སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས།
༡
ནོར་སྒྲོན་བྷུ་ཊི་ཡ་ནི་ངའི་མི་ཚེ་འདི་ལ་འགྱུར་བ་ཆེས་ཆེ་ཤོས་གཏོང་མཁན་དེ་ཡིན། ལས་དབང་གི་བཀོད་སྒྲིག་གམ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འཐེན་ཤུགས་ཤིག་གིས་ང་སྐྱེས་པའི་ཉིན་མོ་ནས་གྲྭ་བཙུན་ཀྱི་མི་ཚེ་ཞིག་གི་མགོ་ཚུགས་འདུག རྗེས་སུ་ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་གྱི་རེ་འདུན་དང་རོགས་སྐྱོར་འོག་ཏུ་རྒྱ་གར་དུ་འོངས་ནས་གྲྭ་སར་མི་ལོ་ཉི་ཤུར་ཉེ་བའི་རིང་ལ་ཆོས་ལུགས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་གཉེར་ཀྱི་དཀའ་ཚེགས་དང་དུ་བླངས། ན་གཞོན་ལང་ཚོའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་རྒྱ་གར་ལྷོ་མཐའི་ཚད་པའི་དུག་རླངས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཤ་སྐམ་ཁྲག་སྐམ་དུ་གྱུར།
དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ།(བོད།)
སྲིད་དོན་དཔྱད་བརྗོད་ལ་ཅིས་ཀྱང་གནས་ཚུལ་ཡོང་ཁུངས་དགོས་པས་རྩོམ་འདི་བྲི་བར་འབྲས་རྟགས་ལ་སྒུག་ནས་ཟླ་ངོ་དྲུག་འགོར་སོང་། ཡིན་ཀྱང་། ཡིད་ཚིམ་པ་ཞིག་བྱུང་མ་སོང་།
དབྱིན་ཇིའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་པ་ལོར་ཏི་ཨ་ཀི་ཀྲིན་གྱིས“སྤྱིར་དབང་ཆས་རུལ་སུངས་བསྐྱེད་པར་མཐུན་རྐྱེན་བྱེད་ཅིང་། སྒོས་སུ་ལྟོས་མེད་དབང་ཆས་རུལ་སུངས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཟུར་དུ་མེད་པས། དབང་འཛིན་པ་དག་ནི་ཧ་ལམ་རྒྱུན་པར་རུལ་པའི་མི་རུ་གྱུར་ཡོད”
དེ་ལས་མང་བ་། “པེ་ཅིན་ན“གཙང་ཕྱགས”ཀྱི་རྡུལ་འཚུབ་ཅིང་རྡ་ས་ན“གཙང་བཟོ”ཡི་གར་འཁྲབ།” »
ཁྲོ་གཏུམ།
རླུང་བས་རྡུལ་ལ་གཤོགས་པ་བཙུགས་པའི་ཉིན་ལ
ཉིན་མོ་དེའི་བློ་ཁ་དག
མཚན་མོ་དེའི་མིག་ཟུང་དག
བློ་གཤོགས་སུ་སེར་ཁ་གས་པའི་རླུང་འཚུབ་ཞིག
ས་གཤིས་ཡལ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་ལ་འདུག་གནས་ངེས་གཏན་བྲལ་དུས
ཉིན་མཚན་འཁོར་བའི་འགྲོས་དང
བར་ཕུ་ཕུན་ཚོགས།
གངས་ཅན་རི་ཡིས་སྐོར་བའི།།
མདོ་སྨད་མཁས་པའི་ཞིང་ཁམས།།
སྟག་འཚེར་ཡུལ་དུ་འཁྲུངས་པའི།།
སྐྱེས་མཆོག་ལྷ་མོ་དོན་འགྲུབ།།
བོད་ཁམས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི།།
འདི་ཕྱི་ཀུན་གྱི་དབུ་ཁྲིད།།
རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
ནད་པའི་གཟུགས་པོ་སྤྱིའི་གནས་བབ་དང་། སྐྲན་ནད་གང་ཡིན། ལོ་ཚད་སོགས་ནད་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་ལོ་རྒྱུས་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ། སྨན་པ་དང་ཁོང་གི་ལས་གྲོགས་དག་གིས། དུས་ཡུན་ག་ཚོད་ཅིག་ལ་སྨན་བཅོས་གཏོང་དགོས་པ། ཐེངས་མ་ག་ཚོད་ཅིག་ལ་སྨན་བཅོས་བྱེད་དགོས་པ། བདུན་ཕྲག་དང་། ཟླ་བ། ལོ་དུས་སོགས་སྨན་བཅོས་འཁོར་བསྐྱོད་ཀྱི་ལས་རིམ་འཆར་འགོད་ཆ་ཚང་ཞིག་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུ་རེད། གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པའི་སྨན་བཅོས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་ནད་པ་དེ་ཁོ་ནར་བེད་སྦྱོད་བྱེད་པ་ལས། སྐྲན་ནད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་གཟུགས་པོའི་གནས་སྟངས་མི་འདྲ་བས་སྨན་བཅོས་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་ཡོང་སྲིད།
འབའ་སྲས།
གསེར་གྱི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་གནས་མལ་གྱི་སྟེང་ན།།
རྨི་ལམ་མངོན་སུམ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་བ།།
གཙུག་ཕུད་རལ་བའི་མེ་ཏོག་རྡུལ་ཆབ་ཀྱིས་བཀྲུས་ཏེ།།
བྱམས་པའི་ཁང་བཟང་བརྩིགས་པའི་བཙན་པོ་ཞིག་ཕེབས་སོང་།།
རྟ་མཆོག་བང་གིས་རྒྱུགས་པས་གནམ་ས་གཉིས་ཕྱེས་ཤིང་།།
འབྲོང་གི་རྭ་རྩེ་རྐང་བའི་རྨུ་ཐག་ལ་བསྒྲིལ་ཏེ།།
ཤར་ཕྱོགས་ཁུག་རྟ།
ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། མང་གཙོའི་འོས་འཕེན་གྱི་རླུང་བུའི་རྒྱུ་ཕྱོགས་ནི་སྐབས་རེར་སྤྱི་དོན་ཆེད་གཡུགས་ཤིང་། མཚམས་རེར་རི་བོང་ཅལ་འདྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གཡུགས་བཞིན་པ་ལྟར། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་མཚོན་ནའང་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སྤྱི་དོན་དང་ཕྱོགས་རིས་ཞེན་ཁོག་གི་བཀའ་བཀོད་གཉིས་ལས་གང་ཞིག་གཙོ་བོ་འཛིན་གྱི་ཡོད་མེད་ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་ནང་ཇེ་གསལ་དུ་སོང་ཡོད་ཅིང་། མང་གཙོའི་ཁྱད་ཡོན་དང་དགོས་དམིགས། འགྲོ་ལུགས་བཅས་སྔོན་དུ་མ་སྦྱངས་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི། མང་གཙོའི་ལམ་བུའི་ནང་ཐོལ་བརྒལ་བྱས་པ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་ཅིང་།
དེ་ལས་མང་བ་། “ལོ་རྒྱུས་ལ་འགན་ཁུར་ནས་སྐད་ཆ་འདི་བཤད་འདོད་བྱུང་།” »
ཟླ་བ་ཆོས་གྲགས།
ཉི་ཟེར་ལྷོ་མཐའ་ནས་བཞུད་སོང་། །
ཟླ་བ་ཁེར་རྐྱང་དུ་བུད་སོང་། །
དམར་སེར་མཚམས་སྤྲིན་གྱི་གསེབ་ནས། །
སྐར་ཚོགས་འོད་མདངས་ལ་སྒུག་ཡོད། །
དཔོན་ཆེན་གཞན་ཡུལ་དུ་ཕེབས་སོང་། །
འོག་སྡེ་མགོན་མེད་དུ་གྱུར་སོང་། །
ཚེ་རིང་དོན་འགྲུབ།(སན་ཇོ་སིས་སྤུ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཆབ་སྲིད་སྡེ་ཁག)
“ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་དེར་ང་འཐད་པ་མིན་ན་ཡང་། ཁྱོད་ཀྱི་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་ཐོང་ཐང་ལ་ངས་ཚེ་སྲོག་གིས་བསྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ངེས་ཡིན།”
ཨེས་བུ་ལེན་བྟེས་ཁྲི་ཧོལ།
ཁྲིམས་ལ་མི་རྟོན་གང་ཟག་ལ་རྟོན་ཅིང་དངོས་ཡོད་ལ་མི་རྟོན་དད་པ་ལ་རྟོན་བཞིན་པའི་དེ་རིང་གི་ས་མཐའ་རུ་འབོད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཚུར་རོལ་གྱི་རི་ངོགས་ཆུང་ངུ་འདིར། ལག་ཏུ་སྨྱུ་གུ་ཐོགས་ཚད་རྩོམ་པ་བོ་དང་མགོ་བདེ་བོ་ཡོད་ཚད་ཆབ་སྲིད་པ་རུ་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་པའི་སྣང་ཚུལ་དང་གནས་ཚུལ་ཡ་མ་བརླ་འདིས་སྣེ་དྲངས་ནས་གཏམ་ཁ་ཤས་མི་བཤད་ཐུ་མེད་བྱུང་།
ཨེ་མ་ཧོ།
གདོད་མའི་རིང་ལུགས་ཉིད་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་དུ་གདམས་པ་གངས་སེང་དཀར་མོའི་རང་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ།།
ན་མོ་མ་ཧཱ་གུ་རུ་ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ་ཡེ།
ཀ་དག་དགོངས་པ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གཅིག།
ཁ་ཁོག་མཚུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལྡན་གཉིས།།
ག་བུར་བཞིན་གཙང་རབ་བྱུང་ཡང་དག་གསུམ།།
ང་ཚོའི་མི་རིགས་མཛེས་པའི་རྒྱན་ཆ་ལགས།།
ཆབ་མདོ་ངག་ཕུན།
གནས་མི་ཡུལ་ས་མཐའ་ལུང་པ་ནས།།
དྲིན་ཆེ་བའི་ཨ་མ་དྲན་པའི་གཏམ།།
དྲིན་ཨ་མའི་གསན་པའི་རེ་མེད་ཀྱང་།།
རང་སེམས་པ་གསོ་བའི་མཚོན་བྱེད་དུ།།
སེམས་མ་བཟོད་ཤོག་དཀར་སྟེང་ལ་ཕབ།།
དྲིན་ཆེ་བའི་ཨ་མའི་ཁོག་ནང་དུ།།
བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་ནས་དྲངས། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས། ལོ་ངོ་༢༥ གོང་གི་ཕྱི་ཟླ་༡ ཚེས་༢༨ ཉིན་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགུང་གྲངས་༥༡ ཐོག་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་བོད་མི་ཚོས་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་༡༠ མཆོག་རྣམ་གཉིས་ལ་གནམ་ལ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ། ས་ལ་རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན། ཞེས་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བླ་སྲོག་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་ཐོག་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད། བོད་རིགས་མིན་པའི་གདུལ་བྱ་ས་ཡ་མང་པོས་དད་གུས་ཧ་ཅང་ཞུ་བཞིན་ཡོད། འཕྲོས་འབྲེལ་ཐག་འདིར་གཟིགས།http://bod.asia/2014/01/ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕ-2/
བསོད་ནམས་ནོར་བུ།
གཟིགས་དང་འཁྱམ་པོས་རྒྱལ་ཁམས་ཉུལ་བའི་ཚེ།།
དྭངས་གསལ་མིག་ཡིད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་ངོས།།
ངོ་མཚར་དགའ་སྐྱོའི་རི་མོ་འཕོས་པའིི་གར།།
རྡོ་རྗེའི་གདན་གྱི་ལྟད་མོ་འདི་ན་བཤམས།།
ཉི་མ་དམར་པོ་ཤར་མཐའི་མཁའ་རུ་འཕགས།
ཐལ་རྡུལ་སྐྱ་བོས་བར་སྣང་མོག་པོར་བསྒྲིབས།།
ཁ་བའི་འབྲོག་མོ།
དྲན་གདུང་གི་མིག་ཆུ་དྲོན་མོ།།
འཁྲེང་སེམས་ཀྱི་གངས་ཆབ་བསིལ་མ།།
ལྷད་མེད་ངང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི།།
གཙང་ཆབ་དེ་དགའ་བས་རོལ་ཚེ།།
ཆུ་འཛིན་གྱི་འདབ་ཡངས་འཇམ་པོ།།
དགའ་སྤྲོ་ཡི་སེམས་ལ་སིམ་སོང་།།
དུར་བྱང་། ༼སྔོན་མའི་འཕྲོས༽
ཚན་པ་གཉིས་པ།
ནུབ་ཕྱོགས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕུ་ལེ་ཁྲོ་(plato སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ 427–347)ཟེར་བའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཁས་དབང་དེས་གནའ་བོའི་གྷི་རིའི་སིའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བསམ་བློ་བ་སོ་ཁོར་ཋི་སི་(socrates) དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་པའི་སྐབས་སུ། ཕུ་ལེ་ཁྲོས”བཀུར་བར་འོས་པའི་སོ་ཁོར་ཐི་སི་ལགས། ང་ཁྱེད་ཀྱི་སློབ་མར་འགྱུར་ན་འདོད་པས་ངའི་རེ་སྐུལ་དང་ལེན་གནང་བར་ཞུ” སོ་ཁོར་ཐི་སིས”ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་དགོས་པ་ཡིན་ནམ”ཞེས་དྲིས། ཕུ་ལེ་ཁྲོས”ཁྱེད་རང་ཉིད་ངོས་ཟིན་པའི་སྐྱེས་མཆོག་ཅིག་ཡིན་པས། ངས་ཀྱང་ཁྱེད་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་རང་ཉིད་ངོས་ཨེ་ཟིན་བལྟ་དགོས” ཞེས་ལན་བཏབ།
སྤྲེལ་ལུང་པ།
སྐྱག་རྫང་གི་དྲི་ངད་ལྡང་ཞིང་།
རྡུལ་འཚུབ་ཀྱི་གཡོ་ལང་ཁྲོད་ན།
དུང་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་་་་
ཐལ་མདོག་གི་མི་ཚོགས་ཤིག་ལོང་ལོང་དུ་འདུར་བཞིན་པ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རི་ལི་འམ་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་རེད།
ཟ་འདོད་ཀྱི་མིད་པ་འགུལ་ཞིང་།
ལེན་འདོད་ཀྱི་ལག་པ་འདར་གྱིན།
ཁ་བའི་འབྲོག་མོ།
ཕྱིར་དྲན་དང་རེ་བའི་ཀློང་ཆེན་གྱི་བསྣོལ་མཚམས།།
མིག་ཆུ་ལས་གྲུབ་པའི་དུངས་པ་དེའི་ཁྱུང་ཆེན།།
འབད་བརྩོན་གྱི་འབྲས་བུའི་བདུད་རྩིས་དེ་ཁུར་ཏེ།།
དགའ་སྤྲོའི་ངང་གཞས་ཆུང་སྙན་མོ་དེ་བླངས་སོང་།།
སྟོན་མཇུག་གི་ལོ་ལེགས་དཔྱིད་དཔལ་ལ་བྱིན་ཏེ།།
འབྱུང་འགྱུར་ལ་བཅོལ་བའི་རེ་འདུན་གྱི་གཤོག་པས།།
ཐེ་བོ་སངས་རྒྱས།
ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཨ་ཤོ་ཀའི་སེངྒེའི་ཀ་མགོ་དེ་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱ་གར་བའི་རྒྱལ་རྟགས་སུ་བདམས་པ་རེད། འདི་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པའི་ངོས་ནས་གཟི་བརྗིད་དུ་བརྩིས་ན་ཆོག་ཀྱང་འདི་རིགས་ལ་སྣང་འཇོག་བྱེད་མཁན་དཀོན་པར་གདའ།
དེ་ཡང་ཨེ་ཤ་ཡའི་སེངྒེ་བཞིས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་རྒྱབ་བརྟེན་ཅིང་ཡར་ལངས་པ་དེས་སྙིང་སྟོབས་དང་། སྤོབས་པ། གདེང་ཚོད། སྟོབས་ཤུགས་བཅས་མཚོན་ཅིང་།
ཟླ་བ་ཆོས་གྲགས།
ལས་འཕྲོ།
སྔོན་བསགས་ལས་ཀྱིས་དལ་འབྱོར་མི་ལུས་ཐོབ། །
བསོད་ནམས་ལྡན་པས་ཆོས་ལྡན་བོད་ལ་སྐྱེས། །
དུས་ཀྱི་དབང་གིས་མཁོ་དགོས་སྣ་ཚོགས་འཛོམས། །
ཨ་མའི་དྲིན་གྱིས་ལུས་ཟུངས་བདེ་བར་མཆིས། །
གཟུགས་པོ།
ཚོན་པོ་ཤ་མཐུག་ལྟོ་བ་འབུར་དུ་ཐོན། །
