ཕྱི་ལོ་དང་སྤྱི་ལོ་གང་ཞིག་བྲིས་ན་གཅིག་གྱུར་ཡོང་།

ཡ་མ་ཚེ་རིང་།

 
དེ་ཡང་། ཡི་ཤུའི་སྟོན་པ་མ་ཤི་ཀའི་འཁྲུངས་ལོ་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་འཁོར་བརྩི་སྟངས་འདི་ལ། ཡི་ཤུའི་ལོ། དབྱིན་ཇིའི་ལོ། སྤྱི་པའི་ལོ། ཕྱི་པའི་ལོ་སོགས་བརྗོད་པ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པས། ཐ་སྙད་དེ་དག་གི་འཕེལ་རིམ་དང་། ཐ་སྙད་དེ་དག་ལས་ང་ཚོས་གང་ཞིག་སྔར་སྤྱད་མྱོང་བ་དང་། ད་ལྟ་གང་ཞིག་སྤྱོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་སྤྱད་ན་འོས་འཚམས་ཡིན་ཞེ་ན།

ལོ་རྒྱུས་དང་འབྱུང་ཁུངས་རང་ལ་གཞིག་ཚེ་ལོ་བརྩི་ཚུལ་འདི། ཐོག་མར་ཡི་ཤུའི་སྟོན་པ་འཁྲུངས་ལོ་ནས་མགོ་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ལ། སྐབས་དེར་དབྱིན་སྐད་དུ་(Christian year)ཞེས་འབོད་ཅིང་། དོན་ལ་ཡི་ཤུའི་ལོ་འམ་ཡི་ལོ་རེད། ག་ལེར་དབྱིན་ཇིའི་དབང་ཤུགས་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོར་མཆེད་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ལོ་ཟླ་བརྩི་ཚུལ་འདི་ཡང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་མོ་ཆེའི་ཐུན་མོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་གསལ་པོ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དབྱིན་ཇིའི་ལོ་ཞེས་འབོད་མཁན་ཡང་ཡོད།

དེ་ལྟར། ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་དང་། ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ། སྲིད་དོན་པ། གསར་འགོད་པ། དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་སོགས་ཀུན་གྱིས་ལོ་འདི་བེད་སྤྱོད་མི་གཏོང་ཀ་མེད་དུ་གྱུར་མོད། ཆོས་ལུགས་དང་ཡུལ་ལུང་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་གི་མིང་དང་འབྲེལ་ནས་བརྗོད་མ་འདོད་པས། ཕྱི་ལོ་གཅིག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་གོང་འགབ་ཅིག་ནས་འདི་ལ་ཡི་ལོའམ་དབྱིན་ཇིའི་ལོ་ཞེས་མ་བཏགས་པར། སྤྱི་ལོ་ཞེས་བརྗོད་མགོ་ཚུགས་ཏེ་དུས་ད་ལྟའང་བརྒྱུད་ལམ་མང་ཆེ་བས་སྤྱི་ལོ་ཞེས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གིན་ཡོད།

ཡི་ཤུ་པ་ལྟ་བ་མཁྲེགས་པོ་ཅན་ཚོས། འདི་ལ་སྤྱི་ལོ་ཞེས་ལབ་ན་མི་འགྲིག ཡི་ལོ་ཞེས་ཟེར་དགོས། ལོ་འདི་ཡི་ཤུ་མ་ཤི་ཀའི་འཁྲུངས་ལོ་དང་འབྲེལ་ནས་བྱུང་བས། ངེས་པར་དུ་ཡི་ཤུའི་མཚན་ལོ་མགོར་སྦྱར་དགོས་ཞེས་ཤོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། རྒྱ་དཀར་ནག་གིས་མཚོན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་ནགས་ལ་མེ་ཤོར་བ་ལྟར་སྤྱི་ལོ་ཞེས་པའི་འབོད་སྲོལ་དེ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་གྱུར། དེ་ལ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་(Common Era) ཞེས་ཟེར་ཞིང་། རྒྱ་ཡིག་ཏུ་(公元)ཀུང་ཡོན་དང་། རྒྱ་གར་པས་(आम युग) ཨམ་ཡུག་ཅེས་བསྒྱུར་ཡོད། དོན་ནི་སྤྱི་པའི་ལོའམ་སྤྱི་ལོ་ཟེར་བ་རེད།

དེ་ལྟར། འདི་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཡིག་ལས་བསྒྱུར་ཚེ་སྤྱི་ལོ་ཡིན་པ་དང་། ཤར་ནུབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་ཆེས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པས་དོན་ལའང་སྤྱི་ལོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་དུས་གནས་བབ་དང་རང་རེའི་ལོ་ཁམས་ཟླ་ཚེས་ཁོ་ནས་རང་སྐྱ་འཕེར་མིན་སོགས་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལོ་འདི་བརྩི་དགོས་ཐུག་ཡོད་ལ། ཐ་སྙད་ལའང་སྤྱི་ལོ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་དར། ཕྱིས་བཙན་བྱོལ་ནས་ཀྱང་ཡུན་རིང་ལ་དེ་ལྟར་བོས།

འོན་ཀྱང་། ༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་སུ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་ཕྱི་ལོ་ཞེས་འཁོད་ཡོད་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་གཅིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞིའི་ལོ་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་སྔར་རྒྱུན་བཞིན། དེབ་གཞི་དང་གཞུང་ཡིག་ཆེ་ཕྲ་ཀུན་ལ་ཕྱི་ལོ་ཞེས་འབྲི་བ་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། ད་ལྟ་ཡང་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཕྱི་ལོ་ཞེས་པའི་ཚིག་རང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གིན་ཡོད། སྔར་སྲོལ་བཞིན་བར་ལམ་ཡང་དེ་ལྟར་གཏན་འབེབས་མཛད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འདི་ཕྱི་རྒྱལ་ལམ་ཕྱི་རོལ་པའི་ལོ་བརྩི་ཚུལ་ཞིག་ལས་བོད་རང་གི་མ་ཡིན་པ་དང་། བོད་རང་ལ་དེ་ལས་ལོ་ཁམས་བརྩི་སྲོལ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་མིན་ནམ་སྙམ།

འདོད་ཚུལ་འདི་ལ་སྔར་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་ཆེན་ཞིག་གིས། འདི་སྤྱི་ལོ་མིན་པར་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལོ་ཡིན་ན། ང་ཚོས་ག་རེ་བྱས་ནས་བརྩི་དགོས་པ་རེད། འདི་ཡི་ཤུའི་ལོ་ཡིན་ན། ང་ཚོར་འབྲེལ་བ་ག་རེ་བྱས་ནས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཅེས་གསུངས་སྐད་དོ།།

དེེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་སུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ད་ལྟ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དུ་ཕལ་མོ་ཆེས་སྤྱི་ལོ་དང་སྤྱི་ཟླ་སྤྱི་ཚེས་ཞེས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གྲོས་ཚོགས་དང་གསར་ཤོག་ཚུན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་དང་སྤྱི་ཟླ་སྤྱི་ཚེས་ཞེས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད། བོད་ཡིག་གི་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་བྱེད་དགོས་ན། ད་ལྟའི་ཆར་བོད་ནང་དང་འབྲུག་གཉིས་ལས་ལྷག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེན་པོ་གཞན་ཞིག་མེད་པ་དང། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་ནང་ནས་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་དང་ཕྱི་ཟླ་ཕྱི་ཚེས་ཞེས་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། མང་ཚོགས་ནང་སྤྱི་ལོ་དང་སྤྱི་ཟླ་སྤྱི་ཚེས་སྤྱོད་མཁན་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན། ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་བཟོ་དགོས་ན། བོད་ནང་དང་འབྲུག་ལ་བསྟུན་ནས་སྤྱི་ལོ་དང་སྤྱི་ཟླ་སྤྱི་ཚེས་ཞེས་འབྲི་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། མ་ཟད་ཕྱི་ལོ་ཟེར་ན། སྔ་ལོ་དང་ཕྱི་ལོ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱི་ལོ་ལ་ནོར་སོ་ཆེ་བས་ཀྱང་སྤྱི་ལོ་ཞེས་བརྗོད་ན་འོས་འཚམས་རེད་ཟེར།

དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཕྱི་ལོ་དང་སྤྱི་ལོ་གཉིས་ལས་གང་བརྗོད་ཀྱང་རང་དབང་རེད། འོན་ཀྱང་། འདི་ལ་བསམ་དགོས་པ་ཁ་ཤས་ཡོད་དེ། གཅིག་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕྱི་ལོ་སྔ་ཞིང་། གཉིས་གཙོ་ཕལ་གྱི་ཆ་ནས་ཕྱི་ལོ་ཞེས་པ་གཞུང་གིས་གཏན་འབེབས་ཡིན་པ། གསུམ་ཟོར་ཡང་ལོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་ཞེས་པ་ཟོར་ཡང་བ་ཡོད། ད་དུང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ལྟར། མི་སྒེར་རེ་རེའི་ངོས་ནས་ཕྱི་ལོ་ཞེས་པ་འབྲི་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་བྱས་ན་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བའི་དགེ་མཚན་ཡོད་པ་མ་ཟད། རང་ངོས་ནས་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་གདེང་འཇོག་བྱས་པའི་མཚོན་དོན་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཀྱང་ཅི་ལ་མིན།

ཡང་ཁོ་ན་རེ། བསམ་ཚུལ་ཕྱི་མའང་མི་འཐད་དེ། བཀྲ་ཤིས་ཤོག་ཅེས་ཤིས་པ་བརྗོད་ཚེ། གྲོང་བའི་སྤོ་བཀྲ་ཤིས་ཤོག་ཅེས་པར་ནོར་སོ་འདུག་པས་བསྒྱུར་དགོས་ཟེར་བ་དང་འདྲའོ།། མ་གཞི་མིང་དང་ཐ་སྙད་དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ནི་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བས་དེ་དག་ཀུན་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་རྒྱུ་ཟེར་ན། རིག་གཞུང་སྟེ། མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་མགོ་ཐོག་ལ་སྔ་ན་མ་གྲགས་པའི་གཏོར་བཤིག་ཅིག་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་བའི་སྔ་ལྟས་མིན་ནམ།

དཔེར་ན། གོའུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཕྱུགས་སོགས་དོན་དགུ་ལ་འཇུག་པར་གསུངས་ཀྱང་། གོའུ་ཞེས་པའི་སྒྲ། ངག ཕྱོགས། ས། འོད་ཟེར། མིག རྡོ་རྗེ། མཐོ་རིས། ཆུ་སྟེ་གཞན་བརྒྱད་ལ་བརྗོད་རྒྱུ་མི་འདུག་མ་གཏོགས་ནོར་ཉེན་འདུག་ཟེར་མཁན་བྱུང་མེད། ཡང་གསེར་ལྡན་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ། ས་དང་། ཆུ། སྟོན་དུས། གངྒ། ལྷ་མོ་ཨུ་མ། གཟའ་ལྷག་པ་བཅས་ལ་འཇུག་ཀྱང་གཅིག་ལ་ལབ་ན་གཞན་ལ་ལབ་མི་རུང་བའི་བསམ་ཚུལ་འདོན་མཁན་བྱུང་མེད་ཅེས་ཟེར་རོ།།

དེ་ལྟར། རང་རེའི་ཤེས་ཡོན་པའི་སྡེ་ལ་ཕྱི་ལོ་ཞེས་བཏགས་ན་ལེགས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ཞེས་འབོད་ན་ཡག་པའི་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་སྨྲ་མཁན་མང་པོ་ཡོད་ལ། རང་རློམ་ཆེ་ཞིང་བྱུས་གཏོགས་ཚ་བའི་དགུ་རོང་སྤུན་གྲོལ་ལ་སོགས་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་ཡི་ལོ་ཡི་ཟླ་ཡི་ཚེས་ཞེས་འབྲི་དགོས་གསུངས་བཞིན་ཡོད་སྐད་དོ།།

འདོད་ཚུལ་དེ་དག་ལས་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་གཅིག་གིས་སྤྱི་ལོ་ཞེས་པ་འཛམ་གླིང་ཐོག་མཆེད་སྟངས་དང་། ཐ་སྙད་དེས་ཁྱབ་ཚད་སོགས་ལ་གཟིགས་ཤིང་སྤྱིའི་འགྱུར་འགྲོས་ལ་བལྟས་ནས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། གཅིག་གིས་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་སོགས་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་སྨྲ་བཞིན་ཡོད། གཉི་གས་ཤོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་ཐུན་མོང་དུ་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་དགོས་པ་གསུངས་ཀྱི་ཡོད། ཕྱི་མས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཤོད་རྒྱུ་ལ་དགའ་ཞིང་གཞན་གྱིས་འབྲི་ཡི་མེད་པ་ཞིག་བྲི་རྒྱུ་ཨེ་རྙེད་མི་རྙེད་ལྟ་བ་ཙམ་ལས། སྔ་མ་གཉིས་ལྟར་དགག་དགོས་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ལ་ཡེ་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་གི་མེད་དོ། །