བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ནས་བླངས།
ཉེ་ཆར་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ངྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་དུ་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་གནང་བའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ། ཉིན་མཐའ་མ་དེར་བཀའ་ཁྲི་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་བོད་པའི་ཆབ་སྲིད་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེར་བཀའ་ཁྲི་མཆོག་གིས་ཆོས་སྲིད་སྲུང་འབྲེལ་དང་འབྲེལ་ཏེ། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ལངས་ཕྱོགས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་བྱུང་རིམ། དབུ་མའི་ལམ་འཛིན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད་པ་ལས་གཤམ་དུ་བསྡུས་འགོད་བྱས་ཡོད།
ཐོག་མར་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་སྐོར་གསུངས་དོན། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཏེ་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་ནས་བཟུང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་དེ་ཡང་མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་བསྟུན་ཏེ་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཞིང་། ཆོས་དར་རྒྱས་སུ་སོང་རྗེས་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་གཉིས་འདྲེས་ཡོད། ཐོག་མར་ཆོས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་བེད་སྤྱོད་བཏང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་ཆོས་བེད་སྤྱོད་བཏང་བ་སོགས་བྱུང་ཞིང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡི་ཤུའི་ཆོས་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་བྱུང་རྗེས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་གནོན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་སླེབས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཚུད་ཆ་ཚང་ཆོས་ཀྱིས་བཟུང་ཡོད། བོད་ནང་དུའང་ནང་ཆོས་མ་དར་གོང་ནས་བོན་དར་ཡོད། བོན་གྱིས་བོད་པའི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཤུགས་གནོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་ལ། བོད་དུ་ནང་ཆོས་དར་རྗེས་ཀྱང་ནང་ཆོས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ལ་ཤུགས་གནོན་ཆེན་པོ་སླེབས་ཏེ། རིམ་གྱིས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཆགས་ཡོད། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གཉིས་ཕྲན་བུ་མི་འདྲ། ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་དང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་མཉམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱང་། ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་དང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གཉིས་མཉམ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་སྟབས་བདེ་བོ་མེད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་བཀོད་ཡོད་ཀྱང་། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དེ་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ལྟ་བུ་ཡིན། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་དེ་གང་ཡིན་ངོས་འཛིན་མེད། ཅེས་གསུངས་བྱུང་།
དེའི་རྗེས་ཁོང་གིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྨྱུ་གུ་ཐོག་མར་འཁྲུངས་སྟངས་སྐོར་གསུངས་དོན། དབུ་མའི་ལམ་ཟེར་ན། ལམ་གྱི་དཀྱིལ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་རེད། མདོར་བསྡུས་ན་མཐའ་གཅིག་ལ་ལྷུང་བ་མ་ཡིན་པར་དཀྱིལ་ཞིག་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་གང་རེད་ཟེར་ན། བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ད་ལྟ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གིས་དབང་སྒྱུར་འོག་སྡོད་རྒྱུ་མཐའ་གཅིག་རེད། བོད་རྒྱ་འོག་ནས་ལོགས་སུ་བུད་དེ་རང་བཙན་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་གཅིག་རེད། མཐའ་དེ་གཉིས་སྤངས་ཏེ། རང་བཙན་མིན་པར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་འདུག་རྒྱུ་དང་། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་འོག་མ་ཡིན་པར་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་ཆ་ཚང་ཡོད་པ། འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་དབུ་མའི་ལམ་ཟེར་གྱི་ཡོད། སྲིད་བྱུས་འདི་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པར་འདོར་མི་རུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད། དང་པོ། ལས་འགུལ་ག་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ཁོ་ནར་བརྟེན་རྒྱུ། གཉིས་པ། བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་འཛིན་སྐྱོང་གཅིག་གི་འོག་གནས་རྒྱུ་དེ་རེད། ཅེས་དང་།
དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ས་བོན་ག་དུས་བཏབས་པ་རེད་ཟེར་ན། ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའི་སྔོན་ནས་བཏབས་པ་རེད། ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སྐབས། བོད་དེ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་དམག་དང་དཔལ་འབྱོར་གཉིས་ཐད་ནས་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་། རིམ་གྱིས་བོད་པ་ནང་ཁུལ་མ་འཆམ་པའི་དབང་གིས་དུས་རབས་དགུ་བ་ནས་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བཙུགས་ཡོད། ༡༧༢༢ ལོར་དབུས་གཙང་ནང་འཁྲུག་བྱུང་སྟེ་མན་ཇུ་ཡི་ཐེ་ཇུས་ཐོག་མར་བོད་དུ་སླེབས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོར་༧རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་རང་བཙན་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད་ཀྱང་། ༡༩༡༤ ལོའི་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་ནང་བོད་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་མིང་ཙམ་གྱི་དབང་སྒྱུར་ཁས་ལེན་བྱས་པ་རེད། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་སྒྲིལ་སྐབས། ང་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བར་གཏོང་སྐབས། གོ་མིན་ཏང་གི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་སྐབས། རྒྱ་ནག་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ནང་། ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་འཚོས་མགོ་མ་འཚོས་པར་བོད་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཞག་ཡོད། ༡༩༤༧ ལོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཨེ་ཤ་ཡའི་འབྲེལ་མཐུད་ཚོགས་ཆེན་སྐབས། རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་པ་དང་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཡོད། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་དང་གཞུང་ཚབ་གཏོང་རེས་ཀྱི་གོ་སྐབས་སྤྲད་ཡོད་ཀྱང་བོད་པས་གོ་སྐབས་འཛིན་ཐུབ་མེད། དེའི་རྗེས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་དགོས་བྱུང་བ་རེད། འདི་དག་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ས་བོན་བཏབས་པའི་རིམ་པ་རེད། ཅེས་གསུངས་བྱུང་།
ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་དབུ་མའི་ལམ་ལ་དགོངས་པ་འཁོར་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་བྱུས་དེའི་ཐོག་མི་སྐྱོད་ཐབས་མེད་ཀྱི་གནས་བབ་གསུངས་དོན། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ནི། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་འཛམ་གླིང་དུ་བཀའ་གནང་གིན་ཡོད་པའི་གདམས་ངག་གི་གཙོ་བོ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཁྱབ་སེམས་འཁུར་དང་གཉིས་མོས་མཛའ་མཐུན་གྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་རྙོག་རིགས་སེལ་རྒྱུ། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་དེ་བགྲོ་གླེང་དང་བཀའ་མོལ་གྱི་དུས་རབས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་བོད་པའི་དཀའ་རྙོག་ཀྱང་རང་གཞན་མཉམ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་སེལ་རྒྱུར་དགོངས་པ་བཞེས་ཀྱིན་ཡོད། སྔོན་མ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ཁེར་རྐྱང་བྱས་ཏེ་འགྲོ་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་ཀྱང་། ད་ཆར་དུས་ཚོད་དེ་ཡོལ་ཚར་བ་རེད། ཡུ་རོབ་ནང་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་དོན་དུ་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་མང་པོ་བྱས་ཏེ་རང་བཙན་ཐོབ་ཡོད་ཀྱང་། ད་ཆར་ཁེ་ཕན་གྱི་དོན་དུ་རང་བཙན་བློས་བཏང་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འགྲོ་སྟངས་འདི་རིམ་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་འགྲོ་རྒྱུ་ཞིག་རེད། བོད་ཡུལ་ལ་མཚོན་ན་སྐམ་སའི་སྐོར་བའི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་རེད། ཕྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་མ་བརྟེན་པར་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་མེད། དེ་བཞིན། བོད་དོན་ཐབས་རྩོད་རྒྱུན་སྐྱོང་དགོས་ན། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡོང་ཐབས་མེད་ལ། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱང་གནས་དགོས། ཅེས་དང་།
ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་གསུངས་དོན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་བོད་རང་བཙན་ཤོར་སོང་ཟེར་བ་དེ་ད་ལྟའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གཅིག་པུ་རེད། དེར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༥༠ མ་ཟིན་ཙམ་ལས་ཚུད་མེད། བོད་མིའི་ཆ་ཤས་ཤིག་རྒྱ་ནག་ལས་ཁ་བྲལ་བྱེད་པ་ལས་བོད་རིགས་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཞིག་བྱུང་ན་འཕྲལ་ཕུགས་གཉིས་ཀར་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བོད་ནང་ལེགས་བྱང་དང་མི་རིགས། ཁོར་ཡུག་སོགས་རྩ་སྟོང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་གང་མགྱོགས་བསྐྱབ་མ་ཐུབ་ན། སྒུག་ལོང་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་འདི་དག་ལ་གཟིགས་ཏེ་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་དབུ་མའི་ལམ་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ་སྐབས་དེའི་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་ལ་བཀའ་བསྡུར་གནང་ཡོད། ༡༩༨༧ ལོར་སྔོན་འགྲོའི་འཆར་སྣང་གི་ཚུལ་དུ་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔ་ཟེར་བ་དེ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་མེད། ༡༩༨༨ ལོའི་སི་ཊ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་དེ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་རེད། དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་དང་པོ་རེད། དེ་གསལ་བསྒྲགས་མ་གནང་གོང་དུ་ངྷ་རམ་ས་ལར་ཚོགས་ཆེན་བསྐངས་སྐབས། དབུ་མའི་ལམ་ལ་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་གཏན་འབེབས་བྱུང་ཡོད། ཚོགས་ཆེན་དེའི་སྟེང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཚང་མ་ཡོད། ཅེས་གསུངས་བྱུང་།
བཀའ་ཁྲི་མཆོག་གིས་ད་ཆར་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ནང་དོན་ཐད། རྒྱ་གཞུང་ལ་སྤྲད་པའི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་དེ་རྩ་འཛིན་བྱ་དགོས་སྐོར་བསྟན་དོན། སི་ཊ་སི་སྦག་གི་གསུང་བཤད་དེ་རང་བཞིན་ནུས་མེད་དུ་ཕྱིན་པ་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཐེངས་ཁ་ཤས་ལ་བཀའ་གནང་ཡོད། ད་དུང་སི་ཊ་སི་སྦག་གི་གསུང་བཤད་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཏེ་མགོ་འཁོར་བསྡད་ན་ནོར་བ་རེད། ༢༠༠༨ ལོར་༼ བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར ༽ཟེར་བ་ཞིག་རྒྱ་གཞུང་ལ་སྤྲད་ཡོད། དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་གསར་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། དེའི་ནང་། བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་དང་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་ལ་བརྩི་བཀུར་དགོས་པ། བོད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་དགོས་མཁོ་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་དོན་གནད་ཁག་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་པ་དང་། དེ་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་དགོས་པ། རང་སྐྱོང་གི་ངོ་བོ་དང་སྒྲོམ་གཞི། མ་འོངས་པའི་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བཅས་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་། བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་དེར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལོག་འགྲེལ་མང་པོ་བྱས་ཡོད་སྟབས། ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ནང་སྔར་གྱི་ཡིག་ཆ་དེར་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཉིས་པ་ཞིག་སྤྲད་ཡོད། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་དབུ་མའི་ལམ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་ན། བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་དེར་གཟིགགས་དགོས་པ་ལས། སི་ཊ་སི་སྦག་གི་གསུང་བཤད་ལ་རྩ་འཛིན་གནང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་ངོ་སྤྲོད་གནང་བྱུང་།
གསར་འགོད་པ། དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས།
ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་ལ་ལགས་སོ་ཞུ་རྒྱུ་ལས་གཞན་ལྷག་མི་འདུག
ཁྱེད་ཀྱི་མཁྱེན་རྒྱ་ཆེ་དྲགས། ཁྱེད་སྡོད་སའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་དྲགས།
ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་སི་ཀྲས་སི་སྦག་གི་ཡིག་ཆ་དེ་དང་ཉེ་ཆར་བཏོན་པའི་རང་སྐྱོང་རང་སྲིད་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གསུང་གི་ཡོད་ཚོད།
རིག་འབྱུང་ལགས་ཀྱིས་དེ་གཉིས་དབར་ལ་ཁྱད་པར་ཇི་ཡོད་གསུངས་རོགས།
ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་ལ་ལགས་སོ་ཞེས་དང་། དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། །
་་་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་གང་ རེད་ཟེར་ན། བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ད་ལྟ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གིས་དབང་སྒྱུར་འོག་སྡོད་རྒྱུ་མཐའ་གཅིག་ རེད། བོད་རྒྱ་འོག་ནས་ལོགས་སུ་བུད་དེ་རང་བཙན་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་གཅིག་རེད། མཐའ་དེ་གཉིས་སྤངས་ཏེ། རང་བཙན་མིན་པར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གྱི་སྒྲོམ་ གཞིའི་འོག་འདུག་རྒྱུ་དང་། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་འོག་མ་ཡིན་པར་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་རང་སྲིད་རང་ སྐྱོང་གི་གནས་བབ་ཆ་ཚང་ཡོད་པ། འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་དབུ་མའི་ལམ་ཟེར་གྱི་ཡོད། །་་་་
ང་ལ་དེའི་ཁྱད་པར་ཅང་བཤད་རྒྱུ་མེད། ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསུངས་ཚར་འདུག