གཅན་བཟོད་རྒྱམ་གྱིས་ཕབ་བཤུ་བྱས་ཏེ་བསྐུར་བ།
———————————————
(ཐོག་མའི་གསལ་བཤད།

གསུང་བཤད་འདི་ནི་སྐབས་བཅོ་ལྔ་བའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཉིན་ཐ་མའི་ཉིན། བཀའ་ཁྲི་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ཐེངས་འདིའི་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་དང་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླེང་གང་གནང་དང་། བོད་གཞུང་དང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འགར་བཅོས་བསྒྱུར་གང་བྱས་ཀྱི་ཐད་དུ་ཕྱིའི་དྲ་རྒྱ་དང་གསར་ཤོག་སོགས་རྒྱུ་ལམ་ཁག་ཏུ་སྐད་ཆ་འདྲ་མིན་ཡོང་བཞིན་པའི་ཐད་ལ་བསྐྱར་དུ་གསལ་བཤད་གནང་བའི་སྐོར། གུས་པས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲ་བརྙན་ནས་ཐད་གཏོང་སྐབས་སྒྲ་བླངས་ཏེ་ཡི་གེར་ཕབས་པ་ཡིན་མོད། སྐབས་རེ་གཉིས་སུ་སྒྲ་གསལ་མིན་གྱི་དབང་གིས་ཚིག་གཅིག་གཉིས་རེ་ཆད་ནོར་བྱུང་ཡོད་ན་ལས། གཞན་ཁ ཚང་བ་ཞིག་དང་ཞིན་ཚགས་སུ་ཕབས་པའི་ཁུལ་ཡིན་ལགས་ན། འདིས་ཀྱང་བོད་མི་རིགས་དང་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་འཁུར་ཆེར་བཞེས་གནང་མཁན་ཚོར་ཕན་པར་གྱུར་ཅིག)

དེ་ལས་མང་བ་། “བཀའ་ཤག་གིས་བསྐྱར་དུ་གསལ་བཤད་གནང་བ།” »

ཉེ་ཆར་ ནུབ་གླིང་གི་བོད་ ཅེས་པའི་གསར་འཕྲིན་ཞིག་ཐོན་འདུག གསར་འཕྲིན་ནི་ བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཤོག་དང་ཆེ་ཆུང་གཅིག་ཡིན་པ་དང་། ཤོག་ངོས་བཞི་འདུག འདོན་ཐེངས་དང་པོ་དེ་ལ་ ༢༠༡༡ ལོའི་དཔྱིད་ཀའི་འདོན་ཐེངས་ཞེས་འཁོད་པ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམས་རྩོམ་ཡིག་དྲུག་འཁོད་འདུག དེ་དག་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལ་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གཉིས། བོད་དོན་ལས་འགུལ་ལ་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གཉིས། བོད་རིག་པ་ལ་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གཉིས་བཅས་རེད་འདུག ཤོག་ངོས་བཞི་པའི་གཤམ་དུ་གསར་འཕྲིན་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་སྤྲོད་སྐབས། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ་དང་། དེ་བཞིན་ནུབ་གླིང་གི་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་འཁོད་འདུག

དེ་ལས་མང་བ་། ““ནུབ་གླིང་གི་བོད་”ཅེས་པའི་གསར་འཕྲིན།” »

འབྲི་མཁན། དཔལ་ལྡན་རྒྱལ།
བོད་ནས་ཁུངས་ལྡན་གནས་ཚུལ་འབྱོར་བ་ལྟར་ན། གཞོན་སྐྱེས་རྩོམ་པ་པོ་ཐེའུ་རང་ངམ། བཀྲིས་རབ་བརྟན་ལགས་སུ་རྔ་བ་ཁུལ་འབྲིང་རིམ་མི་མང་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཟླ་བ་འདི་ཚེས་༢་ཉིན་ལོ་བཞིའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུག ཁྲིམས་བཤེར་སྐབས་ནང་མི་གཅིག་ཀྱང་ཁྲིམས་ཁང་ནང་ལ་ཡོང་དུ་བཅུག་མི་འདུག ཁོང་ནི་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོའི་ནང་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའི་སློབ་མ་ཞིག་ཡིན་ལ། ༼ཤར་དུང་རི་༽དུས་དེབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་དང་། ༢༠༠༨ལོར་བོད་མི་མང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་༼ཁྲག་ཡིག་༽ཞེས་པའི་དེབ་ཅིག་བརྩམས་ཡོད་པ་རེད། ༢༠༠༩ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་༢༦ ཉིན་རྒྱ་ནག་བདེ་འཇགས་མི་སྣས་རྩོམ་པ་པོ་ཐེའུ་རང་ངམ། བཀྲིས་རབ་བརྟན་ལགས་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་གྱིས་ཟླ་གཅིག་རིང་འདྲི་བརྩད་བྱས་པ་རེད་ལ།

དེ་ལས་མང་བ་། “རྩོམ་པ་པོ་ཐེའུ་རང་ལ་ལོ་བཞིའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུག” »

ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲས་ནད་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ International Agency for Research on Cancer (IARC) ཀྱི་གསོ་རིག་མཁས་དབང་ཚོགས་ཆུང་གིས་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་དོན་ལྟར་ན།

དེ་ལས་མང་བ་། “ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་གྱིས་ཀླད་པའི་འབྲས་ནད་(ཀན་སར་)སློང་སྲིད།” »

(དུས་བབ་ནས་བླངས།)
བོད་གཞུང་མང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐོག བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱི་སྔོན་གླེང་ནང་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས་འགོད་རྒྱུ་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་མིང་དེ་སྔར་བཞིན་འཇོག་རྒྱུ། གོང་ས་མཆོག་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དང་། བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད་གང་རུང་གི་མཚན་གནས་འབུལ་དགོས་པ་བཅས་ལ་སྤྱི་མོས་བྱུང་ཡོད།དེ་རིང་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༥ དང་ཕྱེད་ཀའི་ཐོག་ངྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་ཚོགས་ཁང་དུ་བོད་གཞུང་མང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པ་ཡོངས་སུ་མཇུག་བསྒྲིལ་སོང་། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་ཚོགས་བཅར་བ་རྣམས་ཚོགས་ཆུང་བཅུ་ལ་བགོས་ཏེ། གངས་སྐྱིད་ཁུལ་གྱི་ཚོགས་ཁང་དག་ཏུ་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཐོག་ཉིན་ ༣ རིང་གོ་བསྡུར་སྦྱང་བཤད་གནང་ཡོད་ཅིང་། དེ་རིང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༤ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ དང་ཕྱེད་ཀའི་ཐོག ཚོགས་བཅར་བ་ཡོངས་ངྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་ཚོགས་ཁང་དུ་ཚང་འཛོམས་ཐོག ཚོགས་ཆུང་ཁག་གི་བསམ་འཆར་སྒྲོག་སྦྱོང་གནང་སོང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “༼ བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ ༽ཞེས་པའི་མིང་འདི་འཇོག་དགོས།” »

གསར་འགོད་པ། བནྡེ་སྐྱབས།

“གཞུང་འདི་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཙམ་གྱི་གཞུང་རེད་དམ། ཡང་ན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཉན་འཕྲང་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་འདིར་བཙུགས་པའི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ངོ་ཚབ་མཚོན་པའི་གཞུང་རེད། གལ་སྲིད་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གཅིག་པུའི་གཞུང་ཡིན་ཚེ། ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་ངས་དཔྱ་ཁྲལ་འབུལ་རྒྱུ་མིན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་གཅིག་པུར་སྐྱིད་སྡུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་དགོས་དོན་མེད” ཟེར།
གཟའ་པ་སངས་ཉིན་ངྷ་ས་ཉིན་སློབ་རྒྱལ་ཡུལ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་ཁང་དུ་བསང་ཆུའི་འབྲུག་བྷེ་ལགས་ཀྱི་གཙོ་སྒྲུབ་འོག བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་ཅིང་། བགྲོ་གླེང་དེར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་འབའ་པ་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལགས་དང་བོད་རང་བཙན་སློབ་ཕྲུག་ཚོགས་པའི་བསྟན་རྡོར་ལགས། བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་པ་ལྷ་བཟང་ཚེ་རིང་ལགས།

དེ་ལས་མང་བ་། “བཙན་བྱོལ་བ་གཅིག་པུར་སྐྱིད་སྡུག་གི་སྒྲིག་འཛུཊ་དགོས་དོན་མེད།” »

མི་རིང་བར་དགུང་གྲངས་ ༣༡ ཡིན་པའི་འབྲུག་རྒྱལ་ལྔ་བ་འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ད་ལྟ་འབྲུག་གི་རྒྱལ་སར་མཐོ་སློབ་འགྲིམས་བཞིན་པའི་དགུང་ལོ་ ༢༡ ཅན་གྱི་བུ་མོ་རྗེ་བཙུན་པད་མ་ལ་སློང་ཆང་བཏང་ནས་བཙུན་མོར་བཞེས་རྒྱུ་ཡིན

དེ་ལས་མང་བ་། “རྗེ་བཙུན་པདྨ་བཙུན་མོར་བཞེས་རྒྱུ་ཡིན།” »

ཝི་སི་ཀོན་སིན་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་མེ་མོ་རལ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་མདུན་ངོས་རྩིག་གྱང་འགྲམ་དུ་རས་གུར་དཀར་པོ་ཕུབས་ཤིང་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་བོད་དང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་པ་དང་། གུར་ཁང་ནང་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དར་ཆ་བཀལ་བ། མདུན་གྱི་ཅོག་ཙེ་སྒང་དང་ཟུར་འགྲམ་དུ་དེང་དུས་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་དང་ཀི་རྟི་རྔ་བ་དགོན་གྱི་གནས་སྟངས། ལྡི་ལིའི་བོད་མིའི་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་གྱི་གནས་ཚུལ། ཝི་སི་ཀོན་སིན་ས་གནས་གཞོན་ལྷན་གྱིས་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་པའི་དགོས་དོན་

དེ་ལས་མང་བ་། “ཝི་སི་ཀོན་སིན་མལ་ཌི་སིན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱུན་མཐུད་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ།” »

དེ་རིང་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡།༥།༡༠
ཉིན་གྱི་དགུང་འདབས་ཆུ་ཚོད་༦པའི་ཐོག་ཏུ་སེར་བྱེས་ཏྲེ་ཧོར་ལྔ་རིག་རོལ་མཚོ་གླིང་སློབ་གྲྭས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་རིག་གནས་བགྲོ་གླེང་དང་།
དྲི་བཀོད་འགྲན་སྡུར་གནང་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་སློབ་གྲྭ་འདི་ནི།
གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཞར་དུ་ཐ་སྙད་རིག་གནས་སྦྱོང་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་ཁམས་ཚན་རང་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༥ལོར་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ཞིག་རེད།
སློབ་དགེ་བཞི་དང་སློབ་མ་སུམ་བརྒྱར་བརྒལ་བ། དེ་བཞིན་འཛིན་གྲྭ་དྲུག་ཡོད།

དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་རིག་གནས་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་ལྔ་བ།” »

ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་གིས་བོད་གནས་འབྲེལ་མཐུད་པས།

རྔ་པ་རྫོང་རྨེའུ་རུ་མའི་རུ་ཆེན་གསུམ་པའི་དགེ་ཚང་གི་དགེ་རིག རང་ལོ་ ༦༠ ཡིན་པ་ཁོང་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་གྱི་མཚན་མོའི་དུས་ཚོད་ ༡༡།༤༠ ཙམ་ལ་རྔ་པ་རྨེའུ་རུ་མའི་ནང་ནས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ད་ལྟ་གང་དུ་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་མེད་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་གི་མེད་འདུག ཁོང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོ་ནས་ད་བར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་དང་ལྷག་པར་ཉེ་ཆར་གྲྭ་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་བའི་སྐོར་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་པའི་དོགས་གཞིའི་འོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ལ། ད་ཐེངས་ཀྱི་བཀག་ཉར་འདི་ནི་ཁོང་བཀག་ཉར་བྱས་པ་ཐེངས་གསུམ་པ་ཡིན་ཞིང་།

དེ་ལས་མང་བ་། “མི་ཚང་གཅིག་གི་མནར་སྡུག” »

ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ལོའི་ཟླ་བ་༥ཚེས་༢ཉིན་མོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་དེ་ཧ་ར་དུན་མངའ་ཁུལ་དུ་ རྟེན་གཞིས་བྱས་པའི་ར་པུར་ས་སྐྱ་ཆོས་སྒར་དུ་དཔལ་ས་སྐྱ་༸གོང་མ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ ཆེའི་བཀའ་དགོངས་འོག་བོད་མདོ་སྨད་རྔ་པ་ཁུལ་དུ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བཞིན་ པའི་བརྟེན་རྔ་པའི་མི་མང་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱིད་དང་ལྔ་ལམ་གཤེགས་པའི་ དཔའ་བོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་འདི་གར་དགེ་འདུན་པ་གཉིས་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་གིས་སྨོན་ལམ་དང་མཆོད་འབུལ་རྒྱས་པ་ཞིག་གནང་སོང་། ས་གནས་ནས་ཐུབ་རྒྱལ་གྱིས།

དེ་ལས་མང་བ་། “སྨོན་ལམ་དང་མཆོད་འབུལ་རྒྱས་པ་ཞིག་གནང་སོང་།” »

ཨ་རུ་ན་ཆལ་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ལགས་ཉེ་ཆར་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་༣༠་ཉིན་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུར་ཞུགས་ནས་ཕེབས་སྐབས་བོར་བརླགས་སུ་ཕྱིན་པ་སྐུ་གྲོངས་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་རྙེད་འདུག དེ་ཡང་ཨ་རུ་ན་ཅལ་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མཆོག་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༥ལོར་ཕ་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལས་འཁྲུངས། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་དུས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་དམག་དཔུང་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་སུ་ཞུགས་ནས་ལས་དོན་བསྒྲུབས་ཤིང་བྷང་ལ་དྷེ་ཤེའི་དམག་འཁྲུགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གསེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ།

དེ་ལས་མང་བ་། “མོན་རྟ་དབང་ལ་འདི་འདྲ་བྱུང་འདུག” »

འདས་པའི་ལོ་ཤས་གོང་། ཨོ་ས་མ་ བྷིན་ལཱ་ཌིན་གྱི་ཕོ་ཉ་རེད་ཟེར་བའི་མིང་ཞིག་ ཨ་རིའི་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་ལ་ཐོབ་ཡོད་པ་དང་། རིམ་གྱིས་མི་དེའི་མིང་ངོ་མ་རྙེད་པ་མ་ཟད། རྗེས་འདེད་བྱེད་སྐབས་ མཐའ་མ་དེར་ པ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་ ཨི་སི་ལ་མ་བྷ་ཊ་ཞེས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཐག་ཉེ་སའི་ དམག་གྲོང་ཞིག་ཏུ་ ཨ་སྒོར་ས་ཡའི་རིན་ཐང་ཡོད་པའི་ཁང་པ་རྫིག་པོ་ཞིག་ཏུ་གནས་བཅས་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཨོ་ས་མ་ བྷིན་ལཱ་ཌིན་བསད་སྟངས།” »