བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་
————–

B B C གསར་ཁང་གི་སྡོམ་ཚིག་ལྟར་ན་ཉིན་རེར་འཛམ་གླིང་འདིར་ཕོ་མོའི་ལུས་འབྲེལ་བྱེ་བ་གཅིག་ལྷག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲུ་གུ་གྲངས་བཞི་འབུམ་རེ་སྐྱེ་བཞིན་ཡོད་སྐད་བསྒྲགས་འདུག་ཀྱང་། ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ལུས་དབང་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཐང་པོ་ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུ་རེ་སྐྱེ་བ་ནི་ཧ་ཅང་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་ཡིན། མ་ཟད་ཕྲུ་གུ་ཆགས་མ་ཐུབ་པ་དང་། ཡང་ན་སྐྱེས་ཀྱང་སོ་སོའི་རེ་འདུན་དང་མི་མཐུན་པར་བུ་ལས་བུ་མོ་མི་སྐྱེ་བ་དང་བུ་མོ་ལས་བུ་མི་སྐྱེ་བ། ཞ་ལོང་ལྟ་བུ་དབང་པོ་ཡན་ལན་མ་ཚང་བ་དང་སྐྱོན་ཅན་སྐྱེ་བ་སོགས་ཕྲུ་གུ་སྐྱེད་བསྲིང་བྱེད་པའི་ཐད་སེམས་འཚབ་དང་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་དང་ཡོད་བཞིན་པར་བརྟེན་དེའི་རིགས་ལ་དཔྱད་གཞི་ལྟ་བུར་དམིགས་ནས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་མི་འགལ་བའི་རང་ལུགས་གཙོར་བཟུང་གིས་གཞན་ལུགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དོར་ཏེ་ཚིག་ཉུང་དོན་བསྡུས་གང་ཐུབ་བྱས་ཏེ་བྲི་བ་ལ།

དང་པོ། ཕ་མའི་འོས་ཆོས།

དེ་ལས་མང་བ་། “བུ་འདོད་ཕ་མའི་རྒྱུན་ཤེས།” »

སྦྲ་ནག་ཚང་ནས།

ཁོང་ནི་མངོན་ལྒོག་མེད་པའི་མི་དྲང་བདེན་པ་ཞིག་དང་། བོད་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལ་སྙིང་ཉེ་བས་ལྷགས་བསམ་རྣམས་པར་དག་པ། འདས་པས་ལོ་མང་རིང་བོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དམང་གཉིས་སུ་ཕྱགས་ལས་དང་དབུ་ཁྲིད་གནང་བས་མཉམ་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སྦྱང་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་ལས་འདས་པ་ཡོད་པར་མ་ཟད་། ཁོང་ལ་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དམིག་གསལ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ། བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་ཡག་སྡུག་ཆེ་ཆུང་གང་ཡིན་ཀྱང་ཁོང་གིས་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དམིག་ཡུལ་ཐག་རིང་པོར་གནང་ཐུབ་པ་མཁན་ཞིག་ཡིན།
ང་རང་སྒེར་ངོས་ནས་སྐུ་ཞབས་དངོས་འགྲུབས་ལགས་ལ་འགྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་ཀྱང་། བོད་སྤྱི་བས་ལས་དོན་དང་འབྲེལ་ནས་དངོས་ཁོང་ལ་རང་བཞིན་གྱི་བློ་ཐག་ཉེ་བོ་ཞིག་དུ་འགྱུར་སོང་། དཔེ་མཚོན་གཅིག་ཞུས་ན།

དེ་ལས་མང་བ་། “སྐུ་ཞབས་དངོས་འགྲུབ་ཚེ་རིང་།” »

འགར་ཚེ་རྒྱལ།

གཤམ་གྱི་རི་མོ་དེ་ནི་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱིས་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། རི་མོའི་ཟུར་འགྲམ་དུ་༼འཁྱོགས་ཀྱི་རིགས་མང་མོད་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་འདོ་ལིའམ་ཁྱོགས་ཏེ་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཁུར་བས་ཕྱོགས་གཡས་གཡོན་དུ་འཁྱོམས་ཤིང་གཡོ་བས། བསམ་པ་ཁྱོགས་ལ་བྱིངས་པ་སོགས་ཟེར་ཅིང༌། འདོ་ལི་ནི་དོ་ལ་བྱ་བའི་རྒྱ་སྐད་ཟུར་ཆགས་ལ། དེ་ལྟར་ན། ཁྱོགས་ཀྱི་བཟླས་པ་ཁྱོགས་འགྲོས་དང༌། དོ་ལི་ཞོན་སོགས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་༽བྲིས་འདུག

འུ་ཅག་གིས་ཆུང་ས་ནས་བོད་རང་གི་སྐད་བརྡའི་གྲུབ་དོན་སོགས་ལ་དོ་སྣང་ཡིད་གཟབ་དང་སྦྱངས་གཉེར་མ་བྱས་པར་རྣམ་གཡེང་ངང་བསྡད་ཡོད་སྟབས། སྐབས་མཚམས་ཤེས་ཡོན་ཡོད་མེད་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་མང་ཚོགས་དང༌། གྲོགས་པོ་དང་གྲོགས་མོ། ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་བསམ་བློ་འཁོར་སྟངས་ཤིག་གིས་རང་རེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བའི་དྲི་བ་སྟབས་བདེ་རེ་དྲིས་ཡོང་དུས་ཅི་ཡིན་གང་ཡིན་གྱི་དྲི་ལན་དགོས་གཏུགས་སུ་འདེབས་མ་ཐུབ་པར་ངོ་གདོང་དམར་པོ་ཆགས་ནས་འདུག་དགོས་དུས་ཀྱང་ཡོད། དེ་ནི་རང་ཉིད་རྣམ་གཡེང་གི་རྐྱེན་པས་ལྟ་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་མེད་པའི་མཇུག་འབྲས་རེད་ཟེར་ཆོག
དཔེ་མཚོན་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་གླེང་ན།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཁྱོགས་སམ་འདོ་ལི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱུང་སྟངས།” »

བསྟན་འཛིན་ཉིན་བྱེད།

ངས་ཁ་སང་ཁེ་ཕན་ཞིག་ཡོང་སྲིད་དམ་ཞེས་པའི་རྩོམ་ཐུང་ཞིག་སྤེལ་བ་ཡིན། རྩོམ་འདིའི་རྒྱབ་ཏུ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཡོད་སྙམ། ལ་ལས་ང་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་དད་པ་མེད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཉིན་སྒྲིབ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ བྱས་འདུག དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ཡོང་རྫོགས་མ་ཤེས་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།
བསམ་བློ་ཞིབ་མོ་གཏོང་ན་ངའི་སྐད་ཆ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་མིན། ཡག་པོ་ཉོན་ཨ། དུས་བབ་ཀྱི་ཀློག་པ་པོ་ཞིག་གིས་ང་ལ་བྱུང་སོང་གི་རྩིས་རྒྱག་སྟངས་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་ རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག ཁོས་བརྗོད་གསལ་ལྟར་ན་ང་ཚོས་ཨ་རིར་ཨ་སྒོར་ཁྲི་ལྔ་སྤྲད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་ཚུར་ལ་ལོ་ ལྟར་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་འགའ་ཤས་རེག་གི་ཡོད་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག སྐད་ཆ་འདི་གློ་བུར་དུ་གོ་ཚེ་བདེན་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་སྲིད། ཡིན་ནའང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དེ་ལས་མགོ་རྙོག་པ་ཞིག་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཁེ་ཕན་ཞིག་དངོས་གནས་འདུག་གམ།” »

བསྟན་འཛིན་ཉིན་བྱེད།

༢༠༡༠ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ནང་གསར་ཤོག་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ New York Times ནང་གནས་ཚུལ་ཐོན་གསལ་ལྟར་ན། ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ་ Psychologist འབུམ་རམས་པ་དེབི༹ད་སོན་ Dr. Davidson གྱིས་ཆེས་འཛུགས་བྱས་པའི་མེ་ཏི་སེན་སེམས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་དཔྱད་ཞིབ་བསྟི་གནས་ ཁང་ Center for Investigating Healthy Mind དུ་ཨ་སྒོར་ཁྲི་ལྔ་ཞལ་འདེབས་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་འདུག

གནས་ཚུལ་འདི་བཞིན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བལྟས་ན་དགའ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་བསྟི་གནས་ཁང་གིས་དངུལ་འབོར་དེ་དག་སྒོམ་རྒྱག་སྟེ་བྱམས་སྙིང་ རྗེ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་ཉམས་ཞིབ་ཐད་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། གལ་ཏེ་ཉམས་ཞིབ་ཚགས་ཚུད་ཅིག་བྱུང་ཚེ་འགྲོ་བ་མིར་ཕན་རྒྱུ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་ལས་ ཤིག་རེད།

དེ་ལས་མང་བ་། “ཨ་རིའི་མཐོ་སློབ་བསྟི་གནས་ཁང་དུ་ཞལ་འདེབས་གནང་བ་དིས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཞིག་ཡོང་སྲིད་དམ།” »

འགར་ཚེ་རྒྱལ།

ཤ་ཞེན་དང་། ལ་རྒྱ། ལྷག་བསམ་བཅས་སྤྱི་དོན་པྲ་སྐྱག་ཙམ་ཞིག་མེད་པར་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་བའི་ཕུགས་རྒྱབ་ན་གོ་སྐབས་ཤིག་འཚོལ་བཞིན་ཡོད་མཁན་ཚོ་ནི་ནམ་ཡང་བརྫུས་མ་དང་གཡོ་ཟོལ་ཅན་གྱི་སྐབས་འཚོལ་པ་རེད་ཟེར་ཆོག
སྐབས་འཚོལ་བ་ནི་སྤྱིར་མི་རིགས་ཤིག་གི་དམའ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྐང་བཙུགས་ཏེ་དམའ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཐབས་དང་བྱུས་ཀྱིས་མི་སེམས་སྒུལ་ཏེ་ཞར་དང་ཞོར་དུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁེ་གྲགས་ཤིག་དོན་དུ་གཉེར་མཁན་ཚོར་ཟེར་གྱི་ཡོད། ལྷག་པར་སྐབས་འཚོལ་བ་ཚོས་ནི་ཆེ་ས་མི་རིགས་ཤིག་ལ་ཉམས་ཉེས་གོད་ཆག་བྱུང་བའི་སྐབས་མཚམས་ཁོ་ཚོས་རང་མི་རིགས་ལ་ཁ་གཡར་ནས་སྒེར་གྱི་གསང་བ་ཞིག་སེམས་ལ་ཉར་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་རིག་གཞུང་དང་དམངས་དོན་ལ་ཤ་ཞེན་ཡོད་མདོག་གིས་འཕག་འཚག་རྒྱག་གིན་ཡོད་ལ། ཆུང་ས་ཚོགས་པ་ཞིག་གམ་སྡེ་ཁག་ཞིག་གི་ནང་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཉེས་གསང་ཅི་ཐབས་ཀྱིས་ཕྱི་ཚུལ་ཁོ་ནའི་འཇོན་ཐང་སྟོན་ཁུལ་གྱིས་འཕག་འཚག་རྒྱག་གིན་ཡོད། འཕག་འཚག་རྒྱག་མཁན་གྱི་སྐབས་འཚོལ་བ་དེ་ཚོ་བླ་མ་དཔོན་པོ་དང་། ཆབ་སྲིད་པ། ཤེས་ཡོན་པ། མི་སེར་དཀྱུས་མ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོད།

དེ་ལས་མང་བ་། “སྐབས་འཚོལ་བའི་ཀུན་གཤིས།” »

རྩིས་ཆེ་ནས།

བོད་དུ་སྐྱེས་ཤིང་རྒྱ་གར་དུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་གང་མང་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ང་ཚོ་འདིའི་གྲས་སུ་གཏོགས། བོད་གཞུང་སློབ་གྲྭ་ལ་ཞུགས་མྱོང་ཡོད་པས་བོད་ཞེན་ཆེ་བའི་རིགས་ཤིག་དང་། གྲྭ་ས་ཁག་ཏུ་ཐོས་བསམ་བྱས་པས་ཆོས་ཞེན་ཆེ་བའི་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་ང་ཚོ་ནི་འདི་གཉིས་གང་གི་ཡང་ཁོངས་སུ་མི་གཏོགས། འོན་ཀྱང་བོད་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། བོད་ནས་བསླེབས་པ། བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྐོར་གོ་མྱོང་ཡོད་པས་ང་ཚོ་ནང་ཆོས་ལ་དགའ་མོས་དང་དད་གུས། བོད་མི་རིགས་ལ་ཕན་སེམས་དང་ཤ་ཞེན་མེད་མཁན་ཞིག་མིན།

དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ཐོན་ལ་ཁད་པའི་བོད་ཀྱི་གཞོན་སྐྱེས་ང་ཚོ།” »

བོན་རྒྱ་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས།

བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ (༤༩༧ )པའི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ་གྱི་ཁ་བྱང་ལ་《བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉེན་ཁ》ཞེས་འཁོད་འདུག དེ་ལས་བདག་གིས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཞིག་མ་མཐོང་མོད།ད་ནས་བཟུང་རྡོ་ཆག་བཙན་སྒྲིག་གི་རྩོམ་འཆལ་འདི་དང་འདི་འདྲ་བ་དག་གིས་ས་མིག་འདི་བརླག་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་རི་བོང་གནམ་རྡིབ་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་ཞིག་དང་ལྷན་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ་གྱི་ཉེན་ཁ་ཞིག་མཐོང་སོང་། བཅའ་ཁྲིམས་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཡིན་པས་འགྱིག་བྱི་རིལ་ལྟར་གང་ལ་འཐེན་ཆོག་ཆོག་ཅིག་མིན་ན། བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ཀྱང་ང་ཚོ་ཐུན་མོང་གི་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ཡིན་པས་སྡིངས་ཆ་འདི་བལྟས་བལྟས་རིག་རིག་ལ་འདི་ལྟར་ནག་ནོག་ཧྲལ་ཧྲུལ་བཟོས་ཆོག་གམ།

དེ་ལས་མང་བ་། “རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ་གྱི་ཉེན་ཁ།” »

རྡུལ་ཕྲན།

འུ་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལྟར། རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱད་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་དམག་དང་། འཇར་པན་གྱི་བཙན་མནོན། ཏང་ཁག་གཉིས་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་དང་དམག་འཁྲུག་བཅས་ཕྱོགས་ཁ་ཤས་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྗེས། པེ་ཅིན་སྲིད་གཞུང་གིས་དུས་ནམ་ཡང་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཐེ་ཚོམ་འདྲ་མིན་སྐྱེས་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་མི་རིགས་འདི་ཉིད་དུས་ཡུན་རིང་བོར་བཙན་གནོན་དང་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དུ་གྱུར་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་བག་ཆགས་བཅས་ཀྱི་ངོས་ནས་གླེང་ཐུབ།

སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་ཁྲོད། ཕྱི་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ཁྲོད་བཟོས་ཟིན་ཟིན་པའི་རྨ་ཁ་རྣམས་དུས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་གཏན་ནས་མེད་པ་མ་ཟད། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དུ་མའི་སྟོབས་ཤུགས་འོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་དམར་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཆེ་ཤོས་ཨུ་རུ་སུ་ཡང་རྩ་འཐོར་དུ་སོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་གཙོས་པའི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྒྱ་ནག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཁ་འཐོར་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་པའི་ཐོག དུས་ནམ་ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་དགྲ་ཟླའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གང་ཐུབ་བྱེད་གྱི་ཡོད།

དེ་ལས་མང་བ་། “རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་སྲིད་སྤེལ་སྟངས་སྐོར་ལ་རགས་ལྟ།” »