སྐྱ་རེངས།
མཁའ་ནས་འཕུར་འདྲ།།
ས་ནས་ཉལ་འདྲ།།
ཆུ་ཡིས་འཁུར་འདྲ།།
མེ་ཡིས་ཚིག་འདྲ།།
འདི་ཀོ་ཅི་ཞིག།
འདི་ཀོ་མཚར།།
འཕེལ་གྱུར་རིག་པའི་བྱུང་བ་སྙིང་བསྡུས།
གོང་དཀར་ངག་རྣམ།
དེང་རབས་འཕེལ་གྱུར་རིག་པ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་འདི་ནི་སྐུ་ཞབས་ཌར་ཝིན་(1809-1882)གྱིས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། ལོ་དེར་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དངུལ་ཆུ་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་། ཉག་བླ་པདྨ་བདུད་འདུལ་ཞེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་འཁྲུངས།
སྐྱེ་བོ་མང་ཆེ་བར་སྐྱེས་སྟོབས་དང་སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་སྤོབས་པའམ་ཤེས་རབ་གཉིས་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་། དེ་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བོ་དེས་འཇིག་རྟེན་དང་། རང་གི་སྤྱི་ཚོགས། ཡང་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོ་སྣང་འཚོལ་སྙེག་བྱེད་བཞིན་པ་ཆོས་ཉིད་ཅིག་རེད།
སྐབས་༡༥ གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་༨ པའི་ཉིན་བཅུ་བ།
ཡེ་ལེ་ཧཱ་མུ—རྒྱ་ནག་གི་མན་ངྷི་ལ།
རྒྱ་ནག་གིས་ཡུ་གུར་བའི་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་ཨི་ལྷམ་ ཐོ་ཏི་(Ilham Tohti)ལ་ཁ་བྲལ་བའི་ཉེས་པ་བཀལ་ཏེ་ཚེ་བཙོན་གྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་འདུག རྒྱལ་ས་ཨུ་རུམ་ཆིའི་འབྲིང་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཉིན་གཉིས་རིང་ཉན་ཞིབ་བྱས་རྗེས་ཁྲིམས་ཐག་དེ་བཅད་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་ཁོང་གི་རྒྱུ་ནོར་དངུལ་རྫས་ཀྱང་གཞུང་བཞེས་བྱས་པའི་བཀོད་རྒྱ་བཏང་འདུག རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་རྟོག་པས་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་ཨི་ལྷམ་ ཐོ་ཏི་དྲུད་ནས་འགྲོ་སྐབས་“ངས་བློས་གཏོང་གི་མིན་”ཞེས་མཐའ་ཚིག་བསྒྲགས་ཡོད་འདུག
གཏན་དུ་གྱེས་ཟིན་པའི་དྲིན་ཆེན་མ་ལོ།
འབའ་སྲས།
“ཡིད་བརྟན་མི་རུང་འཆི་བདག་འདི།།
བྱས་དང་མ་བྱས་མི་སྡོད་པས།།
ན་དང་མི་ན་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་།།
གློ་བུར་ཚེ་ལ་ཡིད་མི་བརྟན།།”
ཆུང་དུས་བྱམས་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་མ།།
དར་དུས་སེམས་ཀྱིས་གཉེར་བའི་མ།།
མཐོ་རིམ་སློབ་མ་ ༡༣༠༠༠ གི་ངོ་རྒོལ།
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
ཧོང་ཀོང་གི་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་ ༡༣༠༠༠ ཙམ་གྱིས་བསྟུད་མར་ཉིན་གྲངས་ ༥ རིང་སློབ་མཚམས་བཞག་སྟེ་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག
ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་༢༢ ཉིན་ནས་བཟུང་ཧོང་ཀོང་གི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༢༤ ཡི་སློབ་མ་ ༡༣༠༠༠ ཙམ་གྱིས་སློབ་མཚམས་བཞག་སྟེ། ཧོང་ཀོང་གི་ལྟེ་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ཅིན་ཀྲུང་ཐེན་མཱ་སྤྱི་གླིང་དུ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབང་བསྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། གལ་སྲིད་ཧོང་ཀོང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཉིང་ཁྲིན་ཡེན་གྱིས་ཆུ་ཚོད་ ༤༨ ནང་ཚུན་དུ་སློབ་མ་ཚོར་དངོས་སུ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཏེ་སྐད་ཆ་མ་བཤད་ན། ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བསྒྲགས་འདུག
སྐབས་༡༥ གྲོགས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་༨ པའི་ཉིན་དགུ་པ།
སྐབས་༡༥ གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་༨ པའི་ཉིན་བརྒྱད་པ།
ང་ལྟ་བུའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ།
འཕྲུལ་གྱི་བཙན་པོ།
ངའི་ངུ་ངག་གི་དབྱངས་རྟ་ཐོག་མ་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་འདིར་སྒྲོག་དུས། མཚལ་ལྟར་དམར་པོའི་སྐར་ལྔའི་དར་ཆ་ཞིག ངེད་སྡེ་བའི་སློབ་གྲྭའི་རྭ་བསྐོར་ན་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་བསྐྱོད། ངའི་ན་ཚོད་རིམ་གྱིས་ནར་སོན་པ་དང་། ངའི་ཨ་མྱེས་དང་སྡེ་བའི་རྒན་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་ཁྲག་ལྟར་དམར་ཞིང་འཇིགས་རུང་གི་དར་ཆ་དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་། ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་ངས་གཞི་ནས་རྟོགས་ཤིང་། དར་ཆ་དེས་ངའི་རིགས་མཐུན་གྱི་སྤུན་ཟླ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གི་ཚེ་སྲོག་འཕྲོགས་ཀྱང་། སྤུན་ཟླ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཕྱི་ཡུལ་ལ་འགྲིམས་དགོས་བྱུང་།
དུས་དེ་ནས་བཟུང་། ངས་རང་ཉིད་བཙལ་ཞིང་ང་དང་ངའི་མི་རིགས།
Idealism སེམས་གཙོ་རིག་པ།
རིགས་སློབ། གོང་དཀར་ངག་རྣམ།
༼སྐུ་ཞབས་བྷར་ཊརེན་ཌེ་རཱ་སལ་ Bertrand Russell གྱིས་བརྩམས་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཀའ་གནད་(The Problem of Philosophy) ཅེས་པའི་དཔེ་དེབ་ལས་བསྒྱུར།༽
སེམས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་འདྲ་མིན་གྱིས་བརྗོད་དོན་འདྲ་མིན་ཐོག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད། ང་ཚོས་དེ་ནི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དམ་ཤེས་ཚོར་ཐུབ་པའི་ཆོས་ཀུན་ངེས་པར་དུ་ཡིད་བློའི་ནང་དུ་ཡོད་པར་གོ་གི་རེད།
ཀ་རྩོམ་མེ་ལོང་ཀུན་འབྱེད།
སྒེའུ་ཁུང་།
ཀ་ཆེན་ལྟར་བུའི་སྒལ་ཚིགས་ཐོག།
ཁ་བ་རི་བའི་སྐྱིད་སྡུག་བསྔས། །
ག་ཏེ་ཁོང་ཉིད་ཕེབས་ཕྱིན་ཚེ། །
ང་ཚོའི་རྩོད་ལེན་སུ་ཡིས་བྱ།
ཅ་ཅོའི་དོན་དུ་དུས་མ་གཏོང་། །
ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་མི་དང་འདྲོགས །
འཁྲུལ་སྣང་།
ཚེ་རིང་།
འཁྲུལ་སྣང་གི་རྐྱེན་གྱིས
རང་ཉིད་མི་མཐོང་ལ
འཁྲུལ་སྣང་གི་རྐྱེན་གྱིས
གཞན་དངོས་ཀྱང་ཇི་བཞིན་མི་མཐོང
སུ་ལ་འཁྲུལ་སྣང་ཡོད་ན
དེ་ལ་བདེན་པ་མེད་ལ
གང་ལ་བདེན་པ་མེད་པ་དེ་ནི
བརྩེ་བ་ཡལ་གའི་ཟིལ་བ།
བདེ་པོ་འཚོས།
ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གོ་ལ་ཟླུམ་པོ་འདིར། ན་གཞོན་གྱི་ལང་ཚོ་དར་ལ་བབ་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་ལས་འདས་ནའང་། སོ་སོའི་བསོད་ནམས་དང་དབང་ཐང་གིས་མི་ཚེའི་ཁ་ཕྱོགས་མི་གཅིག་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན་དུས། དེ་ལ་ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་ཁྱོན་ནས་མེད། ལ་ལ་ཞིག་ནི་ཆུ་བོ་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་ལྟར་གང་ལ་བཞུར་ནའང་མདུན་ནས་འགོག་མཁན་མེད་ལ་རྒྱབ་ནས་འདེད་མཁན་ཡང་མེད་པར་རང་གི་འདོད་མོས་ལྟར་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་གི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་བར་བརྩོན། ཡང་ལ་ཤས་ཤིག་ནི་མཁྲེགས་ཤིང་རྙིང་བའི་གནའ་བོ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གྲི་ཁ་ནས་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། མི་ཚེ་ལ་སྙིང་པོ་ཡང་འདི་ལྟར་རྫོགས་དགོས་པའི་ངང་ཚུལ་ཡང་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད།
དབྱར་ཕྱི་མའི་མཚན་ཐོག་ཐག
ཧི་མ་ལ་ཡའི་འཕྲུལ་སྨྱུག
མང་མང་འགྲོ་དྲུག་ཀུན་ལ་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས།།
ཡང་ཡང་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་གཉིས་ལ་འབད་དེ།།
ནག་ནག་སྒྲིབ་གཉིས་མུན་པའི་གཡུལ་དཔུང་བཅས་བཅོམ་པའི།།
མཆོག་མཆོག་རྣམ་འདྲེན་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་དེར་བསྟོད་དོ།།
འདུལ་བ་གཞི་ལས། དགེ་སློང་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་དང༌། འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང༌། མ་མོ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་མོ་ཐག་ཐག་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།
༸ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་མཆོག་བལ་ཡུལ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར།
གནས་ཚུལ་གཏོང་མཁན། ཨ་འདུས་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ།
དེ་རིང་ཕྱི་དྲོ་བལ་ཡུལ་གྱི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་བའི་སྟེང་༸དཔལ་ས་སྐྱའི་༸སྐྱབས་མགོན་གོང་མ་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། གནམ་ཐང་དུ་༸འཁོན་གདུང་སྐུ་བགྲེས་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་། སྐྱབས་རྗེ་དཀར་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ། རྒྱལ་ཡོངས་གསུང་རབ་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ངེས་སྟོན་པ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་འབྱོར་ལྡན་གཙོ་བྱས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་མཁན་སྤྲུལ་ལས་བྱེད་དང་། དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོས་རྒྱལ་ཡོངས་གསུང་རབ་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཡོད་པ་རེད།
དེ་ལས་མང་བ་། “༸ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་མཆོག་བལ་ཡུལ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར།” »
དཀྲུག་ཤིང་སློང་ཐབས་གསར་པ་ཞིག
འཇམ་གཅེས།
ཆུང་མ་ལོའི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་ནས་བཟུང་དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་བོད་བསྟན་སྲིད་སྤྱི་ལ་བཅང་པའི་ལྷག་བསམ་དང་ལ་རྒྱ་ཟེར་བ་དེ་ཚོའི་དྲི་ཙམ་མེད་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། བྱས་རྗེས་ཡང་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། ཐ་ན་ཉིན་གཅིག་གི་ལས་འགུལ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་རང་མོས་སམ་དང་བླངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆ་ཤས་བླངས་མ་མྱོང་བའི་དུག་གསུམ་ཡོལ་རས་དམར་པོའི་འོག་ཏུ་སྦས་མཁན་གྱི་སེར་གཟུགས་པ་རེ་ཟུང་དང་། དྲྭ་འབུ་རེ་ཟུང་གིས་དེང་སྐབས་ཆོལ་ཁ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏིང་ནད་རྩོད་ཕྱིར། སྤྱི་སེམས་དང་ལ་རྒྱ། སྙིང་སྟོབས་དང་སེམས་ཤུགས། རྣམ་དཔྱོད་དང་ཉམས་མྱོང་སོགས་ཆ་ཚང་རང་ཉིད་ལ་མངའ་མདོག་བསྟན་སྟེ་
སྐབས་༡༥ གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་༨ པའི་ཉིན་བདུན་པ།
བསམ་གཏན་གང་བཟང་།
སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།
ཡུལ་བདག་ཆེན་པོ་གནོད་སྦྱིན་གང་བ་བཟང་པོས་བཟུང་བའི་ཡུལ། གངས་རི་རྩེ་རྒྱལ་གནམ་འདེགས་ཀྱི་ཀ་བ་འདྲ་བ། རྩམ་གྱི་ལྷ་སྒོ་མདུང་རྩེ་ཞེས་བྱ་བ། བོད་ཡུལ་དབུ་རུ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཡི་ཆ། རི་སྙིང་འབའ་རོམ་གྱི་གནས་ཡིན་པས་ན་བྱང་འབའ་རོམ་དུའང་གྲགས་པ། སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་མར་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོས་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བའི་གནས་ཏེ། མར་པའི་རྣམ་ཐར་དུ། བྱང་དུ་ཕེབས་ནས་མར་པ་མགོ་ཡགས་ཀྱི་ཡུལ་རྩམ་གྱི་ལྷ་སྒོ་མདུང་རྩེ་བྱ་བར་གདན་ཕབ་ནས་ཆོས་མང་དུ་གསུང་། ཞེས་པ་ཡོད།
ན་ཟུག
བསོད་ནམས།
ནང་དུ་ཡོད་ན་ཕྱི་རོལ་སྣང་བར་འཆར། །
ཕྱི་རོལ་འཇིག་རྟེན་སྨུག་པ་སྟུག་པོས་གཡོཊ། །
ཤིང་སྡོང་རྩེ་ཡི་བྱིའུ་ཆུང་འཇོལ་མོ་ཁྱོད། །
སུ་ཡི་སླད་དུ་ངུ་ངག་སྒྲོག་གིན་ཡོད། །
མགོ་ནས་ཚ་བ་མེ་ལྟར་མར་ལ་ལྡིང་། །
རྐང་མཐིལ་གྲང་བ་རླུང་ལྟར་ཡར་ལ་འཕྱོ། །
ལྷ་མོ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་འདུག
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དུས་བབ།
གཟའ་ལྷག་པའི་ཉིན་ཀན་ལྷོ་གཙོད་ཉེན་རྟོག་ཁང་གི་སྒོ་ཁར་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་ཅིག་གིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་སྟེ་སྐུ་གྲོངས་ཡོད་འདུག
ད་ལྟ་རང་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ་ལ། ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༧ ཉིན་གྱི་མཚན་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ སྟེང་། ཨ་མདོ་ཀན་ལྷོ་ཁུལ་གཙོད་གྲོང་ཁྱེར་ཉེན་རྟོག་ཁང་གི་སྒོ་ཁ་རུ། གཙོད་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་བཞིན་པའི་རང་ལོ་ ༢༢ ཡིན་པའི་སློབ་བུ་ལྷ་མོ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་སྟེ་སྐུ་གྲོངས་ཡོད་འདུག
དེ་ལས་མང་བ་། “ལྷ་མོ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་འདུག” »