བྷེ་ལགས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་ལ་ས་སྣུམ་ཤོས་ཏེ། ལམ་གྱི་བཞི་མདོར་ཕྱིན་ནས་རང་ཉིད་མེར་སྒྲོན་ཞིང་། ལག་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་དང་༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་འཁྱེར་ཡོད། ས་གནས་དེར་ཡོད་པའི་དྲག་ཆས་དམག་མིས་གང་བྱུང་གིས་ཁོང་ལ་མི་མདའ་བརྒྱབས་པ་དང་མཐར་བཙན་འཁྱེར་བྱས། ཁོང་གསོན་པོར་གནས་ཡོད་ཀྱང་། གང་དུ་ཡོད་མེད་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མེད།
རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
མཚམས་འདིར་ངའི་ཆུང་མས་ཉོ་བཅའ་བརྒྱབ་ཚར་ནས་ངེད་གཉིས་འཚོལ་དུ་སླེབས། ཚོང་ཁང་དེར་ལྟ་སྐོར་འཁྱུགས་ཙམ་བྱས་ནས་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད། ང་ཚོ་མ་རྒན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་སླེབས་འཕྲལ། བུས་ནམ་རྒྱུན་ལྟར་འོག་ཤོད་ནས། ཨ་ཡེ་ལགས། ང་ཚོ་ཕྱིར་སླེབས་ཡོད་ཅེས་བོས། མ་རྒན་གྱིས་ཀྱང་ཁྱེད་ཚོ་ཕྱིར་ཡོང་བ་ལེགས། ཞེས་སྐས་འཛེགས་ཐོག་གི་རྟ་བབ་ལས་ང་ཚོ་ལ་བསུ་བ་བྱས། ངས་བཟའ་བཏུང་དང་སྨན་ཁུར་སྣོད་ཀྱི་འདྲིད་འཁོར། ཆུང་མའི་གློད་ཀླད་བཅས་ནང་དུ་བླངས་ནས། རང་རང་སར་ཞིབ་མོར་བཞག
དེ་ལས་མང་བ་། “༅༅།། འཆི་ཡུལ་ནས་ཕྱིར་ལོག་པ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བུ། དངོས་མཐོང་བདེན་དཔང་། ལེའུ་ཉེར་གསུམ་པ།” »
ཁང་སྨིན་གྲོལ་རྒྱ་མཚོ།
ཉིན་འགའི་སྔོན་དུ་སྲང་ལམ་དང་། ཇ་ཁང་། བོད་མི་འདུས་སྡོད་ཀྱི་ས་ཆ་གང་སར་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཛུམ་དམུ་ལེར་ཡང་ཡང་འཆད་བཞིན་པ་ནི་སྤྲུལ་སྐུ་ག་གེ་མོའི་འཁྲུངས་སྐར་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་ཡིན་ལ། ཁོང་ཚོས་དེ་ལྟར་གླེང་དོན་གཙོ་བོའང་ཉིན་དེར་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ཟ་མ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེས་གལ་ཆེ་བ་ནི། དགོན་པ་དེས་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ཟས་ལེགས་ཤོས་སུ་བརྩི་བའི་ཤ་ཡི་རིགས་མང་པོ་གཏོང་གིན་ཡོད་པས་རེད། ལྷག་དོན་བླ་སྤྲུལ་ག་གེ་མོའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་དུས་ཆེན་སྲུང་གཙིའི་ཉིན་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་
བསྟན་འཛིན་གྲགས་པ།
—————-
དེང་སང་སྤྱི་འཐུས་སྒྲོལ་དཀར་ལྷ་མོའི་དགོངས་ཞུའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་སྤྱི་འཐུས་གསར་པ་ཞིག་འདེམས་རྒྱུའི་ཐད་སུ་འོས་དང་སུ་མི་འོས་ཀྱི་གླེང་སློང་ཐོར་རེ་བ་ཞིག་གང་སར་ཁྱབ་བཞིན་འདུག གནད་དོན་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་མིན་སུས་ཤེས། འོན་ཀྱང་གལ་ཆེ་བའི་དོན་དག་འགའ་ཞིག་གླེང་རན་ཡོད་པར་སྣང་། མི་ལོ་ཉི་ཤུའི་གོང་གི་བཙན་བྱོལ་དང་ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཤོར་འདུག མི་ལོ་ཉི་ཤུའི་གོང་དུ་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཚོ་སྲ་བརྟན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།
དུར་བྱང་། (ཚན་པ་དང་བོ།)
གནའ་བོའི་གྷི་རིའི་སིའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བསམ་བློ་བ་སོ་ཁོར་ཋི་སི(socrates སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ 469–399)ཟེར་བ་དེས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་སྡོམ་ཚིག་འདི་འདྲ་ཞིག་བཞག་ཡོད། “ངས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཤེས། དེའི་ཕྱིར། མི་ང་ལ་འགྲན་ཡ་མེད་ཅིང་། ང་ལྷ་དང་འགྲན་ཡ་མིན།” བསམ་གཞིག་གི་ནུས་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་མ་མྱོང་བའི་མི་ཞིག་གིས་བལྟས་ཚོད་ལ་དེ་ནི་ཁོ་རང་ཉིད་ལ་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་པ་ལྟར་སྣང་སྲིད་མོད། ཞིབ་ཏུ་བསམས་ཏེ་ནན་གྱིས་བལྟས་ན་དེ་ནི་འུ་ཅག་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཐུན་མོང་ལ་བཞག་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ལེགས་བཤད་ཅིག་ཡིན་པ་འདྲ་སྟེ།
བསེ་རུ།
མི་ཚེ་འདི་ས་མཐའ་ནས་རྫོགས་ན།
ལས་དབང་འདི་ལྡོག་ཐབས་ཤིག་མེད་ན།
ཕུགས་རེ་འདི་འགྲུབ་ཐབས་ཤིག་མེད་ན།
མི་ཚེ་འདི་མེད་མུག་གིས་རྫོགས་ཀྱང་ཆོག
མི་ཚེ་འདི་ཆུ་ཕྲན་དེ་ཡིན་ན།
མི་ཚེ་འདི་ན་བུན་དེ་ཡིན་ན།
ཆབ་མདོ་ངག་ཕུན།
བློ་ངོས་སྣ་ཚོགས་ཤར་བའི་སྒྲུང་གཏམ་འདིར།།
མཁས་པ་དགྱེས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་མེད་ན་ཡང་།།
རང་དང་མཉམ་་པའི་སྐལ་ལྡན་བུ་སློབ་ལ།།
ཕན་ཐོགས་ཕྲན་བུ་ཡོང་རེ་གཙོར་དམིགས་ནས།།
འབད་པ་ཆེན་པོས་འདི་ཉིད་བྲིས་པ་ཡིན།།
སྔོན་ལུང་པ་དངུལ་ཆུ་ཚོ་པ་ཞེས་ལུང་པའི་ཕུ་ལ་གངས་རི་དང་མདའ་ལ་མཚོ་དང་འཚེའུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོན་ཆབ་གཤམ་པ་ལྟར་སྔོན་ལྡིང་ལྡིང་གི་ལུང་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡོད།
འབྲུག་འབུམ།
མདང་ནུབ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཅིག་ཡས་མས་སུ་བདག་གིས་ངོ་དེབ་སྟེང་ནས་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་བཀླགས་པ་ཡིན། རྩོམ་ཡིག་དེའི་མགོ་མཇུག་བར་གསུམ་ནི་མདོ་སྨད་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་ལར་ཞེན་དང་དུང་ཞེན་ཡོད་མདོག་གིས་གན་དང་འདི་མདོ་སྨད་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་མིར་ལེགས་ཤིང་། ལས་ཀ་འདི་ལས་རབས་དང་སློབ་གྲྭ་ག་གེ་མོར་སོང་རབས་གླེང་སྟེ་ཤེས་འཇོན་དང་བྱས་རྗེས་སོགས་རི་བོ་ལས་མཐོ་ཞིང་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཟབ་པའི་བསྟོད་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཉོག་མང་བོས་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། རྩོམ་ཐུང་དེའི་ཤུགས་ཀྱིི་བསྟན་དོན་དང་འདྲེས་བའི་ལར་ཞེན་ནི་ཆུང་ས་རང་རིགས་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དང་ཆེ་ས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་པར་སྡེ་བ་ཚོ་བ་ཙམ་གྱི་ཞེན་ཁོག་དང་།
དོལ་སྨྱོན།
སྟེང་དུ་བཀུར་བའི་ལྷ་ཞིག་ང་ལ་མེད།།
འོག་ཏུ་གནོན་པའི་འདྲེ་ཞིག་ང་ལ་མེད།།
བར་དུ་མཆོད་པའི་བཙན་ཞིག་ང་ལ་མེད།།
འཇིག་རྟེན་སྟེང་གི་སྤྲང་ཤོས་ང་རང་ཡིན།།
སྡོམ་པ་དམ་ཚིག་ཟེར་བའི་ལྕགས་ཐག་མེད།།
ལས་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཟེར་བའི་དོགས་ཟོན་མེད།།
ཀླུ་སྨྱོན་ནས། —གཞན་གྱིས་བྲིས་པ་དག་ལ་གད་སྙིགས་ཞེས་བསྡིགས་མཁན་གྱི་བླུན་པོ་སྙིང་ཁམས་རྣག་གིས་ཟིན་པ་སྐོར་ཞིག་ལ་བགྲོ་བ། གསེར་ལས་གྲུབ་པའི་ཀ་ཁ་སུམ་ཡིས།། བྲིས་པའི་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་གི་རིན་ཐང་ཡང་།། སྲིད་འདིར་གཞལ་དུ་འོས་པ་ཅང་མེད་པས།། གད་སྙིགས་མ་ཡིན་མེས་པོའི་ཟུངས་ཁྲག་ཡིན།།
ཀླུ་སྨྱོན།
བྲག་རི་དག་གི་སྐད་ཆ་སྟེ།།
བསྐལ་པ་འཇིག་པའི་གློག་འོད་ཀྱིས།།
གཡུ་རྡོ་དག་ཀྱང་སིལ་བུར་བྱས།།
དེ་ནི་ཉི་མའི་རྣམ་ཤེས་སོ།།
མཛེས་མའི་རྣ་བ་བརྒྱན་ནམ་ཅི།།
ཆུ་མོའི་ངོགས་སུ་བཞད་དམ་ཅི།།
རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་རྩྭ་ལོ་ཡང་།།
གཡུ་ཡི་རྡོག་པོའི་གསེབ་ཏུ་སྐྱེས།།
བར་སྣང་ཧྲིལ་བོའི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱིས།།
ཕྱུར་བུར་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་སྟེ།།
ཁང་སྨིན་གྲོལ་རྒྱ་མཚོ།
རྣམ་དཀར་ཕྲེང་བའི་རྐང་ལམ་བརྒྱུད་ནས།།
ངུ་སྐད་ཐོག་མ་བྲག་ཆར་འདེབས་དུས།།
ལྟེ་ཁྲག་དམར་པོ་འཕྱུར་ཐེངས་ཤིག་གིས།།
ཨ་མའི་གདོང་ན་འཛུམ་རིས་བརྐོས་སོང༌།།
ལོ་བརྒྱད་བྱིས་པའི་ན་ཚོད་སྟེང་ནས།།
ཀ་ཁའི་དབྱངས་རྟ་སྐྱོར་བར་ཆས་རུང༌།།
རྣམ་གཡེང་མཛའ་མོའི་བསླུ་བྲིད་འཇམ་པོས།།
མུན་པའི་དོང་དུ་ཤར་མར་འཕངས་བྱུང༌།།
སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།
—————–
གཅིག
དེ་རིང་ངས་ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་གནས་བབ་ལ་ཕྱིར་འདང་ཞིག་རྒྱག་སྐབས་འདི་འདྲ་ཞིག་དྲན་བྱུང་། སྐབས་དེར་བཙན་བྱོལ་དུ་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་མེད་ལ། རྩོམ་པ་པོའང་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ལས་མེད། མི་བཅུ་སྐོར་འགའ་ལས་མེད་པའི་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དང་བསམ་བློའི་ཤན་སྟོབས་མཐུག་པས། སྐབས་དེའི་རྩོམ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་དང་། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས། མཚོན་བྱའི་བསམ་བློ་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་འབུར་ཐོན་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བཙན་བྱོལ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་དབུ་འདི་ཡང་ཅུང་ཚད་ལྡན་གྱིས་བརྙེས་འགོ་ཚུགས་ཤིང་།
བསྟན་འཛིན་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བརྩམས། རྡོ་བྷས་བོད་བསྒྱུར་བྱས།
ངས་དྲན་ཚད་ལ་ངས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ཅེས་འབོད་བའི་ས་ཆ་དག་ནི་ངའི་ཁྱིམ་དངོས་མ་དེ་མིན་ལ། ང་སྐྱེས་ས་དང་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ཚོད་སྐྱེལ་སའི་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་ཡང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་དུས་ཀུན་ཏུ་ང་ཚོའི་དངོས་ཁྱིམ་དེ་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀིའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་གྲིབ་གཟུགས་འོག་གི་ང་ཚོ་གནས་སྡོད་བྱེད་སའི་ཕ་རོལ་གྱི་བོད་ལ་ཆགས་ཡོད་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ལ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་ཡོང་བྱེད་མཁན་བྲོས་བྱོལ་བ་གཉེན་ཉེ་དང་། ངོ་ཤེས་དེ་དག་གིས་ངའི་ཕ་མས་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་བཞིན་རང་ཁྱིམ་དང་ནང་མི་ཤུལ་དུ་བཞག་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་འགྲུལ་བཞུད་འདི་བརྒྱུད་པ་རྟོགས་པར་བཅུག་སོང་།
གཉན་ཆེན།
བསྟན་པའི་འཇུག་སྒོ་སྐྱབས་འགྲོའི་ཨུཏྤལ་རང་སེམས་སྐྱེད་མོའི་ཚལ་དུ་བཞད།།
ཐར་བའི་འཇུག་སྒོ་ངེས་འབྱུང་དྲི་བསུང་དགེ་སེམས་འདབ་མའི་སྤུབས་སུ་འཐུལ།།
བསླབ་སྡོམ་ཁྲིམས་གཙང་ཚུལ་བཞིན་སྲུང་བའི་སེའུ་འབྲུའི་བཅུད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཏམས།།
སེམས་ཀྱི་བུང་བ་དགའ་བའི་སྤྲོ་བཞིན་དེ་རིང་མགྲིན་པའི་བསྟོད་གླུ་ལེན།།
རིག་པ་སྟོང་གི་སྒོ་གླགས་འབྱེད་པའི་བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་ཐོག་མར་སྦྱངས།།
ཡོད་མེད་རྩོད་པའི་དགག་སྒྲུབ་པར་ནས་བློ་སེམས་དོག་མོའི་ར་བ་གཏོར།།
