ཐེ་བོ་སངས་རྒྱས།
འཛམ་གླིང་ན་རྡོ་བརྐོས་ལས་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ཆེ་ཤོས་ནི། རྒྱ་ནག་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ལའུ་ཧྲན་གྲོང་ཁྱེར་乐山市,གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྨིན་གཙང་པོ་དང་།岷江, ཆིང་ཡི་གཙང་པོ། 青衣江,ཏཱ་ཏའུ་གཙང་པོའམ་大渡江, རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་གསུམ་གྱི་འདུས་མདོ་སྟེ། གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་峨嵋山,རི་བརྒྱུད་ཀྱི་བྲག་ངོས་ཤིག་ལ་བརྐོས་པའི་ལའུ་ཧྲན་བྱམས་ཆེན་ 乐山大佛,དེ་རེད། གོང་གི་ཆུ་བོ་གསུམ་པོ་བྱམས་སྐུ་དེའི་མདུན་ངོས་ཀྱི་ཞབས་དྲུང་བརྒྱུད་ནས་འབབ་ཀྱིན་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་རིང་བའི་སྐུ་འདྲ་དེ་ཡི་བརྗིད་ཉམས་དང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་ལའུ་ཧྲན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྗོངས་བཀོད་ལ་འོད་སྣང་ཞིག་བྱིན་འདུག
དེ་ཡང་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་གོང་ཆུ་བོ་གསུམ་གྱི་འདྲེས་མཚམས་དེར་ཆུ་ལོག་དང་། ཡུལ་མིའི་གྲུ་ཆུང་མང་པོ་ཆུར་བསྣུབས་ཆག་སྒོ་སྟུད་མར་བྱུང་བ་མོ་རྩིས་ནང་ཆུ་འདྲེ་ཡི་གནོད་འཚེ་ཡིན་ཚུལ་བབས་པས། རྒྱའི་ཧྭ་ཤང་ཧའེ་ཐོང་海通和尚, ཞེས་པས་ཐུགས་ཁུར་གྱིས་ཆུ་འདྲེའི་གནོད་པ་ཞི་བར་དམིགས་ནས་ཆུ་འགྲམ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་དེ་བརྐོ་རྒྱུ་ཐག་བཅད།
ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཁྲི་ལོ་ 713,ལོར་ལས་འཆར་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་སྔ་ཕྱིར་ལས་བཟོ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བས་ལས་གཞི་དེའི་ཐོག་ངལ་རྩོལ་དང་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་བཏོན། རྟེན་བཞེངས་དེའི་ཆེད་བསླངས་པའི་བསགས་དངུལ་ལ་ཡུལ་དཔོན་འགས་འདོད་བརྔམ་གྱིས་འགལ་རྐྱེན་བཟོས་པ་ན། ཧའེ་ཐོང་གིས་སྐུ་འདྲའི་ཐེབས་རྩ་སྟེར་བ་བས་འདི་སྒྲུབ་སླའོ་ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱི་མིག་འབྲས་དངོས་སུ་བཏོན་ཅིང་། ཆོས་དད་དམ་ལྷག་བསམ་མཚོན་པར་བྱས་པས་དཔོན་ངན་དག་སྐྲག་ནས་གཡོལ། ལོ་ཉི་ཤུའི་རྗེས་འདྲ་སྐུ་དེའི་ཕྱེད་ཀ་བརྐོས་ཟིན་མཚམས་ཧྭ་ཤང་ཧའེ་ཐོང་སྐུ་གཤེགས།
དེ་ནས་ས་གནས་དམག་དཔོན་ 节度使,ཞིག་གིས་སྦྱིན་བདག་དྭང་བླང་བྱས་པ་དང་། ཧྭ་ཤང་ཧའེ་ཐོང་གི་རྗེས་འཇུག་པ་གཉིས་ནས་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུའི་རིང་ལས་འཕྲོ་བསྐྱངས་ཏེ། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཁྲི་ལོ་ 803, ལོར་སྐུ་འདྲ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ། ཁ་ཅིག་གིས་བྲག་བརྐོས་རྒྱག་སྐབས་རྡོ་དུམ་རྣམས་ལས་གྲྭའི་ཆུ་རགས་སུ་མདུན་གྱི་ཆུར་སྤོས་པས་འབབ་ཆུའི་ཁ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་བར་འདོད་མོད། ཡོངས་གྲགས་ནི་བྱམས་སྐུ་དེའི་ཐུགས་རྗེ་ཡིས་གནོད་པ་ལས་བསྐྱབས་ཞེས་པ་དེ་རེད། སྐུ་དེའི་ཆ་བཀོད་ཧ་ཅང་ལེགས་ཤིང་ཞི་ལྷོད་བརྗིད་ཆགས་ལྡན་པས་ཡིད་ཀྱི་བརྟན་པ་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག་པར་བྱེད།
སྤྱིའི་མཐོ་ཚད་ལ་ཧྥེ་ཁྲི་གཉིས་བརྒྱ་སོ་གསུམ་ 233,ftལྷག་དང་། ཕྱག་མཛུབ་རྣམས་རིང་ཚད་ལ་ཧྥེ་ཁྲི་ཉེར་བདུན་རེ། ཞབས་ཀྱི་བོལ་གོང་དག་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་ཧྥེ་ཁྲི་གོ་གཉིས་རེ་ཡོད་པས་མི་བརྒྱ་ཐམ་པ་མཉམ་དུ་བསྡད་ན་ཤོང་ལ། ཕྲག་གོང་གཉིས་ན་སྦྲ་གུར་རེ་ཕུབ་ས་ཡོད། གཞན་ཡང་དེའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་རེ་རེ་བཤད་ན། དབུའི་ཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་འཁྲིལ་བའི་དབུ་སྐྲ་འབུར་མ་ཆིག་སྟོང་ཉེར་གཅིག་བརྐོས་པ་རྣམས་དང་། ཤིང་ལས་བཟོས་པའི་སྙན་གཤོག་རིང་ཚད་ལ་ཧྥེ་ཁྲི་ཉེར་གསུམ་ཅན་དག་འདམ་བག་གིས་རྡོ་སྐུའི་དབུ་ལ་སྦྱར་བའི་ལག་རྩལ་སོགས་དཔེ་ཟླ་བྲལ་བ་ཤ་སྟག་སྣང་། ད་དུང་ཝ་ཆུའི་མ་ལག་གི་རྒྱུ་ལམ་ཁ་ཤས་དབུ་དང་། རྣ་བའི་རྒྱབ་ངོས། དཔུང་བ་གཉིས། ན་བཟའི་ཁུག་པ་རྣམས་སུ་མི་མངོན་པར་བཀྲམ་པས་ཆར་ཆུས་སྐུའི་ནང་ངོས་བརྡུངས་མི་ཐུབ་ཅིང་། ཆུ་རྐའི་སྦུ་གུ་རྣམས་སྐུ་འདྲའི་ཐོག་བཀྲམ་སྟངས་དང་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་སྟངས་མགོ་རྙོག་པོའི་བཟོ་བཀོད་ནི་དུས་རབས་དེར་བལྟོས་ན་ཧང་སངས་པའི་གནས་སུ་བཤད།
དང་ཐོག་སྐུ་དེར་ཐོག་རྩེགས་བཅུ་གསུམ་ཅན་གྱི་གནམ་ཁེབས་རྡོ་བརྐོས་ཤིག་ཡོད་ཀྱང་། ཡོན་རྒྱལ་རབས་དུས་མཇུག་གི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཧོར་དམག་གིས་གཏོར་བཤིག་བཏང་། ལའུ་ཧྲན་བྱམས་ཆེན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་གནའ་བོའི་རྒྱའི་སྙན་ངག་དང་། བརྩམས་སྒྲུང་། དམངས་གླུ་རྣམས་སུའང་གསལ། 1963,ལོའི་གོང་དུ་སྐུ་འདྲ་དེ་རླུང་འཚུབ་དང་དྲག་ཆར་ཁྲོད་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང་། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བསྐྱར་གསོའི་ལས་གཞི་སྤེལ་བ་དང་། འདྲ་སྐུ་དེ་བསྐྱར་གསོ་རིམ་པའི་ཐད་རྒྱ་ནང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་དོ་སྣང་གིས་རོགས་སྐྱོར་ཐོབ་ཡོད། 1996,ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་(UNESCO) ནས་འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་གཅེས་ནོར་དུ་ཐོ་བཀོད་པ་ནས་བཟུང་ཚོགས་པ་དེའི་སློབ་སྟོན་དང་དམིགས་བསལ་ལྟ་སྐྱོང་འོག་ཡོད།
2008, ལོའི་སི་ཁྲོན་ས་ཡོམ་གྱི་སྐབས་སྟབས་ལེགས་ནས་དེ་ལ་གནོད་སྐྱོན་གང་ཡང་ཐེབས་མེད། ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་༩ ནང་ང་དེར་གནས་མཇལ་དུ་ཕྱིན་སྐབས་མཇལ་སྐོར་བ་དང་། ལྟ་སྐོར་བ། སྣེ་ཤན་པ་སོགས་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་རེད་ལ། སྐུ་དེའི་གཡས་ཕྱོགས་བྲག་སྐས་ནས་མར་བབས་ན་ཞབས་གཡོན་པའི་སྲེ་ལོང་ཡན་ཆད་ཙམ་ན་བོད་ཡིག་གིས་མ་ཎི་ཡི་གེ་དྲུག་མ་བརྐོས་ཤུལ་རྙིང་བ་ཞིག་ཀྱང་འདུག་གོ །
ཨ་རོགས། ཐེ་བོ་སངས་རྒྱས།
བོད་མི་སྔ་རབས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ། བྱམས་པ་ཆུ་གཟིགས་ཟེར་བ་མིན་ནམ། ལའུ་ཧྲན་བྱམས་ཆེན་ཟེར་བ་དང་དེ་གཉིས་ཁ་ཁ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་མིང་འགྱུར་ལུགས་མ་འདྲ་བ་ཡིན།
དེང་སང་འདི་རྒྱ་རྐུན་འགས་ཚོང་རྫས་ལ་བསྒྱུར་ནས། མཇལ་བ་རྒྱུ་ཆེན་ཞིག་མིན་ན། མཐོང་བསྐལ་བྲལ། དེ་ཨེ་བདེན་ཐལ།
ཨ་ཕ་ག་ནི་སྟཱ་ན་ལ་བ་ཡན་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཡོད་པའི་སྐུའདྲ་བྲག་རྡོར་བརྐོས་ནས་བཞེགས་པ་ཀླ་ཀློས་གཏོར་བཤིག་བྱས་པའི་རྗེས་སུ། ལའུ་ཧྲན་གྱི་སྐུ་འདྲ་འདི་ཛམ་གླིང་ན་སྐུ་འདྲ་ཆེ་ཤོས་ཆགས་པ་ཨ་རིའི་གཟུགས་མཐོང་གནས་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ཐོས། ༢༠༠༦ ལ་མདོ་སྨད་པ་སློབ་དཔོན་འབུམ་སྐྱབས་དང་། ཁ་ལོ་པ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གྲོགས་བྱས་ངོ་མཚར་ཅན་སྐུ་འདྲ་འདི་དང་། ཧྭ་ཤང་ཧའེ་ཐོང་ཞབས་ཀྱི་ཡིན་ངེས། ཕུག་པ་སོགས་རི་བོ་དེའི་སྒང་གི་ལྷ་ཁང་མང་པོ་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་བདག་ལ་ལེགས་པར་བྱུང་བ་ཡང་བོད་ཡིག་དག་ཆ་སྲུང་བར་བྱེད་པའི་མཐོང་ཆོས་ལ་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་སེམས་སོ།
བཞེགས་པ། ཞེས་པ་དེ། བཞེངས་པ། ཞེས་ཀློག་པར་མཛོད།
ཛམ་གླིང་ནང་གི་སྟོན་པའི་རྡོ་སྐུ་ཆེ་ཤོས་དེ། ཨཕྒ་ནིསྟཱན་ནང་ལ་ཁ་ཆེ་གུ་དོག་ཚོགས་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་དང་། སྟོན་པའི་རྡོ་སྐུ་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་དེ། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གུང་བྲན་གཞུང་འཛིན་པ་དྭོགས་པ་ཚ་དྲགས་ནས། རྒྱལ་ཡོངས་ནང་པ་ཡོད་ཚད་ལ་མཇལ་སྐལ་མེད་པ་བཟོས་པའི་དུས་ཚོད་ཡིན་པ་འདྲ། འོནད་ཀྱང་། གང་མྱུར་འགྱུར་བ་ཐེབས་སྲིད་པ་རེད།
རྒན་ལ་དྭགས་པ་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་ལགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འདིར་མཆན་འདེབས་མཁན་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།
ངས་འདིར་ཅིག་བྱས་ན་འབྲི་ནོར་གཅིག་ཐེབས་ཡོད་ས་རེད། མ་ཎི་རྡོ་བརྐོས་དེ་ཞབས་ཐོག་རེད་ཅེས་ངའི་སྤུན་ཆུང་ཞིག་གིས་གསལ་འདེབས་བྱས་བྱུང་། ང་དེར་འགྲོ་དུས་འཛིན་བྱང་རེར་དམངས་སྒོར་དགུ་བཅུ་རེ་དང་། ད་དུང་སྣེ་ཤན་པ་རེ་ཁྲིད་ན་སྒོར་ལྔ་བཅུ་ཡས་མས་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་འདུག འདི་ལ་ཉེ་ཆར་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཏུ་བྱམས་པ་ཆུ་གཟིགས་མ་ཞེས་བྲིས་འདུག་ལ། བོད་མི་ཉག་ས་ཁུལ་ནས་འདི་ལ་རྒྱ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོར་འབོད་ཀྱི་རེད་ཟེར། རྒྱའི་ཁ་རྒྱུན་དུ་ལའུ་ཧྲན་བྱམས་ཆེན་གྱི་ཞབས་ལ་ཆུ་ཐུག་ན་ཆུ་ལོག་ཡོང་བར་གྲགས།
ཞབས་གདན་ངོས་ལ་བཅོས།
ཐེ་བོ་སངས་རྒྱས་མཆོག ཁྱེད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་། དགེ་སློང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་བཞེངས་སུ་བཅུག་པའི་སྐུ་འདྲ་ཆེན་པོའི་འདྲ་སྤར་འདིས་སླར་ཡང་སྐུ་འདྲ་དང་ཁོར་ཡུག་རྣམས་སླར་ཡང་མཇལ་བ་ལྟ་བུའི་དགའ་སྣང་བྱུང་བར་མ་ཟད། སྐུ་འདྲ་འདི་ཡི་མཚན་ལ་ཡོངས་གྲགས་ལའུ་ཧྲན་བྱམས་ཆེན་དང་། བསྐུལ་བ་པོ་དགེ་སློང་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཧྭ་ཤང་ཧའེ་ཐོང་ཞབས་ཀྱི་མཚན་ཤེས་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་བྱུང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེའོ།
ཐེ་བོ་སངས་རྒྱས་ལགས། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་རྒྱུན་འཛམ་གླིང་སྟེང་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་གནས་ཆེན་དང་བཟོ་བཀོད་འདྲ་མིན་འདིར་སྤེལ་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་པ་བཀའ་དྲིན་ཆེ།
རྩོམ་པ་པོ་ལགས། རྒྱ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་འདི་ལ་ཟེར་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ནི་གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་རྩེའི་ལྷ་ཁང་ལ་ཡོད་པའི་ལྷ་སྐུ་ཞིག་རེད། གླང་ཆེན་ཞོན་མཁན་དེ་ཡིན་བསམ་སོང་།
སྐུ་ཞབས་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་ལགས། ངས་གོ་ཐོས་སུ་ལྷ་འདིའི་བཞུགས་སྟངས་རྒྱ་འདུག་བྱས་པ་དང་གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་རྩེའི་འཕགས་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྐུ་དེ་གླང་ཆེན་སྟེང་ན་དཀྱིལ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་པས། རང་རེའི་ཁམས་མི་ཉག་པའི་ངག་རྒྱུན་དུ་ལའུ་ཧྲན་བྱམས་ཆེན་ལ་རྒྱ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་། ཅིག་ཤོས་ལ་བོད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོར་འབོད་རབས་འདུག་ཟེར་བ་ཙམ་ལས་འདི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྐུ་མིན་པ་ངས་ཀྱང་ཤེས།