རྩོམ་པ་པོ། གྱི་ལིང་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་བསྒྱུར།
(འདྲེན་བཀོད་མཁན་ཀླུ་སྨྱོན།)
ཚ་བོ་གཡོ་འཚོང་བྱས་པའི་ཚེ།།
རྨོ་མོས་ལྷ་ལ་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས། །
སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ལས།།
བྱིས་པ་བསྐྱབས་ནས་ཁྱིམ་དུ་སླེབས།།
༡༩༩༣ལོའི་དཔྱིད་འབྲིང་བ་སྟེ། ཞིང་རྩིས་ཀྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅུ་དགུ་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་
གོ་ཙི་ཙི། (ཀླུ་སྨྱོན་གྱིས་འོས་སྦྱོར་བྱས།)
ཨ་ནེ་ཐྲི་རེ་སྰ་(1)ལགས་ནི་༡༩༡༠ལོའི་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༢༦ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དང་བླངས་ཐོག་ཨ་ནེ་བྱས་པ་རེད། རང་ལོ་བཅུ་དགུའི་(2)སྟེང་ཡེ་ཤུའི་དགེ་སྒྲུབ་ཁང་དུ་སོང་ལ། མཚན་ལའང་ཨ་ནེ་ཐྲི་རེ་སྰ་ཞེས་སུ་ཐོགས།
དེ་ལས་མང་བ་། “འཛམ་གླིང་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཆེ་བའི་སྐྱེས་མ་ཞིག” »
—-སོ་སྐྱེའི་སྙན་ངག་བརྒྱ་བ།
An Ordinary Person’s Poems of One Hundred Verses
ཀླུ་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ
དབྱིན་སྒྱུར་མཁན་བསྟན་འཛིན་དགེ་ལེགས།
*
སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་གསེར་མདོག་གི །
ཞིང་གྲོང་ཉུལ་བའི་རླུང་བུར་ཤོག །
ཁཱ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
(འདྲེན་བཀོད་པ་ཀླུ་སྨྱོན།)
སྤྱིར་བོད་དུ་ཇ་བྱུང་ཚུལ་ལ། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་བོའི༼རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང༽ ་ཆེན་མོ་ལས། བོད་ལ་ཇ་ནི་འདུས་སྲོང་མང་རྗེའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བར་བཤད་པས། ད་ལྟ་མང་ཤོས་ཀྱིས་དེ་བདེན་པར་འཛིན་ཏེ་ལུང་འདྲེན་གནང་གིན་འདུག འོན་ཏེ། ངེད་ཀྱི་སེམས་ལ་དེའི་སྔོན་ཞིག་ནས་བོད་ལ་ཇ་
སྒྲེན་པོ། (འདྲེན་བཀོད་པ་ཀླུ་སྨྱོན།)
དུས་ཚོད་ནི་ཚེ་སྲོག་ཡིན་ལ། དུས་ཚོད་ནི་དཀོན་ཅོག་ཡིན། དུས་ཚོད་ནི་གཡང་ལས་འགྲིལ་བའི་རྦབ་རྒོད་ཡིན། དུས་ཚོད་ནི་ལྷོག་ལྷོག་ལྡིང་བའི་འཕར་སྒྲ་ཡིན། དུས་ཚོད་ནི་ཤང་ཤང་བགྲོད་པའི་གཙང་བོ་ཡིན། དུས་ཚོད་ནི་ཕྱིར་ཡོང་མེད་པའི་ལོ་ཟླ་ཡིན།
ཉི་ཟེར་མཁའ་ནས་བུད་དེ་ནུབ་རིའི་ཚང་དུ་བྲོས་འགྲོ་བ་དེའང་དུས་ཚོད་བཞུར་བའི་གོམ་འགྲོས་རེད། ཚེ་སྲོག་འཛད་ཀྱིན་པའི་ངང་ཚུལ་རེད།
དེ་ལས་མང་བ་། “ཉིས་སྟོང་བཅོ་ལྔ་ལོའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྣང་ཚུལ་ལ་བལྟས་པ།” »
མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་འཕུར་སྡེར་འཚོལ་ཞིབ་པ་ཀླུ་སྨྱོན།
སི་ཐེ་ཧྥེན་ཧའོ་ཁེན(Stephen Hawking)ནི་དབྱིན་ཇིའི་ཁམ་ཟམ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཞིག་སྟེ། ཁོང་ནི་ཨེན་སི་ཐེན་གྱི་རྗེས་ཀྱི་ཆེས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་རིག་གཞུང་དངོས་ཁམས་ སྨྲ་བའི་（theoretical physicist）མཁས་དབང་ཞིག་ཏུ་གྲགས།
ཀླུ་སྨྱོན།
—-མཁན་ཆེན་བསོད་དར་རྒྱས་དང་མཁན་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་གཉིས་ལ་སྦྱར་བ།
ཀ་དག་གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་སངས་རྒྱས་པའི། །
ཁ་བའི་ལྗོངས་ཀྱི་མཁན་ཆེན་འཇིགས་ཕུན་རྗེ། །
ག་ས་ག་རུ་ཞབས་པད་བསྟེན་པ་ཡི། །
ང་ཡིས་བསྟོད་ཚིག་འབུལ་སའི་མཁན་ཆེན་གཉིས། །
ལོ་གསར་འདི་ལ་ཞོགས་པ་རེ་རེ་ཉི་མ་གཅིག་གི་ཆ་ཤས་ཏེ། །
ལོ་གསར་འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཤྰཀྱ་ཐུབ་པ་རྗེས་དྲན་ཏེ། །
བླ་ཆེན་དག་གིས་ཕྱག་གཅིག་འཚལ་ཡང་གོས་ཆེན་ས་ལ་མི་འདིང་བར། །
ཐོད་ལྤགས་དེ་དག་ས་དང་རྡོ་ལ་གཏུགས་པ་ཙམ་ལ་འཇིགས་མི་བྱ། །
འདྲེན་བཀོད་པ་ཀླུ་སྨྱོན།
སྤྱི་ལོ༡༢༦༤ ལོར། ས་སྐྱ་བ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་པེ་ཅིན་དུ་སླེབས། དེ་དུས་པེ་ཅིན་ལ་པེ་ཅིན་དུ་མི་འབོད་པར་ཏ་ཏུའུ་རུ་འབོད་དེ། བོད་སྐད་དུ་ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་ས་ཆེན་མོ་ཟེར་བ་མིན་ནམ་སྙམ། དེ་དུས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩྭ་ཐང་ཁོབས་ཡངས་ས་དེ་ནས་རི་གཟར་རྦབ་རྡོ་བཞིན་འགྲིལ་ཡོང་བའི་སྐྱ་དམག་གི་དཔུང་ཚོགས་
དེ་ལས་མང་བ་། “ལྷ་བྱམས་རྒྱལ་གྱི་རྩོམ་གསར་བ། པེ་ཅིན་གྱི་བོད་པ།” »
ཀླུ་སྨྱོན།
—-དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་བསུ་རྩོམ་ཐུང་ངུ་ཞིག
ཁོ་བོ་ཆུང་དུས་ཐང་ཀ་ཞིག་གི་ངོས་སུ་བླ་སྐུ་པཎ་ཞྭ་སེར་པོ་དང་ཆོས་གོས་རྣམ་གསུམ་མནབས་པ། ཞབས་གཉིས་རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་དང་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་པད་སྡོང་གི་རྩེར་གླེགས་བམ་དང་རལ་གྲི་བསྣམས་པ་ཞིག་ཡང་ཡང་མཇལ་བ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གི་མཚན་ལ་”རྗེ་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་”དང་”རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ།” “འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་”སོགས་ཀྱིས་ཆེ་བསྟོད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞུ་བཞིན་འདུག་པས། མཚན་བྱང་རྫིག་པོ་འདི་དག་གི་གོ་དོན་རགས་ཙམ་ལས་མི་ཤེས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་བླ་སྐུ་འདིས་བསྟན་པའི་རྗེ་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཞུ་བའི་སངས་རྒྱས་སམ་ལྷ་དེ་སུ་ཡིན་ཙམ་ཡང་ཤེས་ཀི་མེད།
དེ་ལས་མང་བ་། “དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་གྲགས་པ་དང་རྗེ་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ། འཇམ་མགོན་བླ་མ། རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ།” »
ཀླུ་སྨྱོན།
གལ་སྲིད་དུས་འཁོར་གྱི་གཞུང་ལས་བསྟན་པའི་ཤམྦྷ་ལའི་དམག་འཁྲུག་ཅེས་པ་ཞིག་དངོས་སུ་ས་སྟེང་འདིར་མགོ་རྩོམ་རྒྱུ་ཡོད་ཚེ། དེང་སྐབས་ཀྱི་དུས་ཚོད་འདི་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡོད་དམ་མེད།
མ་འོངས་པའི་ཤམྦྷ་ལའི་དམག་འཁྲུག་དེ་སྟོན་པའི་དཔྱད་ཡིག་གམ་སྨོན་ལམ་བསྡུས་པ་ཞིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད་ཡོད་པ་འདི་ལྟར།
ཤམྦྷ་ལའི་སྨོན་ལམ་བཞུགས་སོ།།
༄༅།།ན་མོ་གུ་རུ། དཔལ་ལྡན་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རིང་ལུགས་ཆེ། །ཤམ་བྷ་ལ་ཡི་གྲོང་དུ་རྒྱས་མཛད་པའི། །རྗེ་བཙུན་བླ་མ་ཁྱེད་ལ་གསོལ་འདེབས་ཀྱི། །བདག་གི་བདེན་པའི་ཚིག་དེ་འགྲུབ་པར་མཛོད། །བྱང་སེམས་དུས་འཁོར་སོགས་ཀྱི་རྟག་བརྟེན་ཅིང་། །
དེ་ལས་མང་བ་། “ཤམྦྷ་ལའི་དམག་འཁྲུག་དངོས་སུ་མགོ་རྩོམ་པའི་དུས་ཚོད་ནམ་ཞིག་ཡིན་ནམ།” »
ཀླུ་སྨྱོན།
ང་ཆུང་ཆུང་དུས་སུ་ཕ་ཡུལ་དུ་རྒྱ་མི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་འདུག་ཅིང་། དེ་ཡང་ངའི་གྲོང་སྡེ་ནས་རྫོང་མཁར་ལ་འགྲོ་སའི་ལམ་ཁའི་གཡས་གཡོན་དུ་རྒྱ་གྲོང་བཞི་ཙམ་ཞིག་འདུག རྒྱ་གྲོང་གི་རྒྱ་མིའི་ཁྲོད་དུ་ཕྱེད་ཀར་བཟའ་ཚང་ཡོད་ཅིང་ཕྱེད་ཀ་ཕོ་ཧྲེང་རེད་འདུག ཁོ་ཚོར་ཞིང་ས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་ལམ་ཁ་བཟོ་རྒྱུའི་ལས་ཀ་ཡང་སྤྲོད་བཞིན་འདུག ཁོ་ཚོའི་གདོང་པ་ནི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པའི་རྒྱ་རིགས་ཀུན་དང་འདྲ་བར་དཀར་ལ་དམར་མདངས་ཆགས་པ་དེ་འདྲ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་མཐོ་སྒང་གི་གྲང་ངར་གྱིས་ཁོ་ཚོའི་ཤ་མདོག་ངོ་མ་
ཀླུ་སྨྱོན།
ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྨྱོ་ཧམ་དང་ཀླད་རྩ་འཁྲུག་ཚད་ཀྱང་ཇེ་མཐོར་སོང་། དཔེར་ན་དྲ་འབུའི་ཟློས་གར་བཞིན། དྲ་འབུ་ནི་དྲ་བའི་རིག་གནས་དར་བ་དང་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། གལ་སྲིད་དྲ་བའི་རིག་གནས་རྩ་མེད་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་དྲ་འབུ་ཚོར་ཡང་འཆི་ལམ་མ་གཏོགས་མེད། དེང་སྐབས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་དྲ་འབུས་ཁེངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ། དྲ་འབུ་དེ་ཚོ་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་ངོ་དེབ་དང་སྐད་འཕྲིན་ནང་འཛུལ་ཡོང་། དྲ་འབུ་དེ་ཚོ་གསར་
ཀླུ་སྨྱོན།
སྐབས་རེར་ཨ་མ་སྐྱིད་འཛོམས་ཀྱིས་གསོས་པའི་ཁྱི་ལྡོམ་རེ་ཟུང་གི་ཟུག་སྐད་གྲག་ཡོང་བ་མ་གཏོགས་སྟོད་པ་གྲོང་གསེབ་དང་ཨ་མདོ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དེ་ལྷིང་འཇགས་སུ་གནས། རྩོམ་པ་པོ་སྤྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་བཅུ་གཉིས་ལོར་རྡ་རམ་ས་ལར་བསྐྱོད་དུས་ཨ་མ་སྐྱིད་འཛོམས་ལ་ཁྱི་ལྟོ་ཉོ་སྤྱད་ཀྱི་སྒོར་མོ་འགའ་སྤྲོད་ཆེད་སྟོད་པ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ལན་གཅིག་བསྐྱོད་མྱོང་། དེ་དུས་མོའི་ཁྱི་ལྡོམ་གཉིས་མཆེ་གཙིག་སྡེར་བགྲད་ཀྱིས་མཆོངས་ཡོང་སྟེ་རྩོམ་པ་པོའི་བྱ་སྤུའི་སྟོད་གོས་གསར་པ་དེ་ཐེར་ཚལ་སྦར་ཚལ་བཟོས་སོང་།
ཀླུ་སྨྱོན།
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལེའུ། དང་པོ།
སྟོན་མཇུག་གི་ལོ་མ་སེར་པོ་གང་སར་འཕུར། མཚོ་སྔོན་པོའི་འདབས་ཀྱི་བྱ་ཁུ་ཞིག་རྒྱང་རིང་གི་ལྷོ་སྤྲིན་དུམ་བུ་དེའི་ཀློང་དུ་ཡལ། མཚོ་མཐའ་རུ་སྒོ་ང་ཆག་རོ་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་བྱེ་གསེང་དང་རྡོ་གསེང་དུ་ཐང་མར་བརྡལ། མཚོ་འདབས་ཀྱི་གྲོང་སྡེ་ཆུང་ཆུང་དེའི་
ཀླུ་སྨྱོན་གྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བྱས།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་དོན། འདི་ལོའི་ཟླ་ ༥ པར། དེ་སྔ་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱི”ཡུལ་གྱར་སྲིད་གཞུང”གི་གལ་ཆེའི་གོ་གནས་བཟུང་མྱོང་བའི་ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་དེ་ཉིད། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལོ་ ༨༠ འཁྲུངས་སྐར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་བྱེད་སྒོར་མ་ཞུགས་པར། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་ལ་ཆོག་མཆན་ཞུས་ནས། རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་རྒྱལ་ནང་ལ་ཕེབས་ཏེ། སི་ཁྲོན་རྔ་བ་རུ་གཏན་སྡོད་བྱས་ཡོད་འདུག
ཀླུ་སྨྱོན།
ཨ་རིར་བསླེབས་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁོར་ཡུག་གི་དབང་གིས་འདས་པའི་མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་དེ་ཧ་ཅང་ཁེར་རྐྱང་དང་ཧ་ཅང་ལྷིང་འཇགས་ངང་བསྐྱལ་བ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཆོག་པ་འདྲ། སྤྱིར་ན་ཨ་རི་ཟང་ཟིང་དང་བྲེལ་འཚུབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་འདི་འདྲ་ཞིག་ནས་ཁེར་རྐྱང་དང་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཞིག་རོལ་རྒྱུ་དེ་ཧ་ལམ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཆོག འོན་ཀྱང་ཁྱེད་ཅག་ལས་མང་པོ་ཞིག་ཨ་རི་ན་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཅག་ཨ་རིའི་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་ལ་གོམས་ཡོད་པས། ངས་འདི་ལྟར་བརྗོད་པ་ལ་མིག་ལྤགས་ཏོག་ཙམ་ཡང་མི་གཟེང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཤིག་ང་ལ་ཡོད།
——–ཀླུ་སྨྱོན།
དྲག་ཆར་དེ་འབབ་མཚམས་ཆད་མ་ཐག བྱིས་པ་ཚོ་འུར་འུར་ཟིང་ཟིང་ངང་རི་གྲོང་འདིའི་རྡོ་ལས་གྲུབ་པའི་ཁང་པ་དག་གི་སྟེང་དུ་འགོས་ནས་ཤོག་བྱ་ནམ་མཁར་སྤུར་བཞིན་ཡོད། ཤོག་བྱ་དེ་ཚོའི་ཚོན་མདོག་མི་འདྲ་ལ་སྤུས་ཀ་ཡང་མི་འདྲ། ཤོག་བྱ་འགའ་ཤས་སྐད་ཅིག་མར་རླུང་བུ་ཕྲན་ཙམ་ལྡང་རྗེས་ནམ་མཁའ་མཐོན་པོར་
དེ་ལས་མང་བ་། “བློ་བཟང་སེང་གེ་ནས་ཀླུ་མཁར་བྱམས་བར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད།” »
ཀླུ་སྨྱོན།
ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་པ་ཞིག་དང་འདྲ་བའི་ཉི་མ་དམར་སེར་ཞིག་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚལ་བར་འཐོར་བཞིན་པའི་སྤྲིན་པའི་རྒྱབ་ཏུ་ཡུད་ཙམ་མངོན། དེ་ནི་ཚ་ལུ་མ་རུལ་བ་ཞིག་དོན་སྟོང་གི་སྲིད་ཇུས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་སྤྱད་ཚགས་པར་རྙིང་ཧྲུལ་ཞིག་གི་ཁུག་ཏུ་གཅུད་པ་དང་ཡང་འདྲ་ལ། ལག་པའི་མཛུབ་མོ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་སེར་ཁ་གས་པའི་འཁྱམ་པོ་ཞིག་གི་ཐ་མག་གི་རྩེ་མོའི་མེ་སྟག་ཤི་ཙམ་འབར་ཙམ་བྱེད་པ་ཞིག་དང་ཡང་མཚུངས།
ཨ་མ་གཡུ་སྒྲོན། ཨ་མ་གཡུ་སྒྲོན། ཀེ་་་་་་་་་་་་་་་་་། ཨ་མ་གཡུ་སྒྲོན། རྒྱང་རིང་གི་གནམ་སའི་འདྲེས་མཚམས་སུ་
ཀླུ་སྨྱོན།
དེང་སང་བོད་པའི་ནང་དུ་གཅིན་པ་མངར་འགྱུར་རམ་གཅིན་སྙི་ཞེས་པའི་ན་ཚ་འདི་ཡོད་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་འདུག རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཅུང་ཇེ་ལེགས་སུ་སོང་བར་བརྟེན་སྔོན་ཆད་ལྟ་བུར་ལུས་ཤུགས་ངལ་རྩོལ་བྱེད་མི་དགོས་པའི་འཚོ་བ་ཞིག་རོལ་ཐུབ་པ་དང་། ཡང་ཟས་རིགས་མངར་མོའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ཟོས་དང་བཟའ་བཞིན་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལོ་རེ་བཞིན་རང་ལུས་ཀྱི་ཁྲག་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་རྗེས་སྨན་པས་གཅིན་པ་མངར་འགྱུར་གྱི་ན་ཚ་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་།
དེ་ལས་མང་བ་། “གཅིན་མངར་གྱི་ན་ཚ་ཡོད་ན་ཚལ་རིགས་འདི་གཉིས་བསྟེན་ན་ལེགས།” »