བསྟན་འཛིན་འཆི་མེད་ཀྱིས་ཨིན་ཡི ག་ནས་བསྒྱུར།
གཅིག བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྟན་དོན།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་ དཔྱད་གཏམ་འདི་འབྲི་བའི་དགོས་པ་ རྒྱུ་མཚན་ནི། ད་ལྟའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་མིང་དོན་ མཚུངས་པའི་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ མེད་སྟངས་མེད་ལུགས་ཀྱི་གོ་རྟོ གས་སྤེལ་བ་དང་། ལེགས་བཅོས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ ་དེ་ཡིན། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི ་ལེའུ་གཉིས་པའི་དོན་ཚན་དགུ་པའི་ ནང་། “བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཚང་མ་ཁྲི མས་ཀྱི་མདུན་སར་འདྲ་མཉམ་ཡིན། ཕོ་མོ་དང༌། རིགས་རུས། སྐད་ཡིག ཆོས་ལུགས། སེར་སྐྱ། དབུལ་ཕྱུག སྐྱེས་ཡུལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས། གོ་གནས། གནས་སྟངས་གཞན་དག་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ ནས་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་ལེའུ་འདི ར་འཁོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་ལ་ལོངས་སུ ་སྤྱོད་ཆོག་པ་ཡིན།” ཞེས་བཀོད་ཡོད་མོད། ལག་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་མིང་དོན་མཚུ ངས་པའི་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཁྲིམས་དང་ཐོ བ་ཐང་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་གནད་ཆེ་ བར་མཐོང་།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི ་ལེའུ་བཞི་པ། དོན་ཚན་སོ་བདུན་པའི་ནང་།
༡ བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཆོལ་ཁ་རེ་ནས་ འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཕོ་ མོ་ཁྱད་མེད་བཅུ་རེ་དང༌། དེའི་ནང་ཉུང་མཐར་བུད་མེད་གཉིས་ རེ་དགོས།
༢ རྙིང་མ་དང༌། བཀའ་བརྒྱུད། ས་སྐྱ། དགེ་ལུགས། གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་ གཉིས་རེ།
༣ བྱང་ཨ་རི་དང་། ལྷོ་ཨ་རི་ཁུལ་གནས་སྡོད་བོད་མིའི ་ཁོངས་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི ་འཐུས་གཉིས།
༤ ཡུ་རོབ་དང་། ཨ་ཕི་རི་ཀའི་ཁུལ་གནས་སྡོད་བོད་ མིའི་ཁོངས་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་ སྤྱི་འཐུས་གཉིས།
༥ རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་ཨེ་ ཤི་ཡ་དང་ཨོ་སེ་ཀྲེ་ལེ་ཤི་ཡའི་ཁུ ལ་གནས་སྡོད་བོད་མིའི་ཁོངས་ནས་འོ ས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་གཅིག་ བཅས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་རྩ ་འབོར་ ༤༥ ངེས་པ་ཡིན། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་བོད་མིས་ཆོལ་ཁ་ ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ འོས་གཞིར་ཞུགས་པ་དང་འོས་ཤོག་འཕེ ན་མི་ཆོག
གཉིས། ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་འདེ མས་སྟངས།
དོན་ཚན་སོ་བདུན་པའི་ནང་ཚན་གཉིས་ པའི་ནང་། “རྙིང་མ་དང༌། བཀའ་བརྒྱུད། ས་སྐྱ། དགེ་ལུགས། གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་ གཉིས་རེ།” ཞེས་པ་དེའི་སྐོར་ནས་གླེང་ན། དབུ ས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྒྲོ མ་གཞིའི་ནང་། དྭང་བླངས་དཔྱ་དངུ ལ་ལག་དེབ་བམ་དེབ་ལྗང་ཁུ་ནི་བོད་ ཀྱི་མི་སེར་ཡིན་པའི་དཔང་པོ་དང་ འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་ནང་མཉམ་ཞུགས་ བྱེད་ཆོག་དང་མི་ཆོག་གི་གཞི་འཛི ན་ས་ཆགས་ཡོད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་སྐ བས་དེབ་འདིར་གཞི་འཛིན་སྟངས་ནི་ མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་དང་ཐོབ་ཐང་འདྲ་ མཉམ་མེད་པའི་ངོ་བོ་གསལ་པོ་ཞིག་ ཆགས་བསྡད་ཡོད།
ད་ལྟའི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག །གྲྭ་པ་དང་བཙུན་མ། སྔགས་པ་དང་སྔགས་མ་བཅས་ལ་རང་གི་ ཆོལ་ཁ་ (མདོ་སྟོད། མདོ་སྨད། དབུས་གཙང་།) དང་ཆོས་བརྒྱུད་ (ས་སྐྱ། བཀའ་བརྒྱུད། རྙིང་མ། དགེ་ལུགས། གཡུང་དྲུང་བོན།) ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་འོས་གཉིས་འཕེ ན་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད། དེར་བསྡུར་ན། མི་སྣ་སྐྱ་བོ་ཕོ་མོ་ཡོངས་ལ་ཆོལ་ ཁའི་སྤྱི་འཐུས་ལས་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི ་སྤྱི་འཐུས་ལ་འོས་འཕེན་མི་ཆོག་ པས། [དྭང་བླང་དཔྱ་དངུལ་འབུལ་བས་ མཚོན་ཡུལ་མིའི་ལས་འགན་སྒྲུབ་ མཁན་]མི་སེར་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་ གང་ཞིག་ལ་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་ཏེ་རི གས་གཅིག་ལ་འོས་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ དང་། རིགས་གཞན་ལ་འོས་གཅིག་གི་ཐོབ་ཐང་ མ་གཏོགས་མེད།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི ་དོན་ཚན་དགུ་པའི་ནང་། “བོད་ཀྱི་ ཡུལ་མི་ཚང་མ་ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་སར་ འདྲ་མཉམ་ཡིན། ཕོ་མོ་དང༌། རིགས་རུས། སྐད་ཡིག ཆོས་ལུགས། སེར་སྐྱ། དབུལ་ཕྱུག སྐྱེས་ཡུལ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས། གོ་གནས། གནས་སྟངས་གཞན་དག་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ ནས་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་ལེའུ་འདི ར་འཁོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་ལ་ལོངས་སུ ་སྤྱོད་ཆོག་པ་ཡིན།” ཞེས་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་གོང་གསལ་གྱི་འོས་བསྡུའི ་ཁྲིམས་ལུགས་ནི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཐ་ དད་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། མི་གཅིག་ལ་འོས་གཅིག་ཞེས་པའི་མང་ གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འགལ་ཡོད།
དེ་འདྲ་སོང་ཙང་། འོས་གཉིས་འཕེན་ ཆོག་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་གྲོས་ཚོ གས་ནང་ཆོལ་ཁའི་འཐུས་མི་སུམ་ཅུ་ དང་ཆོས་བརྒྱུད་འཐུས་མི་བཅུའི་རྐུ བ་སྟེགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཐུ བ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་། མི་སྐྱ་རྣམས་ལ་ནུས་པ་དེ་མེད། བོད་ཀྱི་མི་སེར་གཅིག་པ་ཡིན་བཞི ན་དུ་དེ་འདྲའི་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་ མེད་པ་ནི་མཚོན་དོན་ཙམ་ཞིག་མ་ཡི ན་པར། གྲངས་ཀའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་མང་གཙོ་ ཚད་ལྡན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་མེད།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་ནི་ཆོ ས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་རྒྱབ་ཁབ་ ཅིག་ཡིན་པ་བཤད་མི་དགོས་པ་ཡིན་མོ ད། ལམ་ལུགས་དེ་མུ་མཐུད་ནས་གནས་དགོ ས་པ་གལ་ཆེ་ནའང་མང་གཙོའི་རྨང་གཞི ་བརྟན་པོ་ཞིག་དགོས་པ་དེ་ལས་གལ་ ཆེ་བ་ཡིན། བོད་ཀྱི་མི་སེར་ལ་ཐོབ་ཐང་འདྲ་ མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲི ད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དེ་མུ་ མཐུད་ནས་གནས་ན་མ་འགྲིག་པ་གང་ཡང་ མེད། འོན་ཀྱང་། བོད་མི་ཚང་མར་འོས་འཕེ ན་པ་དང་རང་གི་སྐུ་ཚབ་འདེམས་པའི་ ཐོབ་ཐང་གཅིག་མཚུངས་དགོས་པ་ཡིན།
བྱས་ཙང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ བཅའ་ཁྲིམས་ལ་བསྐྱར་བཅོས་གནང་ནས། བོད་ཀྱི་མི་སེར་ཚང་མར་དབྱེ་བ་མེ ད་པའི་ཐོག་ནས་མི་གཅིག་ལ་འོས་གཅི ག་དང་། ཡང་ན། མི་ཚང་མར་འོས་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ གནང་ནས་མང་ཉུང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡོད་ན་ལེགས་པར་མཐོ ང་།
གསུམ། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་སྡོད་མཁན་ ནས་འོས་འཕེན་སྟངས།
བཅའ་ཁྲིམས་ནང་། “རྒྱ་བལ་འབྲུག་ གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་བོད་མིས་ཆོ ལ་ཁ་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ ཀྱི་འོས་གཞིར་ཞུགས་པ་དང་འོས་ཤོ ག་འཕེན་མི་ཆོག།” ཅེས་གསལ་བ་ལས་འཕྲོས་ནས་གླེང་ན་ གསལ་པོ་ཡོང་ཐུབ། དཔྱད་ཞིབ་འདིའི་ཆེད། ཕྱི་ལོ་ 2021 ལོའི་སྲིད་སྐྱོང་འོས་བསྡུའི་གྲ ངས་ཀ་ལ་བལྟས་ན། TIBETSUN དྲ་རྒྱའི་ནང་གསལ་བའི་འོས་བསྡུའི ་བསྡོམས་གྲངས་ནི། རྒྱ་བལ་འབྲུག་ གསུམ་ནས་ཁྱོན་བསྡོམས་འོས་འཕེན་ མཁན་མི་གྲངས་ 41702 དང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་ཁྱོན་བསྡོ མས་འོས་འཕེན་མཁན་མི་གྲངས་ 21577 བྱུང་འདུག བྱས་ཙང་། ཕྱི་ལོ་ 2021 ལོའི་སྲིད་སྐྱོང་འོས་བསྡུའི་ནང་ གི་ཁྱོན་བསྡོམས་འོས་གྲངས་ནས་བརྒྱ ་ཆ་ 34% ཙམ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོ གས་ཐུབ། མདོར་ན། འོས་འཕེན་མཁན་ཚང་མའི་ ནང་ནས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཆ་ 34% ལ་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་འཐུ ས་མི་འདེམས་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་རག་མེ ད་པ་རེད།
མང་གཙོའི་རྩ་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅི ག་ནི་མི་གཅིག་ལ་འོས་གཅིག་ཅེས་པ་ དེ་རེད། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་གནས་སྡོད་ བོད་མི་རྣམས་ལ་འོས་ཤོག་ཐོབ་ཐང་ མང་བ་སྤྲད་པ་དང་། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཁག་ཅིག་ལ་དེ་བས་ ཐོབ་ཐང་མང་བ་སྤྲད་པ། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་འཛམ་གླི ང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་ནང་གནས་སྡོད་པ་རྣ མས་ལ་ཆོལ་ཁའི་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་ རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་དང་། གྲྭ་ བཙུན་སྔགས་གསུམ་གང་རུང་ཡིན་རུང་ ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་འདེ མས་མི་ཆོག་པ། དེ་དང་དེ་འདྲ་བའི་ཐོབ་ཐང་འདྲ་ མཉམ་མེད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་འགྱུར་ བཅོས་གནང་ན་མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ ཆགས་ངེས་ཡིན།
རྩིས་ཤིག་བརྒྱབ་ན། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འོག །མི་འབོར་ གཉིས་ཆ་གསུམ་ལ་སྐུ་ཚབ་བཅུ་དང་ལ་ ལར་བཅུ་གཉིས་འདེམས་རྒྱུ་ཡོད་པ་ གང་ཞིག་ལ། མི་འབོར་གསུམ་ཆ་གཅིག་ཙམ་ལ་སྐུ་ ཚབ་ལྔ་འདེམས་རྒྱུའི་ལམ་ཁ་མ་གཏོ གས་མེད།
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི ་དོན་ཚན་ཞེ་གཉིས་པའི་ནང་། “སྤྱི ་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་མ་ འཚོགས་པའི་སྐབས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་ ཆུང་ཞིག་དགོས་པར་ཆོལ་ཁ་རེ་ནས་སྤྱི ་འཐུས་གཉིས་རེ་དང༌། ཆོས་བརྒྱུད་རེ་ནས་སྤྱི་འཐུས་རེ་ ” ཞེས་བཀོད་ཡོད་། ཕྱི་ལོ་ 2021 ལོའི་སྤྱི་འཐུས་འོས་འདེམས་ཀྱི་ གྲུབ་འབྲས་མཚུངས་བསྡུར་བྱས་ན།
- མདོ་སྨད་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་
བཅུ་པར་འོས་ཤོག 1017 - མདོ་སྟོད་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་
ཨང་བཅུ་པར་འོས་ཤོག 4593 - དབུས་གཙང་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་
ཨང་བཅུ་པརའོས་་ཤོག 7793 - ལྷོ་བྱང་ཨ་རིའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་
ཐོན་ཨང་གཉིས་པར་འོས་ཤོག 4519 - རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་ཨེ་
ཤ་ཡ་དང་ཨོ་སེ་ཀྲེ་ལེ་ཤི་ཡའི་ཁུ ལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་ དང་པོར་་འོས་ཤོག་ 739 - ཡུ་རོབ་དང་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་ཁུལ་གྱི་
སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་གཉིས་པར་ འོས་ཤོག 2884 - ས་སྐྱའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་ཨང་
དང་པོར་འོས་ཤོག 276 - རྙིང་མའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་
ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག 637 - བཀའ་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་
ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག 364 - དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་
ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག 3727 - བོན་པོའི་སྤྱི་འཐུས་འདམས་ཐོན་
ཨང་དང་པོར་འོས་ཤོག 119
སྤྱི་འཐུས་གྲངས་འབོར་ 45 ནང་ནས།
- ཆོལ་ཁའི་སྤྱི་འཐུས་ 30 ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་
ལས་ནང་རྐུབ་སྟེགས་ 6 ལས་མེད་སྟབས། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ ལས་ནང་ཆོལ་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ངོ་བོ ་མཚོན་ཚད་དེ་བརྒྱ་ཆ་ 20% ཆགས་ཡོད། - ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས་ 10 ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་
ལས་ནང་རྐུབ་སྟེགས་ 5 ཡོད་སྟབས། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ ནང་ཆོས་བརྒྱུད་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ངོ་བོ ་མཚོན་ཚད་དེ་བརྒྱ་ཆ་ 50% ཆགས་ཡོད། - རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ཕུད་པའི་ཕྱི་
རྒྱལ་ཁག་གི་སྤྱི་འཐུས་ 5 ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ ལས་ནང་རྐུབ་སྟེགས་གཅིག་ཀྱང་མེད་ སྟབས། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་ཁོ ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ངོ་བོ་མཚོན་ ཚད་དེ་ཀླད་ཀོར་ཡིན།
གནས་སྟངས་འདི་འདྲ་ཡིན་པར་བརྟེན། ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ ཁྲིམས་ནང་། ཆོལ་གསུམ་མི་སྐྱ་རྣམས་ཀྱི་འབོད་ སྒྲ་ཆུང་སར་བཟུང་བ་དང་། ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་འབོད་སྒྲ་ཆེ་ སར་བཟུང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་གནས་སྡོད་མི་མང་ གི་འབོད་སྒྲ་རྩིས་མེད་གཏོང་བའི་ ལམ་ལུགས་འདི་ནི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ དམིགས་ཡུལ་དགོངས་དོན་ལས་འགལ་བ་ དང་ཐ་དད་ཆགས་པ། ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་ས་ལ་འདྲ་མཉམ་ ཆགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ གསལ་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད།
(བོད་འགྱུར་འདིའི་ནང་མ་དག་པ་ཡོ ད་ན་མ་ཡིག་ཨིན་ཡིག་ལ་ཚད་འཛིན་ གནང་རོགས། https://en. tibettimes.net/2025/11/06/ charter-vs-times/ )