འགྱུར་མེད་ཚེ་རིང་།
༼ཉེར་གཅིག་དུས་ཀྱི་བོད་པ་ཚང་།༽
བཤད་ཀྱང་མི་གོ་རང་རེ་བོད་ཀྱི་རྣ།།
བསྟན་ཀྱང་མི་མཐོང་རང་རེ་བོད་ཀྱི་མིག
བསླབས་ཀྱང་མི་ཤེས་རང་རེ་བོད་ཀྱི་ལག།
དེང་རབས་བོད་འདི་བསོད་ནམས་མར་འགྲོ་རེད།།
ནང་རུལ་ཕྱི་རུལ་ཅན་གྱི་གཞིས་ཆགས་དང་།།
ཁ་ཕོ་ཨུ་ཚུགས་ཆེ་བའི་གཞུང་ཞབས་མང་།།
འགྱུར་མེད་ཚེ་རིང་།
ཁ་དཀར་འཛུམ་གྱིས་བསུ་བའི་ཚེ།།
ཁ་དོག་དཀར་བའི་སེམས་ཤིག་དགོས།།
ཁ་ཁོག་མི་མཚུངས་བྱ་བྱེད་ནི།།
ཁ་ལ་ཞིམ་པའི་དུག་དང་འདྲ།།
ཁ་ཏོན་ཁ་ཡིས་འུར་འུར་སྒྲོག།
ཁ་ཙམ་སོང་ན་དོན་སྙིང་མེད།།
ཁ་ཐུག་སེམས་ལ་སྨན་པའི་དོན།།
ཁ་འདོན་དངོས་ལགས་གུད་ན་མེད།།
ཞོ་ར་བསྟན་དར།
སྤྱིར་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ཁྲོད་དུ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རིག་གསར་གཏོད་དང་། གཞུང་ལུགས་དར་སྤེལ་བཏང་སྟེ། འཚོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ནང་དུ་བོད་མིའི་གནས་བབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ངག་གཉིས་ཐོག་གི་རྩོམ་རིག་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བོད་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་དང་འདུ་ཤེས། ཡུལ་སྲོལ། གོམས་གཤིས་སོགས་ལ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ལེགས་ཆ་བསྡུ་ལེན་དང་། མེད་པ་རྗེས་བཟློས་ཀྱིས་ཟུར་ཆགས། གཞན་ལུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་རྟོག་པས་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པ་སོགས་ཀྱིས་བོད་མིའི་ཡུལ་གོམས་དང་། བཤད་སྲོལ་གྱི་ལུགས་ལ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟ་བས་ཁྱབ་པའང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་གྱི་བྷ་རུ་ཌ་ཞེས་པའི་བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་ཆེན་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ལཱུང་ཞེས་པའི་གཡུ་འབྲུག་
དེ་ལས་མང་བ་། “འབྲུག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་དཔྱད་བརྗོད།” »
རྩོམ་པ་པོ། ཇཱ་ཡཱ་པཱ་ལན།
སྒྱུར་པ་པོ། གྱི་ན་བ་ལྷ་མོ་སྐྱབས།
དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིག་གནས་ལྟ་སྟངས་གསར་བ་ཞིག་ཏུ་སླེབས། དེ་ལ་འཆར་ཡན་སེམས་གཙོ་སྨྲ་རིང་ལུགས་ཟེར། འཆར་ཡན་སེམས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་གདོང་འཆོང་བ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་རོའུ་སོ་Jean Jacques Rousseau (1712-1778) ཡིན། ཁོང་རང་ཉིད་ཤེས་སྟོབས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་ནའང་ཝོལ་ཁྲར་དང་མོན་ཁྲེ་སི་ཁེའུ་གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་གི་བྱ་བཞག་ལ་བཟུང་བའི་དགག་བཞག་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་པའི་རིགས་སུ་གྱུར་བ་དག་ཁོང་གི་ཁ་གཏད་ཡིན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྤྱིར་བཏང་ཁོང་གིས་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་གི་ལྟ་བ་བཟུང་ཡོད། ཁོལ་ལེན་ཝོའུ་ཊི་ལ་མཚོན་ན་” རོའུ་སོ་ཡིས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་རྩ་དོན་ནི་འཛམ་གླིང་
དེ་ལས་མང་བ་། “འཆར་ཡན་སེམས་གཙོ་རིང་ལུགས་དང་དེའི་སྐབས་ཀྱི་བསམ་བློ་བ་འགའ་།” »
ཁྲོ་གཏུམ།
བུ་ཆུང་རྡོ་རུག་སྤུངས་པར་བྲེལ་ཞིང
རྡོ་རུག་བརྩེགས་རིམ་ལས་མཐོང་བ་ནི
མི་ཚེ་ཞིག་སྟེ
ངའི་བྱིས་དུས་ཀྱི་འབྲོག་ཐང་གི་རྩེད་མོ་དེའོ
ས་རྡོ་ལ་རྩེད་པར་དགའ་ཞིང་དེའི་དཀྱིལ་ལ་འཐིམས་པ་ཁོ
ཞི་དུལ་གྱིས་འདུག་སྟངས་གཅིག་པུ་དེ་མངོན་ཡོང
ཡར་རྒྱུག་མར་རྒྱུག་གིས་ཁོ་ཐང་མ་ཆད་རུང
ཡུལ་མི་ཚོས་བྱ་སྤུ་གནོན་ལ་ངོ་རྒོ
སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་བྱ་སྤུ་གནོན་
___________ཁ་བྱང་གི་འགྲེལ།
སྒྲོལ་མཚོ།
ང་ཕ་ཡུལ་ན་ཡོད་དུས
བྱ་སྤུ་གནོན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ཧ་
ཡིན་ཡང ཕ་ཡུལ་ནི་སྒེར་གཅོད་པའི་ཁྲིམས་
ཞོ་ར་བསྟན་དར།
གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ལ་སྤུ་རྒྱལ་དང་སྤུར་རྒྱལ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡིན་པས། སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་མང་པོས་བཞེད་དགོངས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ལྷགས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ལས་སྤུ་རྒྱལ་དང་། སྤུར་རྒྱལ། པུར་རྒྱལ་སོགས་འབྲི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཡང་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོར་སྤུ་རྒྱལ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྲས་བྱ་ཁྲིའི་མཚན་དུ་འདོད་ཅིང་། དེ་ཡང་བྱ་ཁྲི་རྒྱལ་སར་འགོད་དུས་ནམ་མཁའ་ནས་”བུ་དེ་ཀུན། ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ།”ཞེས་པའི་སྒྲ་བྱུང་བ་འབངས་ཀྱིས་སྒྲ་ཉམས་ནས་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཟེར་པས། ཕྱིས་ཀྱི་བཙན་པོ་དག་གི་མཚན་ལ་སྤུ་རྒྱལ་ཞེས་པའང་ཡིག་འབྲུ་བཞི་བོའི་ཐོག་མཐའ་གཉིས་སྦྱར་བའི་བསྡུས་མིང་དུ་འདོད་ཅིང་།
གཙང་མེ་ལྕེ།
(༡)
ང་རང་ཕ་ཡུལ་དུ་སྐྱེས
དེ་ནས་ལེགས་ཉེས་ཤེས
བགྲེས་སོང་ཚོས་ཇི་ལྟར་བཤད་ཀྱང
དེ་ནི་”བྱ་སྤུ་གནོན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས”་ཤིག་རེད
སྐབས་དེར་” བྱ་སྤུ་གནོན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས”་ཟེར་ན
པཱ་ལགས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ
ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་གསན་དགོས
དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་ཀྱང་ཆོག
ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ
གཟི་མིག་གིས།
མ་ཡུམ་ཤེས་རིག་རྭ་བའི་སྐྱེད་ཚལ་
གནག་སྣུམ་རྒྱང་ལ་འཐེན་པའི་ལམ་ཟུ
ཡིད་མཐུན་སེམས་ཀྱི་སྙིང་སྡུག་བུ
བརྩེ་བའི་མིག་བརྡ་བཙན་པོ་སྙིང་
ཐོག་མའི་སྟེས་དབང་ཟིག་གི་མཇལ་ཕྲ
སྒྱུ་མའི་རྨི་ལམ་དྭངས་མའི་གར་སྟ
སྐད་ཅིག་ཉིད་ཀྱིས་མགྱོགས་མྱུར་
འཚོ་བའི་ཁ་དོག་འདི་ཡང་དོན་སྙིང་
སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་འདི་སྲོལ་རྒྱུན་ལས་དེང་རབས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་ཅིང་། དུས་རབས་འདིའི་ནང་
དེ་ལས་མང་བ་། “དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་རིག་གི་རེག་ཟིག” »
བེ་རི་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ།
རྟག་བརྟན་རྒྱུད་བཞི་ཞེས་གྲགས་པའི་པར་གྱི་ཕྱི་མོ་དེ་ནི། རྒྱལ་བ་ཇོ་ནང་བའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་རྟག་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ངེས་དོན་དགའ་བའི་ཚལ་གྱི་སྨན་ཁང་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བར་པར་གྱི་ཕྱི་མོ་བརྐོས་ཤིང་དག་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བོད་ཡུལ་གྱི་གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞིའི་ཤིང་པར་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན་མོད། དེང་སྐབས་པར་ཡིག་ཙམ་ལས་པར་ཤིང་ངོ་མ་རྟག་བརྟན་དགོན་པར་གྲུབ་མཐའ་གསར་བརྗེས་ཀྱི་དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་མེ་ལྷའི་ཞལ་དུ་ཕུལ་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་འདིར་བཞུགས་མེད།
རེབ་གོང་བཀྲ་ཤིས། (ཨ་རི།)
དང་པོ། སྔོན་གླེང་ཐུང་ངུ་།
འབུམ་རམས་པ་གཡང་མོ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་<<གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞིབ་འཇུག>>ཅེས་པའི་དེབ་རྒན་འདི་ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་ང་ལ་ལག་སོན་བྱུང་། དེ་ཡང་གཡང་མོ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་ཕྲན་ལ་ལེགས་སྐྱེས་སུ་སྤྲད་ཡིན་ཞེས་འདི་ག་ཨ་རིར་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་དུ་ཡོང་མི་ཞིག་བརྒྱུད་དེ་བསྐུར་འདུག རིང་ནས་འདྲིས་ཡོད་དུ་གྱུར་པའི་གྲོགས་མོ་གང་གི་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་འདིར་དམིགས་བསལ་གྱིས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུས་པ་ཡིན།
སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།
ནུབ་ཁའི་ཉི་འོད་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ལ་ཕོག །
ཆུ་ཡི་གཉེར་མ་ཁྲག་གི་མདངས་སུ་ཆགས། །
རྒྱ་མཚོའི་འཇིངས་སུ་རླུང་རླབས་དྲག་ཏུ་རྒྱུ། །
གཡོར་གྲུ་དཀར་པོའི་དར་ལྕེ་ལྷབ་ལྷུབ་གཡོ། །
གནམ་གྱི་མཐོ་སར་སྲོད་ཀྱི་འདབ་ཆགས་བསྟར། །
སྤྲིན་གྱི་རྒྱ་མཚོར་བརྒལ་བའི་སྟ་གོན་རྩོམ། །
མཁོ་འདོན་པ་མྱི།
མི་རྗེ་བློ་བཟང་སེངྒེ།།
མགོ་ནག་བོད་ཀྱི་ནོར་བུ།།
སེངྒེ་གངས་ལ་འགྱིངས་འགྱིངས།།
འཛམ་བུ་གླིང་ལ་འགྱིངས་བྱུང་།།
གྲུབ་ཆེན་ལས་ཀྱི་ཐལ་སྙིགས།
ཕྱག་རོགས་བཀའ་བློན་བདུན་དང་ཁམས་པའི་འཁོར། །
གཤམ་འོག་ལས་བྱེད་རྣམས་དང་སྤྱི་འཐུས་དང་། །
རང་དབང་ཅན་དང་ཟུར་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་བཅས། །
ནག་སེམས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཏོགས་གར་གནས་པ། །
དེ་ལས་མང་བ་། “སྲིད་སྐྱོང་བློ་སེང་ལ་བསྟོད་པ་མཆོག་གྲུབ་མ་དང་དེའི་ཟློག་པ་བཞུགས་སོ།།” »
གཡུ་སྒང་དགེ་འདུན།
ངས་དེ་རིང་འདིར་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དབང་རྩའི་ནད་ཡམས་ཁྱབ་བཞིན་པའི་ནད་རྟགས་ཀྱི་སྒྲུང་ཐུང་ཞིག་བརྗོད་འདོད་བྱུང་། དང་པོ་ནད་གཞི་ཞིག་སློང་བ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དགོས་ལ། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་༡༩༩༤། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་གུང་ཆུ་ཚོད་ ༣ པར་(༡༩༨༣། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ རྒྱ་ཡིག་བོད་བསྒྱུར་ལྟར།) རྒྱ་གར་བྷན་ལོར་ནས་དམའ་རིམ་ནད་ཞབས་པ་སྐོར་ཞིག་ལ་བད་མཁྲིས་ཀྱི་ནད་གཞི་ཕོགས་པ་རེད། ནད་གཞི་དེའི་གནས་དང་རྒྱུ་ནི། བད་ཀན་ཀླད་པ་ལ་བརྟེན་སྟོད་ན་གནས། མཁྲིས་པ་མཆིན་མཁྲིས་ལ་བརྟེན་བར་ན་གནས། རྒྱུ་གཏི་མུག་ལས་འབྲས་བུ་བད་ཀན་བསྐྱེད། ཞེ་སྡང་ལས་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད། ནད་དེ་གཉིས་ལ་རིགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་རེད། ༡། ཐེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རྟ་ཤ་ཚི་ལུ་ཅན་གྱི་རིགས་ལས་སྐྱེད་པ་ཞིག་དང་།
ཀོ་ལི་གྷལ་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས།
བཀའ་ཤག་སྤྱི་མོས་ཨ་དོན་འཕོ་འགྱུར་བཏང་།།
ཁ་གསལ་འབྲེལ་བཤད་མེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་།།
ག་ས་ག་ལ་མི་མང་དཱོགས་གླེང་མང་།།
ང་ཚོ་བོད་མིའི་ལས་དབང་ཨ་སྒོར་འོག།
ཅ་ཅོ་མང་བའི་སྐད་འཕྲིན་དྲ་རྒྱའི་ནང་།།
ཆོལ་གསུམ་དཀྲུགས་པའི་ལས་ངན་མིང་རྫུན་འོག།
ཇི་ལྟར་བསམ་ཀྱང་བོད་མིའི་ལས་དབང་འདི།།
ཉོན་མོངས་ཆགས་སྟངས་ཕྱོགས་གཏོགས་འོག་ཏུ་ཚུད།།
སྟོབས་རྒྱལ།
ༀ སྲིད་སྐྱོང་རྗེ་བློ་བཟང་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།
ཕྱག་འཚལ་བསྟོད་ན་དབང་ཆ་སྤྲོད་མ།།
ཁྲིམས་ལུགས་གླེང་ན་ལུག་དང་འདྲ་མ།།
རྫུན་ཁྲམ་འུར་གསུམ་ངག་གིས་ཞལ་གྱི།།
ཧམ་བཤད་བྱེ་བ་ལ་ནི་བྱུང་མ།།
ཕྱག་འཚལ་མི་མང་འདུས་པ་ཀུན་ཏུ།།
རྫུན་གཏམ་བརྒྱ་ཕྲག་བསྒྲིགས་ནས་བཤད་མ།།
རང་ཁ་རང་གསོ་ཞལ་ནས་གསུང་སྟེ།།
རོགས་དངུལ་ས་ཡའི་རྩིས་ཞིབ་བཀག་མ།།
གཉན་ཆེན།
རི་བོ་སྒང་དྲུག་བསྣོལ་བའི་ལྟེབ་ཁུག་དང་། །
རྨ་འབྲི་རྫ་གསུམ་བཞུར་བའི་འགྲམ་ངོགས་སུ། །
མདོ་ཁམས་མི་ཡི་ཆོལ་ཁ་གསེར་ལྡན་མའི། །
དེང་དུས་མོ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་བཙུན་མའི་གཟུགས། །
ཡ་ཆེན་སྒར་ན་བཙུན་མ་ཁྲི་ཕྲག་ཟེར། །
གསེར་རྟ་སོགས་ན་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་འདུག །
ས་ཁུལ་རེ་ན་བཙུན་མ་ཁྲི་མ་འབུམ། །
བོད་ཀྱི་མི་འབོར་འགྲིབ་པའི་སྔ་ལྟས་ཡིན། །
རྒྱལ་ཐང་བདེ་སྐྱིད་ལྷ་སྒྲོན། (ཨ་རི།)
སྔོན་ཐོན་མི་རིགས་གཞན་གྱི། །
ཆབ་སྲིད་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་དུ། །
ཤེས་འཇོན་ལྡན་པའི་མི་ཚོ། །
གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་བྱེད་ཀི །
བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲོད་དུ། །
ཤེས་འཇོན་ཉིན་མོའི་སྐར་མ། །
གཅིག་དང་གཉིས་ལས་མེད་ཀྱང་། །
གཅིག་མགོ་གཅིག་གིས་ནོན་གི །