བོད་ཀྱི་མགོ་ཁྲིད་གསར་པ་འདི་རྒྱ་གར་ལ་ཉེན་བརྡ་ཞིག་རེད་དམ།

མཱོ་ར་ མཱ་ནི་ཧན་གྱིས་བརྩམས། བསྟན་འཛིན་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར།
མ་ཡིག http://www.asianage.com/ideas/new-tibetan-leader-threat-india-950
སྲིད་བློན་ནེ་རུ་ཡིས་ ༡༩༥༩ ལོར་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོར་སྐྱབས་བཅོལ་སྤྲད་པའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་། རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྡུག་མཉམ་འཁུར་གྱི་སྤྱོད་པ་འདིའི་ཐོག་ནས་བཟང་སྤྱོད་དང་འཐབ་བྱུས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་ནས་བགྲེས་ཡོལ་གནང་བ་དང་། བློ་བཟང་སེང་གེ་རྡ་རམ་ས་ལའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་གསར་པ་དེར་བཅུག་པ་དང་མཉམ་དུ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བརྟན་པོ་དེ་ཉེན་ཁ་ལ་ཐུག་ཡོད་སྲིད་པ་རེད། སྐུ་ཞབས་སེང་གེས་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་རང་གི་ལས་འགན་དེ་འཁྱེར་རྒྱུར་ཁྱད་མཚར་བའི་འདོད་པ་གསར་པ་ཞིག་ཡོད་པའི་བརྡ་བསྟན་པ་རེད་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོས་རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་འཇགས་ལ་ཡིད་ཆེས་གཙིགས་འཛིན་བྱེད་མིན་གྱི་ཐད་ལ་དོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད།
བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་ལ་གནས་ཡུལ་སྤྲད་པའི་དབང་གིས་རྒྱ་གར་ལ་འཛམ་གླིང་གི་ཡི་རངས་ཐོབ་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་ “ཞི་བའི་འགུག་ཤུགས་ soft power” ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་བཞུགས་ཡུལ་ལ་ཕུལ་བ་བརྟེན་ནས་ཇེ་ཆེར་སོང་ཡོད་ཅིང་། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ནོ་བྷེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་གང་ཞིག་ལ་མི་མང་པོས་ཁོང་ནི་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་འཚེ་བ་སྤངས་པ་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་དམ་པ་གྷན་དིའི་རྗེས་འཇུག་སྐུ་གསོན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་གིས་ཀྱང་ “ང་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་བུ་ཡིན་”གསུངས་གི་རེད།
འདས་པའི་ལོ་ ༥༤ ཡི་རིང་ལ་བོད་པ་སྐྱབས་བཅོལ་བ་མང་པོ་རྒྱ་གར་གྱི་དམག་ནང་འཛུལ་ཏེ་ཞབས་ཞུ་ཞུས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་བྷང་གྷ་དྷེ་ཤ་ཡི་རང་བཙན་དམག་འཁྲུག་གི་ནང་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་དུ་ལམ་ཁ་བཟོ་བའི་ཞབས་ཞུ་ཞུས་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་ཆེ་ཁག་གི་བཞི་དབུ་འཁྲིད་རྣམས་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་པ་དེས་ཉམ་ཆུང་གི་མངའ་སྡེ་དཔེར་ན་ཨ་རུ་ན་ཅལ་དང་འབྲས་ལྗོངས། དེ་བཞིན་ལ་དྭགས་སོགས་ལ་ཧ་ལས་པའི་ཁེ་ཕན་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་རྒྱ་གར་ལ་ཡིད་ཆེས་བློ་འགེལ་ཡོད་པའི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་བཙན་ས་ཞིག་ནས་རྒྱ་གར་ལ་ཉེན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ནུས་པ་དེ་ལའང་གདོང་ལེན་བྱེད་པ་རེད།
ཡིན་ན་ཡང་ཁེ་ཕན་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ད་ཆ་བློ་བཟང་སེང་གེས་བསྐྲུན་པའི་འགྱུར་བ་དག་གིས་ཉེན་ཁ་ལ་བསྐྱལ་ཡོད་པ་རེད། སྐུ་ཞབས་སེང་གའེས་འདྲོགས་ལངས་འོས་པའི་རྒྱ་དགའི་སྲིད་བྱུས་དྲིལ་བསྒྲགས་པ་དེས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་བོད་དོན་་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་འཐོམས་བཅུག་པ་རེད་ལ། མགོ་འཐོམས་དེ་དང་ལྷན་དུ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་རྩ་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའང་འཁྱེར་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་སློང་གི་ཡོད། བློ་བཟང་སེང་གེ་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྐྱེས་ཤིང་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་དང་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་པ་ལ་བློ་གཡེང་མ་དགོས། རྒྱ་གར་གཞུང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ།
༢༠༡༣ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༨ ཉིན་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཊོན་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་གཙི་མཐོང་ཅན་གྱི་སློབ་སྟོན་རུ་ཁག་ཅིག་སྟེ། ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁང་ཞེས་པར་གཏམ་བཤད་ཅིག་སྤེལ་སྐབས། སྐུ་ཞབས་སེང་གེས་ད་ནས་བཟུང་སྟེ་བོད་མི་ཚོས་བོད་ལ་དམངས་གཙོ་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དེ་སྤོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཚབ་ཏུ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གི་དབང་སྒྱུར་འོག་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ “ད་ལྟའི་བཀོད་པ་”གང་ཡིན་པ་ངོས་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། དེ་ལས་ཀྱང་རྙོག་དྲ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་སྲུང་གི་སྐོར་ལ། བོད་ནས་རྒྱ་དམག་གིས་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེའི་སྐོར་དྲིས་སྐབས། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཆ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་ “དབང་ཆ་”ཆ་ཚང་སྤྲད་ནས་ ཁོ་རང་ཉིད་གནད་དོན་འདིའི་ཐད་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་བསྒྲགས་པ་རེད།
ཅི་ཞིག་གིས་སྐུ་ཞབས་སེང་གེ་པེ་ཅིན་ལ་འཐམས་འཇུག་གི་ཡོད་རེད།
བོད་ཀྱི་དབུ་འཁྲིད་གསར་པ་འདིས་ ༢༠༡༡ ལོར་ཧ་ཅང་འོས་འཚམ་མེད་པའི་སྐད་འབོད་དྲག་མ་ཞིག་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་གཞི་རྩ་ཚུགས་པའི་ཁ་གཏད་གཉིས་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་འོས་ཤོག་མང་ཆེ་བ་བླངས་པ་རེད། དེའི་སྔོན་ལ་ཁོ་ནི་ངེས་གཏན་མེད་པའི་ཧར་ཝ་ཌིའི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཞིག་རེད། ཉམས་ཞིབ་པ་ཞིག་གི་ཕོགས་ཐོབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོས་ཕྱུག་པོའི་འགྲུད་བཞུད་ཀྱི་སྐད་འབོད་འགྲོ་སོང་དེ་ཚོ་ཇི་ལྟར་སྤྲད་པ་དེ་ནི་ཡ་མཚན་དགོས་པ་ཞིག་རེད་ལ། ཡང་ན། ཁོ་ཁྲི་འདོན་མ་བྱས་པའི་ཉི་མ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ཏེ། ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཨ་སྒོར་ ༢༢༧,༠༠༠ ཅན་གྱི་ཁང་པའི་བུ་ལོན་དེ་གློ་བུར་དུ་སྤྲད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དེ་ཡ་མཚན་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
གནས་ཚུལ་ཡོང་ཁུངས་འགའ་ཞིག་གིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། སྐུ་ཞབས་སེང་གེ་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན་གྱི་ཧར་ཝར་ཌིའི་རྒྱ་རིགས་སློབ་མ་དང་མཁས་པའི་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ ཧུ་ ཞིའོ་ཇིང་ གཉིས་ཀྱི་བར་ཧ་ཅང་བློ་ཉེ་བའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དེ་མུ་མཐུད་ནས་ཡོད་པ་རེད་ལ། འབྲེལ་བ་དེའི་ནང་མཉམ་དུ་འགྲུལ་སྐྱོད་བྱེད་པའང་ཚུད་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་སྐུ་ཞབས་སེང་གེས་ལོ་ཁ་ཤས་ཀྱི་རིང་ལ་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་ད་ཆ་ “རྒྱ་ནག་གི་ཕྱིར་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་”འཁྱེར་ཏེ་ ༢༠༠༥ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་སྤྲོ་སྐྱིད་མཁས་པའི་ཚོགས་འདུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད།
གནས་ཚུལ་འདི་དག་ནི་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཏེ་གསལ་པོར་དྭངས་ན་བསྔགས་འོས་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོས་ད་དུང་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱ་ནག་གི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་བསྒྱུར་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་བཟོ་བའི་སྲིད་བྱུས་སྤེལ་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། རྒྱ་དམག་གིས་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་གར་ལ་ཆ་བཞག་ན་དམག་འཁྲུག་ལ་རྔམས་པའི་རྒྱ་ནག་ཅིག་ལ་གདོང་གཏུགས་ནས་ཡོད་ཅིང་། དེས་རྒྱ་ནག་ཤར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བར་གྱི་ས་ནས་རང་གི་དམག་མིའི་གོམ་སྒྲ་སྒྲོག་རྒྱུར་ཧམ་པ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱ་བོད་མཚམས་ཀྱི་ས་ཆ་Aksai Chin དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་ལ། ཉིན་རེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ལ་དམག་གི་བཙན་འཛུལ་བ་གཏོང་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། Brahmaputra གཙང་པོ་དང་དེ་མིན་གྱི་བོད་ཀྱི་གཙང་པོ་རྣམས་ས་ཆ་སྐམ་ཞིང་ཆུ་རླུང་འབག་བཙོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ལ་ཁ་བསྐོར་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད། དུས་ཚོད་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ། གོ་མྱོང་མེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་པ་གསར་འདིས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་འདི་དམག་ཤུགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཐོབ་ཐང་ཚད་བཀག་མེད་པ་དེ་ལ་འཐམས་ཡོང་དུས་དམངས་གཙོ་ཅན་གྱི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་སྲུང་ལ་ཉེན་ཁ་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད། ལྡོགས་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན། རྒྱ་གར་ལ་ནི་དམངས་གཙོ་གཙི་སྲུང་བྱེད་པ་དང་དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཡུལ་འདི་དམག་གི་རྟེན་གཞི་བྱས་ཏེ་རྒྱ་གར་ལ་ཉེན་ཁ་སྤྲོད་པའི་ནུས་པ་དེ་ལ་ཁ་གཏད་བྱེད་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་ནི་རྒྱ་གར་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་དང་དེ་བཞིན་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་དག་གིས་སྐུ་ཞབས་སེང་གེ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་ནས་ཁོའི་གཏམ་བཤད་ཀྱི་ནང་དོན་ཅི་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཁོའི་འགྲེལ་བཤད་མ་བརྒྱབ་པའི་དངུལ་འབབ་ཀྱི་ཡོང་ཁུངས་གང་ཡིན་ཐད་ལ་འདྲི་བརྩད་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་རེད།
ད་དུང་ད་ནི་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཡོང་བའི་ཉེན་ཁ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཁྲོད་དུ་སྐུ་ཞབས་སེང་གེས་ནུས་མེད་དུ་གཏོང་ཉེན་བཟོས་པའི་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་བ་གཉིས་ཕན་ཅན་དེ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱང་རེད།