དགེ་འདུན་རབ་གསལ།
རབ་བྱུང་དང་པོའི་མེ་ཕོ་སྤྲེལ་གྱི་ལོ།།
ཕྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་མེད་ང་དྲུག་ཡིན།།
རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ་བཏབ་ཅེས་གཏམ་རྒྱུད་སྣང་།།
ཞི་འོད་རབ་བྱུང་མཛད་ཅེས་དུང་དཀར་གསུངས།།
ཪབ་བྱུང་གཉིས་པའི་མེ་སྤྲེལ་ལོ་དེ་ནི།།
ཕྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་ཡིན།།
རྫ་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས།
ཉེ་ཆར་ནས་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཡབ་ཆེན། རྒན་བདུད་བྷེ་ལགས་སྨན་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང་། གནས་ཚུལ་ལས་འཕྲོས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་དྲ་ལམ་དུ་ཁྱབ། ཡང་ཁར་རྩང་ཞིག་ལ། ངས་ཁོང་གིས་གླང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྣ་གླང་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་དྲངས་ཏེ་གཤར་བ་བཞིན། ཁོང་གིས་སྣེ་དྲངས་པའི་གླུ་པ་གླུ་མ་མང་པོ་ཞིག་གར་སྟེགས་ཞིག་གི་ཟུར་ངོས་ནས་འབབ་བཞིན་པ་དང་། ལོ་ན་ཁོང་ལས་གཞོན་པའི་གཞས་པ་གཞས་མ་མང་པོ་ཞིག་དཔལ་དུ་འབར་བའི་ལང་ཚོའི་ཟིལ་ཤུགས་ཀྱིས་མྱོས་ཏེ་བག་ཕེབས་བརྗིད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་སྐྱོད་བཞིན་པའི་འདྲ་པར་ཞིག་དྲ་ལམ་ནས་མཐོང་ཞིང་།
དེ་ལས་མང་བ་། “འདྲ་པར་ཞིག་ལས་བདུད་བྷེ་གླེང་བ།—རྙིང་རྒྱུ་མེད་པའི་མི།” »
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། བཤད་སྒྲུབ་དང་ཀླུ་རྒྱལ།
བཀའ་ཤག་སྐབས་བཅོ་ལྔ་བའི་སྲིད་སྐྱོང་འོས་མི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ངོ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་ཕྱི་སྡོད་བོད་མིའི་གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་ཏུ་ཐེངས་འདིར་ཁོང་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བཞེངས་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་རྒྱུ་མཚན། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་འཆར་གཞི་དང་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་སོགས་
དེ་ལས་མང་བ་། “བཀའ་ཤག་སྐབས་བཅོ་ལྔ་བའི་སྲིད་སྐྱོང་འོས་མིའི་ཕྱོགས་སྐྱོད།” »
གཡུ་སྒང་དགེ་འདུན།
ངས་འདིར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དོན་(རྩ་རྒྱུད།)ལྟར་ནད་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་དང་དེའི་རྟགས་བཅོས་ཐབས་ཟས་སྤྱོད་བཅས་ཀྱི་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཙམ་གླེང་རྒྱུ།
སྤྱིར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དུ་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ་ལས་འབྲས་བུ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་སྐྱེད་པར་གསུང་ཞིང་། དེའང་འདོད་ཆགས་ལས་རླུང་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་མཁྲིས་པ། གཏི་མུག་ལས་བད་ཀན་བཅས་སྐྱེད་པར་བྱེད། རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་ལའང་རྩ་བའི་རླུང་ལྔ་དང་མཁྲིས་པ་ལྔ་བད་ཀན་ལྔ་བཅས་དབྱེ་ལ། དེ་དག་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་གནས་ཤིང་ལས་བྱེད་པ་རེད།
དེ་ལས་མང་བ་། “རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་སྐོར་མདོར་བསྡུས་བརྗོད་པ།” »
—ཕྱོགས་སྒྲིག་པ། ཨེ་མ་ཧོ།
རྫོང་སར་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལགས་ནི། ༡༩༦༡ལོའི་ཟླ༧པའི་ཚེས༦ཉིན་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་རྙིང་མ། འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་སོགས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཁོང་གི་ཡབ་ནི་༧སྐྱབས་རྗེ་བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྲས་
དེ་ལས་མང་བ་། “རྫོང་སར་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་རགས་བསྡུས།” »
—རྫ་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས།
སང་ཉིན་ནི་བོད་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་དེ། ཉིན་འདི་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་འདིའི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་གཉིས་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་དབང་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དེ་ཉིད། ནང་གསལ་གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་སྣང་ངོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་དུས་ཆེན་ཡིན།
དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་ཀྱི་མི་བོ་ཆེ་ཞིག་སྐུ་གཤེགས་པའི་ཉིན་མོ་དྲན་པ།” »
གོ་ཙི་ཙི། (ཀླུ་སྨྱོན་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།)
ཨ་ནེ་ཐྲི་རེ་སྰ་(1)ལགས་ནི་༡༩༡༠ལོའི་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༢༦ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དང་བླངས་ཐོག་ཨ་ནེ་བྱས་པ་རེད། རང་ལོ་བཅུ་དགུའི་(2)སྟེང་ཡེ་ཤུའི་དགེ་སྒྲུབ་ཁང་དུ་སོང་ལ། མཚན་ལའང་ཨ་ནེ་ཐྲི་རེ་སྰ་ཞེས་སུ་ཐོགས།
དེ་ལས་མང་བ་། “འཛམ་གླིང་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཆེ་བའི་སྐྱེས་མ་ཞིག” »
—-རྔ་བ་རྒྱལ་ཁམས་པ།
སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་བཟང་བོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།
དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལས། དེ་ནས་དེ་ནི་སྙིང་སྟོབས་ཡངས་ལྡན་མིག་ནི་དེ་ཉིད་དག་ལ་གཏད། །སྲིད་པའི་ཆུ་གཏེར་བྱིངས་པའི་འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་ལྡན་ཞིང་། །ཡང་དག་རིག་པ་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་མངོན་པར་གསར་པ་བསྐྱེད་པ་ལས། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡང་དག་བསྒྲལ་ཕྱིར་དགེ་བའི་ལམ་དག་བགྱིས་པར་གྱུར། །
—ཚེ་བརྟན་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བསྒྱུར།
མཱོ་ན་ལེ་ས་(mona lisa)ཡི་རི་མོ་ནི་ནམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་གྲགས་ཅན་གྱི་རི་མོའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། དེ་ནི་ལཱོ་ན་འར་ཏཱོ་ངྷ་བན་སི་ (Leonardo da Vinci) ཡིས་བྲིས། རི་མོ་འདི་ནི་ལྐོག་གྱུར་གྱི་འཛུམ་མདངས་ཆེ་བའི་བུད་མེད་ཅིག་གི་སྣང་བརྙན་ཡིན་པས། གནའ་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལྐོག་གྱུར་གྱི་མཛུམ་མདངས་དེས་གང་ཞིག་ལ་བལྟ་གྱིན་ཡོད་པར་བསམ་གཞིགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
—–རྣོ།
སྤྱིར་བཙན་བྱོལ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བོད་ཡིག་གི་བུད་མེད་རྩོམ་འབྲི་བ་ཉུང་ཤོས་ཤིག་ལས་མེད་ལ། ཡོད་པ་དག་ཀྱང་ལོ་ཟླ་དང་ཁོར་ཡུག་གིས་ས་རུ་ཟགས་པའི་ཤུལ་ན། ལོ་ན་གཞོན་ཞིང་མཛེས་མའི་གཤིས་ཉམས་འཛོམ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་བདེ་པོ་འཚོ་གཅིག་པུ་རེད། འདི་ནི་མོ་རང་མཚོན་ན་རང་བྱུང་གིས་གནང་བའི་གོ་སྐབས་ཤིག་རེད། དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཨ་མཆོག་ཚེ་རིང་སྐྱིད་ཅེས་པའི་མཛེས་མ་དེ་རྒས་ཤུལ་ན་ད་ལྟ་སུ་འདུག་ཅེ་ན། ངས་ཚིག་ཆོད་པས་དེ་ནི་བདེ་པོ་འཚོའོ་ཟེར་ངེས། དེ་ནི་བདེ་པོ་འཚོ་ལ་སྦྱང་སྟོབས་ཀྱི་རྩོམ་གཤིས་ལེགས་པོ་ཞིག་དང་།
རྩོམ་པ་པོ། སྒྲོལ་ཚེ།
གསེར་རྟ་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོ་ནི། མདོ་ཁམས་དཔལ་ཤུལ་གསེར་རྟའི་ས་ཁོངས་གསེར་ཁོག་བླ་མ་རུང་ཞེས་པར་ཡོད། ༸སྐྱབས་རྗེ་དམ་པ་བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྐྱེ་གོང་མ་ཁྲག་འཐུང་བདུད་འཇོམས་གླིང་པས་ཕྱི་ལོ་༡༨༨༠ ལོར་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་མཚན་ལ་གསང་ཆེན་འོད་སྐུར་གྲོལ་བའི་དབེན་ཁྲོད་ཅེས་གསོལ་ནས་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་ཚོགས་དུ་མ་སྨིན་གྲོལ་ལ་བཀོད། འཇའ་ལུས་པ་བཅུ་གསུམ་བྱུང་བ་སོགས་བྱུང་། ཕྱིས་སུ་ཆོས་སྡེ་དེ་ཉིད་འཐོར་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནའང་༸ཆོས་རྗེ་དམ་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའམ་
སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།
ང་ཚོའི་འཚོ་རྟེན་གཙོ་བོ་བཟའ་བཏུང་རེད། བཟའ་བཏུང་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར་ཞིམ་པོ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཞིམ་པོ་ཞིག་བཟོ་ཤེས་ན་སོ་སོས་འབད་རྩོལ་བྱེད་ལ། ཅི་སྟེ་ཤེས་ཀྱི་མེད་ན་གཞན་པས་བཟོས་པ་རིན་གྱིས་ཉོ་བས་ན། ས་གནས་གང་སར་ཟ་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་གྱིས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་གནའ་སྲོལ་ཡོད་པ་ལས། དགུན་གྱི་དུས་འདིར། རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དབུས་མ་ག་དྷ་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་བོད་པའི་ཟ་ཁང་རང་ཡང་མང་ཐག་ཆོད་ཡོད་པའི་ནང་ནས། ཀུན་གྱི་ཡིད་ལ་འཁོར་ཞིང་། ཀུན་གྱིས་གླེང་སློང་བྱེད་པའི་ཟ་ཁང་ནི། ཨ་མདོ་ཙོང་ཁ་སྟབས་བདེ་ཟ་ཁང་རེད།
ཨེ་མ་ཧོས་མཚམས་སྦྱོར་བྱས།
སྦས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ཞིག་སྐུ་ཞི་བར་གཤེགས་པ་དང་སྐུ་འཇའ་ལས་སུ་གྱུར། ཉེ་བའི་བོད་མདོ་ཁམས་གསེར་རྟ་རྫོང་ཁོངས་རགས་བཀྲམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་བླ་མ་ཐུབ་ཤེར་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཡོད་པ་དང། ཁོང་སྐུ་གཤེགས་ནས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་སྐུ་གདུང་ཁྲུ་གང་ཙམ་ལས་མ་ལྷག་པར་འཇའ་ལུས་སུ་དེངས་ཡོད་འདུག
བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ཤེས་རབ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཤར་རྒྱལ་བ་ཀཿཐོག་པའི་དགོན་ལག་གཞི་ཆེན་རགས་བཀྲམ་དགོན་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཏོག་ཚ་སྡེ་པ་རུ་
དེ་ལས་མང་བ་། “ཀཿཐོག་མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན་ཤེས་རབ་འཇའ་ལུས་སུ་དེངས་འདུག” »
—–ཨ་འདུས་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ།
སྤྱིར་ལུམྦཱིནཱི་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁུལ་རྩོད་མེད་ཅིག་ཡིན་ནའང་། དུས་ཕྱིས་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇིས་དབང་བསྒྱུར་སྐབས་བལ་གཞུང་དང་ས་ཁུལ་བརྗེ་རིས་བྱས་ཏེ་ད་ཆ་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་འཛིན་སྐྱོང་འོག་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་མོ་དག་གིས་ལོ་ལྟར་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འཚོགས་སྲོལ་ཡོད་པ་བཞིན།
དེ་ལས་མང་བ་། “དཔལ་ས་སྐྱའི་འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཐེངས་༢༤ ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ།” »
ཤར་ཕྱོགས་ཁུག་རྟ།
༄།། ཕ་ཡུལ་བོད་ནས་འབྱོར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ཅེས་པའི་གཞས་ཤིག་ལ་ཉན་པ།
དེ་རིང་གཟའ་ཉི་མར་༧གོང་ས་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་ལམ་རིམ་ཁྲིད་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བཀའ་ཁྲིད་བསྩལ་བ་དྲྭ་ལམ་ནས་ཞུས་གྲུབ་རྗེས། འཆར་ཅན་ཆུ་ཚོད་ལྟར་གྱི་དཔེ་ཀློག་ལྷོད་ལྷོད་ཅིག་མགོ་འཛུགས་དགོས་བསམ་པའི་མུར། གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ཁ་པར་སླེབས། ཁོང་གིས་ངེད་ལ་ངོ་དེབ་ཁ་ཕྱེས་དང་གཞས་ཤིག་གི་དྲྭ་སྐུད་བསྐུར་ཡོད། གཟིགས་རོགས་གནོང་ཟེར། ངས་ཅི་རེད། དམིགས་བསལ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས། གྲོགས་པོས་མ་རེད་མ་རེད། དང་པོར་གཟིགས་དང་ཟེར། དཔེ་ཀློག་གི་ཆུ་ཚོད་རྫོགས་མཚམས་གླིང་བསྐོར་དུ་ཕྱིན།
ཐུབ་སྲས་གཞོན་ནུ།
གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་སྒྲུབ་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ཡ་ཆེན་ཨོ་རྒྱན་བསམ་གཏན་གླིང་གི་མུ་འབྲེལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལོ་མའི་གཟི་ཐིག་ཕན་བདེའི་ལུགས་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།
༄། །དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྗེ་བཙུན་བླ་མ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།
ཨོཾ་སྭ་སྟི། ཆོས་ཀྱི་བཀྲ་ཤིས་བཀྲ་ཤིས་བྱུང་།།
ཨེ་མ་ཧོ།
དཔལ་གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་བའི་མ་དགོན་དྲུག་དང་ཆོས་སྡེ་གཉིས་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ལས། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་གསེར་རྟ་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ཆེན་མོ་ནི། རྡོ་གྲུབ་ཆེན་འཇིགས་མེད་ཕྲིན་ལས་འོད་ཟེར་གྱིས་ 1745-1821 ལུང་བསྟན་ཚིག་རྐང་བདུན་གྱི་དོན་གསལ་བྱེད་སྒྲོན་མེའི་འོད་སྣང་།
ན་མོ་གུ་རུ་ཨ་བྷྱ་ལཀྵཾ་ཀ་ར་ཡེ།
གསེར་རྔ་དམ་ལྷ་ཡི་བླ་ལུང་དུ།།
དེ་ལས་མང་བ་། “དཔལ་གསེར་རྟ་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ཆེན་མོའི་ཕྲིན་ལས།” »
དོལ་སྨྱོན།
འདི་ནི་དབྱངས་ཀྱི་མཆོད་པ་སྟེ།།
རྙེད་དཀའི་ལུས་རྟེན་སྩོལ་བ་པོ།།
བྱམས་དང་བརྩེ་བས་སྐྱོང་བ་པོ།།
དྲིན་ཅན་ཕ་མ་རྣམ་གཉིས་མཆོད།།
འདི་ནི་དབྱངས་ཀྱི་མཆོད་པ་སྟེ།།
མདུན་གྱི་ལམ་ཆེན་སྟོན་པ་པོ།།
—–སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།
ད་ནངས་ཞོགས་པ་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་སྨུག་པ་བསླེབས་གདའ། ལོ་གཅིག་ལ་སྨུག་པ་ཐེངས་གཅིག་ཡོང་ཞིང་། ཡུན་ཟླ་བ་གཅིག་ཡས་མས་ཙམ་ལ་དྭངས་འཐིབ་ཅི་རིགས་ཀྱིས་སྡོད་ཀྱི་རེད། ཡོང་བའི་དུས་ཀྱང་དགུན་ཚེ་རེད། སྨུག་པ་སླེབ་པ་ན།
རྩོམ་པ་པོ། རྫ་མེ་སྟག
བཏང་སྙོམས་པ
བརྒྱ་ཡར་འགྲོ་དང་སྟོང་ཕྱིར་འོང་གི་མིག་བཤེར་བ
<<ལམ་ཟུར་གྱི་མེ་ཏོག>>སྒོར་འབུད་རན་ཡོད།
རྟོག་ཞིབ་པ
མིག་ཆུ་དང་དགོད་སྒྲ
དཀའ་སྡུག་དང་རྔུལ་ཆུ