ཡོང་ཁུངས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲ་རྒྱ
ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་གི་བོད་མིར་རོགས་དངུལ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་གསུམ་གནང་གཏན་འཁེལ་བ།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ ཟླ་༡༢ ཚེས་༩ ཉིན་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་གི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་ཆེད་ལས་འཆར་གསར་པ་ཞིག་གི་ཐོག་རོགས་དངུལ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་གསུམ་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་འདུག
དེ་ལས་མང་བ་། “ཨ་སྒོར་ས་ཡ་གསུམ་གྱི་རོགས་དངུལ་གནང་གཏན་འཁེལ་བ།” »
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
དེ་རིང་སྔ་དྲོར་བླ་བྲང་ཨ་མཆོག་ཞིང་གི་རྒྱ་གཞུང་ཉེན་རྟོག་ཁང་གི་སྒོ་འདུན་དུ་བོད་མི་སངས་རྒྱས་མཁར་ཞུ་བ་ཞིག་གིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་སྟེ་སྐུ་གྲོངས་ཡོད་འདུག
ད་ལྟ་རང་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ་ལྟར་ན། དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་༩ པ་ཙམ་ལ། ཀན་ལྷོ་ཁུལ་བླ་བྲང་བསང་ཆུ་རྫོང་ཨ་མཆོག་ཁྱུང་རུ་ཐང་ཡུལ་ཚོ་ནས་ཡིན་པའི་ཕ་དབང་ལོ་དང་། མ་གཡུ་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་མཁར་ལགས་ཀྱིས། ཨ་མཆོག་ཞང་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་སྒོ་འགྲམ་དུ་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་སྟེ་སྐུ་གྲོངས་ཡོད་འདུག
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། དགེ་བཤེས་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན།
བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་མཇལ་འཕྲད་དང་། རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་སླར་གསོ།
རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་གོ་སྒྲིག་དང་མཐུན་འགྱུར་འོག བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་འགན་ཁུར་གནང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ ཟླ་༡༢ ཚེས་༧ ནས་༡༥ བར།
བརྒྱུད་སྤྲོད་པ། དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས།
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༡༠ ཉིན་མགོ་ལོག་ཁུལ་དར་ལག་རྫོང་སྟག་ཐོག་ཡུལ་ཚོའི་རུ་ཆེན་གསུམ་པའི་སློབ་མ་ཀར་མེ་ཟེར་བ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གཞུང་ཉེན་རྟོག་པས་གཅར་རྡུང་དྲག་པོ་བཏང་སྟེ་བསད་ཡོད་འདུག འདི་གར་མགོ་ལོག་དམ་ཆོས་དཔལ་བཟང་ལགས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་གནང་བ་ལྟར་ན། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༧ ཉིན་མགོ་ལོག་ཁུལ་དར་ལག་རྫོང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚོས། སྟག་ཐོག་ཡུལ་ཚོའི་ཡུལ་དཔོན་འོས་འདེམས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་བསྡུས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་མང་ཚོགས་ཀྱིས་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བའི་བོད་མི་ཞིག་ལ་འོས་བླུགས་ཡོད་ཀྱང་།
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༩ ཉིན་སོག་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་གྲགས་ཅན་ཧཱ་ཏ་ལགས་ཀློད་གྲོལ་བཏང་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་གིས་སྲིད་གཞུང་གི་ཁྲིམས་འགལ་ནག་ཉེས་མུ་མཐུད་ཞུ་གཏུག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བསྒྲགས་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༩ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཙོན་ཁང་དུ་ལོ་ངོ་༡༩ རིང་མནར་གཅོད་མྱངས་བའི་སོག་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་གྲགས་ཅན་ཧཱ་ཏ་ལགས་ཀློད་གྲོལ་བཏང་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁོང་གི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ལ་མུ་མཐུད་ལྟ་རྟོག་ནན་མོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད།
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། ཡུལ་གྱར་བ་རྒྱ་ཤོད་བསྟན་འཛིན་རབ་བརྟན།
ཁམས་འབྲི་རུ་རྫོང་ཁོངས་རྒྱ་ཤོད་དབུ་གཞུང་གྲོང་ཚོའི་འགོ་ཁྲིད་རྒྱ་ཡིས་དམར་གསད་བཏང་འདུག
བོད་ནས་མིང་བརྗོད་འདོད་མེད་པའི་བོད་མི་ཞིག་གིས་ཡིག་ངག་གཉིས་ཐོག་ནས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ལྟར་ན། ཉེ་ཆར་བོད་མདོ་ཁམས་འབྲི་རུ་རྫོང་ཁོངས་རྒྱ་ཤོད་གཡང་ཤོད་ཤང་ངམ་《སེན་ཚ་ཤང་》ལ་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེ་ཞིག་ཐོན་ཡོད་འདུག བོད་ཟླ་༩ པའི་ཚེས་༢༩ ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ ཟླ་༡༡ ཚེས་༢༡ ཉིན་དེང་སྐབས་རྒྱ་ཤོད་སེན་ཚ་ཤང་ཁོངས་དབུ་གཞུང་གྲོང་སྡེའིི་འགོ་ཁྲིད་འབའ་ཆེན་རྒྱལ་བ་འམ་ངག་དབང་སྨོན་ལམ་ཞུ་བ་
དེ་ལས་མང་བ་། “གྲོང་ཚོའི་འགོ་ཁྲིད་ཅིག་རྒྱ་ཡིས་དམར་གསད་བཏང་འདུག” »
གནས་ཚུལ་མཁོ་གཏོང་བ་མདའ་མོ་ཚང་།
བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་གཙོས་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཐེ་ཝན་དུ་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་བསྐྱོད་གནང་བ།
བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ་ལགས་གཙོས་པའི་སྤྱི་འཐུས་རྒྱ་རི་བུ་ཕྲུག་དང་། སྤྱི་འཐུས་ཀརྨ་ཡེ་ཤེས། སྤྱི་འཐུས་རྨོག་རུ་བསྟན་པ་སོགས་སྤྱི་འཐུས་བཞི་ལས་གྲུབ་པའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ཐེ་ཝན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཐེ་པེ་རུ་འབྱོར་ཡོད་པ་དང་།
དེ་ལས་མང་བ་། “སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཐེ་ཝན་དུ་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་སྐྱོད།” »
མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་༡༩༤༨ ལོའི་ཟླ་༡༢ ཚེས་༡༠ ཉིན། <<རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས>> གཏན་འབེབས་དང་། ༡༩༥༠ ལོ་ནས་བཟུང་ལོ་ལྟར་ཕྱི་ཟླ་༡༢ ཚེས་༡༠ ཉིན་ནི། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཐོག ས་སྒང་རིལ་མོ་འདིའི་སྟེང་གི་སྐྱེས་བོ་མི་སྒེར་རེ་རེའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནད་དོན་ཐད། འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་མང་བྱིངས་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་དང་དོ་སྣང་ཡོང་ཐབས་སུ། ལོ་ལྟར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་འབོད་ཚིག་བྱེ་བྲག་པ་རེ་དམིགས་འདོན་གྱི་སྒོ་ནས་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར།
ཡོང་ཁུངས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲ་རྒྱ
བསྟན་འཛིན་ཆོས་གྲགས་ལགས་བཙོན་འོག་ཏུ་མནར་གཅོད་མྱངས་པར་བརྟེན་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ།
དྷ་རམ་ས་ལའི་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་བཏང་འབྱོར་བྱུང་བ་ལྟར་ན། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༢ ཉིན་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་གྲགས་ལགས་ཕྱིར་ནང་མིར་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ཚེས་༥ ཉིན་གྱི་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་༡ ཙམ་ལ་ཁོང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་འདུག
དེ་ལས་མང་བ་། “བསྟན་འཛིན་ཆོས་གྲགས་ལགས་མནར་གཅོད་འོག་སྐུ་གྲོངས་པ།” »
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། རྟ་མགྲིན་སྒྱུ་རྩལ་ནས་འོས་སྦྱོར་བྱས།
སྒྱུ་རྩལ་བ་རྟ་མགྲིན་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱི་༼ཡངས་པའི་ལམ༽ཞེས་པའི་གླུ་གཞས་གཉིས་པ་དབུ་འབྱེད་ཐོག སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་གླུ་གཞས་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ལ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་འདོན་ཐུབ་གསུངས། དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཡོལ་ཙམ་ལ་དྷ་ས་མེག་གྷན་བོད་ཀྱི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་དུ། བོད་རིགས་གཞས་པ་དང་ཁབ་གཙགས་རི་མོ་བ་རྟ་མགྲིན་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱི་
རྩོམ་པ་པོ། ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ། འཇིགས་མེད་ཀྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།
འཁྱག་གྲང་གི་ནམ་ཟླས་ས་ཆེན་གྱི་གསུས་ཁོག་གཤགས་ཤིང་ལྗང་ནེམ་གྱི་ལོ་མ་དགུན་གཞུང་གི་བྲང་ལ་འབྱར་བའི་སྐབས་འདིར། སྙན་ངག་གི་ཚོར་བ་སྐྱེན་པའི་མི་ཕོ་སྐོར་ཞིག་གསེར་གྱི་གྲུ་གུ་སྒྲིལ་བ་བཞིན་རེབ་གོང་རིག་འབྱུང་གྲོང་དུ་འཛོམས་བྱུང་སྟེ། བོད་པའི་སྙན་ངག་གི་ཚོགས་པ་གསར་བ་མི་རབས་གསུམ་པའི་རྩོམ་རིག་འདུ་ཚོགས་སྐབས་བརྒྱད་པ་དང་《མི་རབས་གསུམ་པ》སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ལྔ་བ་འགྲེམ་སྤེལ་མཛད་སྒོ་སྤྱི་ཟླ11པའི་ཚེས་29དང30ཉིན་བར་རེབ་གོང་ནས་ཚོགས་པ།
དེ་ལས་མང་བ་། “མི་རབས་གསུམ་པའི་རྩོམ་རིག་འདུ་ཚོགས་སྐབས་བརྒྱད་པ་རེབ་གོང་ནས་ཚོགས་པ།” »
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། བསྟན་འཛིན་དགེ་ལེགས།
ཟླ་བ་༡༢ ཚེས་༤ ཉིན། ནེའུ་ཡོག་གི་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ། ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད། ༦:༣༠ ཐོག་ལ།
དབྱིན་ཇིའི་མཁས་དབང་ཁེ་ལེར་ཧ་རི་སི་༼Clare Harris༽ མཆོག་གི་དེབ་གསར་པ། “འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེའི་སྟེང་གི་འགྲེམ་སྟོན་ཁང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། ཆབ་སྲིད། ངོ་སྤྲོད་བཅས་གླེང་བ།” ༼The Museum on the Roof of the World: ART, POLITICS, AND THE REPRESENTATION OF TIBET༽ ཞུ་བ་དེ་དབུ་འབྱེད་བྱ་རྒྱུ་དང་།
མཁོ་གཏོང་བ། ཀ་ཉག་ཚེ་རིང་།
ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ ཟླ་༡༡ ཚེས་༢༧ ཉིན་བོད་མདོ་སྨད་རྔ་བའི་གླུ་བ་པདྨ་རིག་འཛིན། རང་ལོ་༤༤ ཡིན་པ་ཁོང་ལ་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བོད་སྐད་གླུ་གཞས་འོད་སྡེར་སྒྲིག་སྦྱོར་དང་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་རྒྱ་ནག་ཁྲིན་ཏུའུས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཅེན་ཉོས་ཆས་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཟེར་བས་ལོ་༢ དང་ཟླ་༦ གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་དང་། རྒྱ་སྒོར་༥༠༠༠༠ ། ཉེས་ཆད་བཅད་ཡོད་འདུག
དེ་ལས་མང་བ་། “གླུ་བ་པདྨ་རིག་འཛིན་ལ་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་དྲུག་གི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུག” »