གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས་ནས།
 
མང་གཙོ་  ( DEMOCRACY ) ཟེར་བའི་ནུབ་ཕྱོགས་ལུང་པའི་ནང་དར་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ངོ་ཚར་ཅན་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་་གཞུང་གི་འགན་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཡུལ་མིའི་ལག་ཏུ་ཡོད་པ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་དང་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་དེ་དག་ཡུལ་མི་རང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ཡན་གྱི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་འོས་འདེམས་དགོས་པ་ལྟར་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ ( REPUBLIC  ) ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ནས་ཐོག་པ་དང་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་ཆ་མཚོན་ན་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་དང་གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས་བཅས་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཡོད་པ་ནས་ཨ་རི་ལྟབུ་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་

དེ་ལས་མང་བ་། “མང་གཙོ་སྤྱིའི་ལམ་ལུགས་དང་འགན་དབང་ལ་དཔྱང་་པའི་གཏམ།” »

ཨ་འདུས་པས།
 

———<<  སྨུག་པའི་ཡུལ་གྲུ་ >> ཞེས་པ་བཀླགས་རྗེས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ།

 སྙན་ངག་འདི་ནི་ཉེ་རབས་བོད་ཀྱི་གཞོན་རབས་མཁས་པའི་ཁྲོད་ན་ངེས་དོན་གྱི་སྨྲ་བའི་དཔང་ཕྱུག་ཏུ་འབོད་ཆོག་པའི་སྐུ་ཞབས་སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་སྔར་ལོར་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། གུས་པས་ཚིག་ཉུང་དོན་འདུས་ཀྱི་སྙན་ངག་འདི་བཀླགས་རྗེས་ང་ཚོའི་མིག་སྔའི་ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བསྙད་པའི་ཆོ་ལོ་བརྫུས་མ་དེའི་འོག་རང་གི་དུར་ས་རང་གིས་འཚོལ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་འཕྲུལ་རིགས་བཟོ་སྐྲུན་དང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “ང་ཚོར་འཚོ་རླུང་དགོས་སམ།” »

འཇིགས་མེད་བློ་གྲོས།
 
དེ་ཡང་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས ༡༢་ཉིན། རྡ་རམ་ས་ལ་ནས་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ་ལ། བྱང་ཨ་རའི་དོན་གཅོད་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་དང་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྲིམས་གཏུག་སྐོར་ལ། ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གིས་བཀའ་ལན་འབྱོར་གསལ་དུ། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་ལགས་ཀྱིས་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཞུ་གཏུག་བྱེད་རྒྱུ་ལས། འབྲེལ་མེད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་བཀོལ་བ་དེར། ཞུ་ལན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ་བསྐྱར་བསྣོན་ཁ་གསབ་ཀྱིས་ཡང་བསྐྱར་ལན་འདེབས་དགོས་པའི་བཀའ་ལན་གནང་ཡོད་པ་རེད།

མ་གཞི་ནས་སྲིད་སྐྱོང་གིས་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་ལ་སྔོན་གཞུག་ཐེང་གཉིས་སུ་ཕྱིར་འགྱངས་བྱས་ཡོད།

དེ་ལས་མང་བ་། “སྲིད་སྐྱོང་ལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་ཨང ༢༠ ཅན་ཡང་བསྐྱར་འབྲི་དགོས་པའི་བཀའ་ལན་བཏང་ཡོད་འདུག” »

གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས་ནས།
 
མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ (  DEMOCRACY ) ནང་མི་མང་གི་འགན་དབང་ཆེ་ཤོས་དེ་འོས་བསྡུའི་ཐོབ་ཐང་དེ་ཡིན་པ་དང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་མ་ཐག་གོང་ས་མཆོག་ནས་དུས་གསུམ་གསལ་གཟིགས་འོག་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་དེ་མང་གཙོ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱིརྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་གཏན་འབེབས་གནང་བ་དང་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་སྒྲུབ་པའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་མི་མང་གི་འཐུས་མི་ཁྲིམས་བཟོ་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་  ( legislature  ) དང་འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་ 

དེ་ལས་མང་བ་། “ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པའི་གཏམ།” »

སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།

བལ་ཡུལ་འཕགས་པ་ཤིང་ཀུན་ནི། བལ་པོའི་མཐིལ་གྱི་རི་འབུར་ཞིག་གི་སྒང་ལ་ཡོད་ཅིང་། རང་བྱུང་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་དེའི་མདུན་ངོས་གཡས་ཟུར་ན། སྐེད་པ་འདོམས་ཆིངས་ཙམ་གྱི་ཅོང་དྲིལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྡོའི་ཀ་གདུང་ལ་དཔྱངས་གདའ། ཅོང་དྲིལ་དེའི་ཐོད་ལ་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་དང་། སྐེད་པར་ཡིག་ཕྲེང་གསུམ་སྟེ། བོད་ཡིག་ཡིག་ཕྲེང་བཞི་ཡོད་པའི་ཐོག་མ་གསུམ་པོ་ནི་སྨོན་ལམ་དང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཞྭ་དམར་བཅུ་པའི་སྨོན་ལམ།” »

རོང་པོ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།
 
དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་བོད་ལ་གནམ་གྱིས་ས་བཀབ་པ་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་བའི་ཁྲོད་དུ། གཏམ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཁྱབ་ཡོད་དེ།  “མ་རིག་ན་བུ་ལ་དྲིས།། མ་ཤེས་ན་རྗེ་ལ་དྲིས།། “ ཞེས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཆེན་པོ་དག་གི་དཀའ་གནད་ཐག་མ་ཆོད་པ་དག་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འདྲི་དགོས་ཞེས་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོའི་གདེང་འཇོག་བྱེད་ཡུལ་གནས་བརྟན་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་གང་དེས་ལེགས་བཤད་གསེར་གྱི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་གནང་མཛད་པ་ནི་ཉི་ཤར་སྤར་མོས་ཁེབས་པ་གཏན་མ་ཡིན་ཡང་།      

དེ་ལས་མང་བ་། “རྗེའི་ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་ཉུང་ངུ་།    ” »

བློ་གྲོས་རབ་བརྟན།
 
བློ་སེང་གི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བསྡད་དེ། ལོ་བརྒྱད་ཙམ་འགྲོ་སོང་། བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ཞིག་ཕར་ཟད་རྣམ་འགྱུར་ཙམ་ཡང་མཐོང་ཐུབ་མེད། དེའི་རྐྱེན་རྩ་བློ་སེང་གིས་བཤད་ན། རྒྱ་ཕྱོགས་ལ་རག་ལས་པ་ལས་ང་ཚོའི་ལག་ན་མེད་ཚུལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། རེད་དེ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་འཐུས་པ་ཞིག་མ་རེད། ང་ཚོས་བློ་སེང་ལ་འང་མི་ལྟ་རང་ལྟ་རེད། བློ་སེང་ལ་བལྟས་ན། དངོས་ཡོད་གང་དང་གང་ནས་ལས་ཀ་མ་བྱས་པའམ་བྱེད་མ་ཤེས་པ། མ་འཇོན་པ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས་པ་སྐོར་ཞིག་ཡོད་ཐག་ཆོད་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་བཀག་རྡོ། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ 
” »

རྟ་དབྱངས་ཀྱིས།
 
དེང་སང་ཕྱི་གླིང་གི་ཕ་མ་གསར་པ་ཚོར་དཀའ་ངལ་གསར་པ་འཕྲད་ཀྱིན་པའི་སྐོར་ནས་ཏོག་ཙམ་གླེང་ན། ཕ་མ་གསར་པ་ནི། ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་རང་ཉིད་ཚུད་པའི་ཕ་མ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཕ་དང་མ་ལ་གོ

ད་ནི་སྐད་ཆའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ནས་འདི་ལྟར་གླེང་ན།
དེ་ཡང་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་དཀའ་ངལ་མེད་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད། སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་དཀའ་ངལ་ཕར་ཞོག དཀའ་ངལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དང་། འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་མཐོང་གསལ་རེད།

དེ་རིང་བདག་གིས་བརྗོད་འདོད་པའི་གླེང་གཞི་ནི་ཕྱི་གླིང་དུ་ཕ་མ་གསར་པ་ཚོར་དཀའ་ངལ་གསར་པ་འཕྲད་བཞིན་པ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཕྱི་གླིང་དུ་ཕ་མ་གསར་པ་ཚོར་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་གསར་པ།” »

གྲགས་པ།

དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སངས་རྒྱས་མཆོག དེ་རིང་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་ལ་ཕྱོགས་བསྐྱོད་བྱེད་པ་དེ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་རེད། གུས་པས་འདི་ནས་ཞུ་འདོད་པ་ནི་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གི་ཕྱོགས་བསྐྱོད་ཀྱི་ནང་དོན་དང་། ས་གནས་སུ་བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་ལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ། དོན་གཅོད་ལྷག་པ་མཚོ་སྒོ་ལགས་ཀྱི་གནང་སྟངས་སོགས་སྙོག་འཛིང་ཅན་གྱི་ལས་དོན་དེ་འཚོ་གནས་སྐབས་བཞག་ནས། སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ལ་ཕེབས་བསུ་ཞུ་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བསམ་ཚུལ་ཞིག་འདོན་འདོད་པ་དེ་ཡིན།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཐལ་དྲག་པའི་ཕེབས་བསུ།” »

སྲིད་རྡོ།
 
ད་ལྟའི་སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐབས་དང་པོར་རང་ཉིད་སྲིད་སྐྱོང་ལ་ལངས་པའི་སྐབས་ཀྱི་དམ་བཅའ་དག་ལེགས་འགྲུབ་མ་བྱུང་བར་མི་མང་གི་རེ་བ་ས་ལ་བརྡབ་ཅིང་། གསར་འགོད་པའི་དྲི་བར་སྟོང་ལན་བཏབས་ནས་ད་རུང་ལྷག་ཡོད། སྐབས་གཉིས་པར་མི་མང་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་རྡོག་རྩ་གཏོར་སྟེ་ལས་གཞི་དེའི་རྨང་གཞི་རིམ་བཞིན་རྐུབ་བརྡོལ་ནས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

ཁ་སང་དེ་རིང་གི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་དོན་གཅོད་རྣམས་ཀྱིས་བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་སུ་ལག་པ་བསྲིང་སྟེ་མཐུན་སྒྲིལ་གཏོར་བའི་ས་འོག་དར་ཐག་འགྲོ་ཞིག་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟའི་སྲིད་སྐྱོང་གིས་ཅི་ལས་ཅི་བྱས་ཚང་མ་ནི་ཁོའི་རང་དོན་ལྟ་བུ་ཞིག་ལས་བོད་དོན་དང་བོད་མིའི་དོན་དག་རེད་བསམ་པ་མི་འདུག་པས། བོད་མི་འདུས་སྡོད་ཀྱི་ས་ཆ་གང་སར་སྲིད་སྐྱོང་གི་ངན་ལག་སྦྲེལ་མཁན་རྣམས་མ་

དེ་ལས་མང་བ་། “ད་ལྟའི་སྲིད་སྐྱོང་ནི་གཡག་རྒན་རྒྱ་ཏོ་ཞིག་རེད།” »