རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་མཛད་པའི་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ཁོ་ནའི་སྟེང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྔོན་གླེང་དུ་‘‘རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་སླེབས་ནས་ལོ་མང་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ ་གྱིས་༡༩༤༠ནང་ལ་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་ཚོར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ཁ་གསལ་ཞིག་ངའི་ལག་ཏུ་འབྱོར་བྱུང་། ཁོང་གི་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ཁྲོད་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཨིན་ཡིག་ཀྱང་ཤེས་པའི་མཁས་དབང་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་རེད་’’1ཅེས་གསུངས་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་བཤད་ན་ང་ཚོས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་(1903–1951)ལགས་ཀྱིས་ཨིན་ཡིག་མཁྱེན་པར་ངོ་མཚར་གནང་དགོས་དོན་མེད་ནའང་། སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དུས་ཚོད་ལ་བསམས་ན་དམ་པ་ཁོང་ལ་བསྔགས་བརྗོད་གནང་འོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

དེ་ལས་མང་བ་། “དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་གསར་པ།-སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།” »

༼འདི་ཡང་རྩོམ་རྙིང་ཞིག་ཡིན་ལ།  ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་དག་གིས་དགོངས་འཆར་ཡོང་སླད་འདིར་དྲངས་པ་ཡིན། དགེ་འདུན་རབ་གསལ་གྱིས།༽

འདིར་རྒྱལ་པོ་ན་རིམ་གྱི་མཛད་རྗེས་ལོ་ཚིགས་དང་བཅས་པ་རགས་གསལ་ཞིག་འགོད་རྒྱུ་གལ་ཆེར་མཐོང་ཞིང་། དེ་ཡང་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་དབང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་བས་བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དེ་ལོ་ཚིགས་ལ་སོགས་པའི་ཁུངས་དག་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཕྱི་མོ་བྱ་འོས་སུ་མཐོང་བ་དང་མཉམ་དུ། གུས་ཀྱིས་དཀར་ཆག་ལྷན་དཀར་མ་དང་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དེབ་ཆུང་རེ་འབྲི་ཁུལ་བྱས་པའི་ནང་ཡང་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་རིམ་པ་དེ་རང་ལ་གཞིར་བཞག་ཡོད་པས་འདིར་སྣོན་འཕྲི་དང་འགོད་པར་བྱ་བ་ལ།

ཕྱི་ལོ་ ༦༡༧ བོད་མེ་གླང་ལོར་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་དུ་ཕེབས་པ་ན་ཡབ་འདས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཕྱག་ཏུ་བཞེས། ཁོང་གི་བློན་པོ་ཁྱུང་པོ་སྤུང་ཟད་ཟུ་ཙེ་དང་མོང་ཁྲི་དོ་རེ་སྣང་ཚབ་ཀྱིས་བྱས་ཤིང་། རྗེས་སུ་མོང་ལ་བཀྱོན་ཕབ་པ་དང་མགར་སྟོང་བཙན་གྱིས་བློན་པོ་ལོ་མང་རིང་བྱས། རྒྱལ་པོ་རང་གིས་ལོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་དགུར་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས།

དེ་ལས་མང་བ་། “བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་ཚིགས་འགའ་ཞིག་གུང་བསྒྲིགས་པ།” »

༡༩༨༣ ལོའི་ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༨ དང་ ༢༩ ཉིན་ཐུན་གཉིས་ལ་ཀན་ལྷོ་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་པས་བསྡུས་པའི་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་འབེལ་གཏམ་བྱས་པ།

༼ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་མཆོག་གི་གསུང་འབུམ། པོད་ ༦ ཤོག་གྲངས་ ༢༡༩ ནས་ ༢༢༤ བར། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧༽

ཞར་ལ་བཤད་རྒྱུ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟར། དེང་སང་གི་བོན་པོ་འགའ་རེས་བོད་ཡིག་ཐོན་མིས་བཟོས་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ན་མགོ་བོ་མགལ་མེ་ལྟར་དུ་འཁོར་འགྲོ་ཟེར། བོད་ཡིག་གི་མགོ་ཤམ་བྷ་ལ་འོལ་མོའི་གླིང་གི་ཡི་གེ་སྤུངས་ཆེན་དང་སྤུངས་ཆུང་། ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་སྨར་ཆེན་དང་སྨར་ཆུང་ནས་དར་བ་ཡིན་ཟེར། འདི་ལ་དཔྱད་པའི་སྒོ་ཙམ་བཏོད་ན། འདི་ལྟར། རྒྱའི་ཡིག་ཚང་རྙིང་བར་སྲོང་བཙན་མ་བྱོན་གོང་བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་སྟབས་མི་བརྗེད་པའི་མཚན་མར་ཐ་གུ་ལ་མདུད་པ་རྒྱག་པ་དང་། ཤིང་ལེབ་ངོས་གྲངས་ཀའི་རི་མོ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅེས་པ་འདི་ནི་གསུབ་ཏུ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་དག་ཡིན། ངས་སྔོན་ཆད་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཏུ་བྲིས་ཡོད་པ་ལྟར་གནའ་དང་བོ་བོན་པོ་ཁོ་རང་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འདོན་སྤྱད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡོད་ཐང་ཡང་དེ་ཁྱབ་གདལ་ཅན་ཞིག་གཏན་མ་ཡིན། ཞེས་པའི་དཔྱད་པ་འདི་བསམ་བློ་ཞིབ་མོ་བཏང་ནས་བཤད་པ་མ་གཏོགས་གང་དྲན་བཤད་པ་མིན། དཔེར་ན་ཞུང་ཧྭ་ཤན་ན་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་རུ་ཡོང་པའི་ཟ་ལར་ཚོས་ཨ་རབ་ཡི་གེ་སྟེང་ནས་ཁོ་ཚོའི་ཆོས་འདོན་པ་མ་གཏོགས། ཡི་གེ་དེའི་སྟེང་ནས་ཟིན་བྲིས་འདེབས་པ་དང་ཟོན་གྲངས་རྒྱག་སྤྱད་ལ་བཀོལ་མི་ཐུབ་ཅིང་གོ་མི་ཆོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་རེད་སྙམ། ཞེས་མཐུན་དཔེ་ལ་བཞག་ཡོད་པ་འདི་གཟུར་གནས་མཁས་པ་ཚོས་རྐན་སྒྲ་གཏོགས་བཞིན་ཡོད་དོ།།

དེ་ལས་མང་བ་། “བོད་ཡིག་ཐོན་མིས་བཟོས་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ན་མགོ་བོ་མགལ་མེ་ལྟར་དུ་འཁོར་འགྲོ་ཟེར།” »