Archive for the ‘དཔྱད་རྩོམ།’


ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་རེབ་ཀོང་ཞེས་པའི་ས་མིང་ལ་ཡང་བསྐྱར་དཔྱད་པ། (འོས་སྦྱོར།)

རྩོམ་པ་པོ། ཁམས་འཚོ་སྐྱིད།
 
[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་ཧྥ་རན་སིར་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་རེབ་ཀོང་ཞེས་པའི་ས་མིང་དང་སྦྲགས་འབྲེལ་ཡོད་རེབ་ཀོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱིས་ས་མིང་དེ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ནས་བྱུང་ཚུལ། དེང་སྐབས་སྤྱོད་འབྲི་བྱེད་བཞིན་པའི་རེབ་གོང་ལས་གོང་ནི་སྔར་གྱི་རེབ་ཀོང་གི་ཀོང་དང་སྡེ་པ་མཐུན་པའམ་མཚུངས་པའི་ཆ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཚུལ་གླེང་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ནས་བཟུང་ཡུལ་དེ་ལས་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་པ་རིམ་པར་ཐོན་པ་དང་། ཏུན་ཧོང་རིག་གནས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ད་གཟོད་རེབ་ཀོང་རིག་གནས་ཀྱི་མཚན་སྙན་གྲུབ་ཚུལ་སྐོར་གླེང་བརྗོད་ཅུང་ཟད་བྱས་ཡོད། (more…)

དྲུག་དང་དྲུག་ཅུའི་ཕྱི་འབྲེལ།

འབྲིང་བ་འཇིགས་མེད་ཀྱིས།
 
༄༅།། ཉིན་ཤས་གོང་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་གཞོན་སྐྱེས་བསམ་བློ་པའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་མཁས་དབང་༸སྐྱབས་རྗེ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས། ‘‘ལྔ་དང་ལྔ་བཅུའི་འཆར་སྣང་ཡག་པོ་ཡོང་བ་ལ། ང་ཚོའི་འདས་པའི་དྲུག་དང་དྲུག་ཅུའི་གནས་སྟངས་དེ་གསལ་པོར་ཤེས་དགོས་པ་གལ་ཆེ། ༡༨༩༠ ནས་ ༡༩༥༠ བར་གྱི་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ནང་ད་ལྟའི་བོད་པའི་གནས་སྟངས་འདིར་འགྲོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚང་མ་འཛོམས་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་ ༡༩༤༦ ནས་ ༡༩༥༡ བར་གྱི་ལོ་དྲུག་གི་ནང་རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་སྔ་ཕྱིའི་གནས་སྟངས་དེ་ཚོ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ།’’ ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༩༠ ནས་ ༡༩༥༡ བར་གྱི་གནས་ (more…)

སྨྲེང་བ། Emotion

ཧོར་གཙང་འཇིགས་མེད།

སྐྱོགས་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་[1]‘བོད་ཀྱི་སྐད་ལས་གསར་རྙིང་གི་བརྡའི་ཁྱད་པར་ལེགས་པར་བཤད་པ་ལི་ཤིའི་གུར་ཁང་།[2]’ (དག་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མུ་ཏིག་ཚོམ་བུ་ཤོག་ངོས་༤༠༡)ཀྱིས། སྨྲེང་བ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་འདིར་གོ་དོན་གཉིས་བཤད་འདུག་པ་ནི། སྨྲེང་ཚིག་ནི་གསང་ཚིག་དང་སྨྲ་བ་ཙམ་ལའང་། སྨྲེང་བ་ནི་སྨྲ་བ། ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་དེ་དག་ཡིན་ལ། མཁས་པ་འདི་བས་སྨྲེང་ཚིག་དང་སྨྲེང་བ་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ཏེ། སྨྲེང་བའི་ཚིག་གམ་སྨྲེང་ཚིག་ལའང་གོ་དོན་གཉིས་བཀྲལ་ཅིང་། དང་བོ་གསང་ཚིག་དང་། ཕྱི་མ་གསང་ཚིག་མ་ཡིན་པའི་སྤྱིར་བཏང་གི་སྨྲ་བའམ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་ཙམ་ལ་འགྲེལ་འདུག་པ་དང་། དེའི་མཇུག་ཏུ་ཡང་བསྐྱར་སྨྲེང་བ་ཞེས་པ་སྨྲ་བའམ་བཤད་པའི་བརྡ་རྙིང་དུ་འགྲེལ་བཤད་མཛད་འདུག

(more…)

དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་༸རྒྱལ་བའི་དགོངས་པར་སྒྲོ་སྐུར་ཞུས་པ།

རྩིབས་རི་རྒོད་ཕྲུག
 
ནང་དོན་གནད་བསྡུས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ཉེ་ཆར་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུ་སྐབས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་དང་མི་མཐུན་པར་བཀའ་ལན་གནང་བ་ཁག་ལ་གསལ་བཤད་ལན་འདེབས་བྱས་ཡོད།

གནད་ཚིག། དགོངས་གཞི། ནང་ཆོས། ཁྱབ་སྤེལ། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ། སྒྲོ་སྐུར།

ངོ་སྤྲོད།

ཉེ་ཆར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིན་ཊོན་དུ་རྟེན་གཞི་ (more…)

དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་དང་དེང་རབས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ནང་དོན་ཅན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་བོད་དུ་རྒྱུན་གནས་མ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་འཚོལ་ཞིབ།

རེ་མདོ་སེངྒེ་།
 
(འདི་ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་ཤར་ལ་བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐོ་སློབ་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་ཉམས་ཞིབ་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་པ་བསྐུང་ཚོགས་གནང། སྐབས་དེར་ཕྲན་ལ་མགྲོན་འབོད་བྱུང་བ་བཞིན་གཏམ་བཤད་དུ་ཕྱིན། དེར་ན་གཞོན་སློབ་གཉེར་པ་གང་འཚམས་འདུག་པས་དཔྱད་ཞིབ་ཡོང་བའི་དོན་དུ་གཤམ་གྱི་དོགས་པའི་གཞི་འདི་བསླངས་ཏེ་གཏམ་བཤད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྱས་པ་འདིར་ཡང་དོགས་སློང་གི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད།) (more…)

བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་སྙན་ངག་གྱེར་འདོན་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།

ཨ་འཇམ།

ནང་དོན་མདོར་བསྡུས། བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་བསྟན་བཅོས་སུ་གྱེར་ཞེས་པའི་ངོས་འཛིན་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དུ་གདངས་ལ་སྔ་གང་ཞིག་བྱུང་བ། དེ་ལྟར་སྔར་གྱི་བསྟན་བཅོས་སུ་གྱེར་བའི་སྣང་ཚུལ་མང་དུ་བྱུང་བའི་དཔེར་མཚོན་བཅས་བཀོད་དེ། བོད་རང་གི་སྐད་གདངས་དང་མཐུན་པར་གྱེར་འདོན་གྱི་ལས་རིགས་ལ་གཞོལ་དགོས་ཚུལ་བསྟན་པའོ།།

གནད་ཚིག གྱེར། ཨ། གདངས། དབྱངས།

བོད་ཁམས་ཀྱི་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ་ནི་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བས། མིའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་མཁའ་དབུགས་ཉེན་ཁའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་ནའང་། (more…)

མཁས་དབང་མང་ལ་མཁས་པ་དཀོན།

འབྲིང་བ་འཇིགས་མེད་ཀྱིས།

༄༅།། མཁས་དབང་མང་ལ་མཁས་པ་དཀོན་ཞེས་པའི་འགལ་འདུ་ཅན་གྱི་ཚིག་འདི་ནི་ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གླེང་སྐབས་རྗོད་བཞིན་པའི་ཚིག་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། འདིས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་ནང་ད་སྐབས་མཁས་དབང་ཞེས་འབོད་བཞིན་པ་མང་ནའང་ཞིབ་ཏུ་གཟིགས་ཚེ་མཁས་དབང་ཕར་ཞོག་མཁས་པའང་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་གསལ་སྟོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དུས་རབས་གསར་པའི་ནང་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་སྔ་མོའི་དུས་སྐབས་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་ཚད་ལྡན་འབྱོན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཚུལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་གསུང་བཞིན་པ་ལྟར་དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་ཡིན་སྐོར་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ནའང་འདིར་དེའི་སྐོར་རེ་ཞིག་བཞག་ནས། བཙན་བྱོལ་ནང་གི་མཁས་དབང་མང་ལ་མཁས་པ་དཀོན་པའི་གནས་སྟངས་འདིའི་ངོ་ཐོག་གི་སྐྱོན་གནད་ཙམ་གླེང་བར་བྱ། (more…)

བསྔོ་བའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ལུང་། 

སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་།
 
བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གིས། དགེ་རྩ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བསྔོས་པའི་ཕན་ཡོན་དུ་དྲངས་པའི་ལུང་ནི།
ཇི་ལྟར་ཆུ་ཐིགས་རྒྱ་མཚོ་ཆེར་ལྷུང་བ། །
རྒྱ་མཚོ་མ་སྐམས་བར་དུ་དེ་མི་འཛད། །
དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་རྒྱུར་བསྔོས་དགེ་བ་ཡང་། །
བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར་དུ་དེ་མི་འཛད། །
ཅེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །
ལུང་འདིའི་ཁུངས་གང་ཡིན་ཐད་ལ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པས། མདོ་ལས། ཞེས་སྤྱི་ཙམ་དུ་བཤད་ཅིང་། (more…)

བོད་ཀྱི་ཁ་ཤགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བྱུང་རིམ་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།

ཙ་རྐང་དྲུག་གིས།
 

སྔོན་དུ་གླེང་བའི་གཏམ།

སྤྱིར་ཁ་ཤགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ལ་ཞིབ་ཏུ་རྟོགས་དགོས་ཚེ། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀུན་གྱི་ཁ་ཤགས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་རྣལ་མ་ཞིག་མ་བྱས་ན་རྟོགས་ཐབས་བྲལ་མོད། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྙིང་བཅུད་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་དགོས་ཚེ། ང་ཚོས་ངེས་པར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་དགོས་ཡོད། མ་གཞི་ནས་ང་ཚོར་སྒྱུ་རྩལ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མ་རྩ་སྟོང་བས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཤེས་རྟོག་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཛེས་འཛིན་བལྟ་སྟངས། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོ་བོ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉམས་སོགས་གོ་བདེ་བོ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་ར་འཕྲོད་རྒྱུ་ནི་ཅུང་ཙམ་དཀའ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྣང་མོད། (more…)

ཆོས་མེད་སྨྲ་བ་རྒྱ་ནག་གུང་བྲན་ཏང་གིས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཧམ་བཤད་ཁོ་ན་ཡིན།

ཡོང་ཁུངས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དྲ་བ།
 
༄༅། །ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་དང་ཡུ་གུར་ས་གནས་སུ་དམ་བསྒྲགས་ཧ་ཅང་བྱས་པ་དང་།  ཧོང་ཀོང་ནང་མི་མང་གིས་སྲིད་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་རྔམ་སྟོན་ཤུགས་ཆེ་བྱས་རྐྱེན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་འཚབ་ཧ་ཅང་བྱེད་བཞིན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དེར་སྣང་བ་ཙམ་ཡང་མ་བཏང་བར།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༧ ནང་རྒྱ་གར་ནས་གསར་འགོད་པ་ཁག་གཅིག་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་བྱས་འདུག  གསར་འགོད་པ་ཚོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་།  ཨ་རུ་ནཱ་ཅལ་ས་ཁུལ་གྱི་བདག་དབང་གི་གནད་དོན་ཐད་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཐེ་བྱུས་བྱས་ཚེ་འགྲིག་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་སྡིགས་སྐུལ་བྱས་འདུག  ལྷག་པར་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༤ སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཁོ་ནར་མ་གཏོགས་གཞན་སུ་གང་ལའང་མེད་ཚུལ་དང་། (more…)

གཟི་ལམ་རིག་གནས་ལས་གཟི་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་སྐོར་བཤད་པ།

རྩོམ་པ་པོ། ཚངས་དབང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ།

ཐོག་མའི་གླེང་གཞི།

བརྟག་ཐབས་ཀྱི་ལས་ལ་བསྙེག་པ་ནི་ཚན་རིག་གི་འཇུག་སྒོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་ཚོས་ཀྱང་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་ལས་རིགས་འདི་ལ་ཧ་ཅང་གིས་དོ་སྣང་དང་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་བྱས་ཏེ་འདིའི་སྐོར་གྱི་གཞུང་ལུགས་འདྲ་མིན་མང་ (more…)

ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་གནའ་མཁར་ལས་འཕྲོ་པའི་གཏམ།

རྒྱལ་རོང་ཁྲོ་སྐྱབས་བསྐལ་བཟང་གཡུང་དྲུང་།

སྤྱིར་གནའ་མཁར་ནི་རྒྱལ་རོང་ཡུལ་མིའི་ལག་རྩལ་དང་རྣམ་དཔྱོད་ལས་ཐོན་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སམ་སྒྱུ་རྩལ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གཞུང་གི་གྲུབ་ཆ་ཞི་ཡིན་མོད། དེའི་ཕྱིར་ངས་འདིར་གནའ་མཁར་གྱི་སྐོར་ལ་རྣམ་གྲངས་སམ་སྡེ་ཚན་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མདོ་ཙམ་གླེང་བར་བྱའོ།།

༡༽མཁར་གྱི་བྱུང་རིམ།
༢༽མཁར་གྱི་ཟུར་ (more…)

ཚོགས་གཙོས་རྫུན་བཤད། འགྲེལ་ལོག་བྱས། ཁྲིམས་འགལ་བྱས་ཡོད་ན། ད་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་རེད།

སྟོབས་རྒྱལ་ཚེ་རིང་།

གཤམ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་། བཀའ་བློན་གསར་འདེམས་ལ་འོས་ཤོག་གི་བརྒྱ་ཆ་ལོན་མེད་པར་ངོས་འཛིན་ཐག་གཅོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་ལྟ་སྟངས་དང་། བརྒྱ་ཆ་ལོན་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོའི་སྐད་ཆ་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ཡོད། རྫུན་རྐུབ་བརྟོལ་སྟངས། ཁྲིམས་ལོག་འགྲེལ་བྱེད་སྟངས། ཁྲིམས་འགལ་བྱེད་སྟངས། ད་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་རེད་བཅས་ཚན་པ་བཞིར་བསྡུས་ནས་ལྟ་བདེ་གོ་བ་ལེན་བདེར་བྱས་ཡོད།

རྫུན་རྐུབ་བརྟོལ་སྟངས།

ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གིས་བཀའ་བློན་འདེམས་ཐོན་རྩིས་མེད་ (more…)

༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞབས་བཏགས་མ།*


ངྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི« བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད»དུ་ན་ག་སངས་རྒྱས་བསྟན་དར་ལགས་ཀྱིས་སྔོན་གླེང་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཚིག་ཕྲེང་འགའ་བྲིས་ཡོད་པ་འདི་ལྟར།
‘‘བོད་རྒྱལ་ལོ་༢༡༣༨ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ལོར་ཨ་རིར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་༣༡ དང་། རྡོར་གདན་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་༣༢ པའི་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་བཅས་ནས་༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཤོག་རྐྱང་མའི་ངོས་བརྒྱད་པར། གངས་རི་རྭ་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་སུ། །ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། །ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་གྱུར་ཅིག །ཅེས་བཀོད་པ་གནང་སྟེ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ཡིག་ཆུང་ནང་། མདོ་སྨད་རེབ་གོང་པ་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཞབས་དཀར་པ་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ(༡༧༨༡-༡༨༥༡)མཆོག་ནས་༧རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོར་ཕུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ད་བར་༧རྒྱལ་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་༧ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་སུ་མཚན་བསྒྱུར་མཛད་ཅེས་བཀོད་འདུག་ཅིང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་འབྲེལ་ཕོ་ལྷ་ནས་ཀྱིས་༧རྒྱལ་མཆོག་བདུན་པར་ཕུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ཡིན་པ་བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད་འདི་ནས་ར་འཕྲོད་བྱུང་ཡོད་པ་དགོངས་འཇགས་འཚལ།’’[1]
ཞེས་༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་ཚིགས་བཅད་མ་དེ་དོན་དངོས་སུ་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ(༡༦༨༩-༡༧༤༧)གྱིས༧རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པར(༡༨༠༥-༡༨༡༥)ཕུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ཤིག་ཡིན་གསུངས་འདུག་མོད། ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་ཐོག་མར་མཛད་མཁན་ནི་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་ཡིན་མིན་དང་། ཞབས་དཀར་པ་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་མཆོག(༡༧༨༡-༡༨༥༡)གིས་༧རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ལ་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་མཛད་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སོགས། མདོར་ན། བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་བསྒྱུར་གནང་མཁན་སུ་ཡིན་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་བྲིས་མེད། འོན་ཀྱང་། ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་མཁྱེན་མོད་སྐབས་སུ་མ་བབ་སྟབས་འབྲི་རྩོམ་གནང་མེད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
དེ་ལ་འདིར་༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་ཚིགས་བཅད་མ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་མགོ་མཇུག་ལྡོག་ནས་ཞིབ་ཇེ་ཚགས་དང་གནས་ཚུལ་སྐོར་ཞིག་ཇེ་གསལ་དུ་བཏང་ན་འདི་ལྟར། ཕྲན་གྱིས་༧རྒྱལ་བའི་གསོལ་འདེབས་འདི་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་བསྒྱུར་གནང་མཁན་དེ་སུ་ཡིན་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐོར་བཙལ་འཚོལ་བྱེད་སྐབས། «རི་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་གི་ཕྱག་བཞེས་རྒྱུན་མཁོའི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་ཤིང་རྟ»ཞེས་པའི་ནང་། རྫོང་སར་མཁྱེན་བརྩེ་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་(༡༨༩༣-༡༩༥༩)མཆོག་གིས‘‘༧རྒྱལ་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཆེན་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་ཞབས་བརྟན་དུ་གསོལ་བ་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་དབྱངས་སྙན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །’’ཞེས་མཛད་པ་དེ་བཀོད་པའི་མཇུག་རྩོམ་དུ། ‘‘ཞེས་སྒོ་གསུམ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི(གྱིས)བཏུད་དེ་ཤར་མདོ་ཁམས་ཀྱི་ལྗོངས་སུ་གནས་པ་མཁྱེན་བརྩེའི་སྤྲུལ་མིང་འཛིན་པ་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་པས་གུས་པ་ཆེན་པོས། དབུས་འགྱུར་འཆང་ལྷ་ལྡན་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་ཆོས་འཁོར་ཆེན་པོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་བསམ་འགྲུབ་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་བྲིས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་ཆེན་པོའི་སྤྱན་སྔར་ཕུལ་བ་༧ཞབས་པད་བསྐལ་པ་རྒྱ་མཚོར་བཞུགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག། ༈ གངས་རིའི་རྭ་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་འདིར། ། ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་གྱུར་ཅིག ། ཅེས་པ་འདི་ནི། ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོར་ཕུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ད་བར་༧རྒྱལ་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚན་བསྒྱུར་གྱིས་མང་ཚོགས་ཡོངས་ནས་འདོན་ཆོག་ཚིག་ཉུང་དོན་བསྡུས་བྱིན་རླབས་ཅན་ནོ། །’’[2]ཞེས་གསལ་ཞིང་། ‘‘དམ་ཆོས་འབྱུང་གནས’’[3]ཞེས་པའི་དྲྭ་རྒྱ་ཞིག་ཏུའང་གོང་དུ་གསལ་བ་ཇི་བཞིན་དྲངས་འདུག
རི་དགོན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་གི་ཕྱག་བཞེས་རྒྱུན་མཁོའི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་དེབ་འདི་པར་དུས་དང་༢༠༡༢ལོར་ཨ་རིར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་༣༡ པའི་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་དེབ་ཆུང་གཉིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ལོ་གཅིག་ལ་འཁེལ་ཞིང་། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༢ཡིན་པ་རེད།
རྫོང་སར་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་མཆོག་གི་གསུང་འབུམ་དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཅན་གཉིས་བཞུགས་པ་དེའི་ནང་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་འབྱུང་མོད། གོང་གི་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་མཇུག་རྩོམ་དུ་འབྱུང་བའི‘‘གངས་རིའི་རྭ་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་འདིར། ། ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས ། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་གྱུར་ཅིག །’’ཅེས་པའི་གསོལ་འདེབས་དང་། དེའི་མཇུག་བྱང་མི་གསལ། དེས་ན་ཁོང་གི་གསུང་འབུམ་དཔར་དུ་བརྐོ་སྐབས་གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་འདི་དང་དེའི་མཇུག་གི་ཚིག་ཕྲེང་དེ་དག་མ་བཅུག་པ་གང་ཡིན་ཆ་མ་འཚལ།
༧རྒྱལ་དབང་མཆོག་ལ་བརྟན་བཞུགས་གསོལ་འདེབས་མཛད་མཁན་ཏེ་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་(༡༩༠༡-༡༩༨༡)མཆོག་ལྟ་བུའི་གསུང་འབུམ་ནང་དུའང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་བསྒྱུར་པའི་༧རྒྱལ་བའི་གསོལ་འདེབས་མཇལ་རྒྱུ་མི་འདུག
དེས་ན། གོང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་བསྒྱུར་མཁན་དང་། ‘‘ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོར་ཕུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ད་བར་༧རྒྱལ་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚན་བསྒྱུར་གྱིས་མང་ཚོགས་ཡོངས་ནས་འདོན་ཆོག་ཚིག་ཉུང་དོན་བསྡུས་བྱིན་རླབས་ཅན་ནོ། །’’ཞེས་པའི་ཚིག་ཕྲེང་འདི་ཐོག་མར་བསྟན་བཅོས་གང་དུ་འབྱུང་མིན་གསལ་པོ་ཞིག་མ་ངེས།
རྫོང་སར་མཁྱེན་བརྩེས་མཛད་པའི‘‘ཞབས་བརྟན་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་དབྱངས་སྙན’’ཞེས་པ་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༩ལོའི་དུས་འགྱུར་མ་བྱུང་གོང་གི་ལོ་རེ་ཟུང་གི་སྔོན་ལ་ལྗགས་རྩོམ་གནང་བར་གྲགས་ཤིང་། ༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གྱི་གྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ལོ་ནས་བཟུང་བཅུག་ཡོད་པ་འདྲ། «ལྷ་བསངས་རྣམ་དག་ཆོས་སྐུ་སོགས་དང། རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་སོགས་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་ཕྱོགས་བསྡུས»སུ་འདི་ལྟར།
‘‘བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་ཆེན་པོ་སྡེ་དགེ་རྗོང་གསར་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རིན་པོ་ཆེ་༡༩༥༩ལོའི་དུས་འགྱུར་མ་བྱུང་བའི་ལོ་རེ་ཟུང་སྔོན་ལྷ་སར་ཕེབས། སྲིད་ཞིའི་རྣམ་འདྲེན་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཐུབ་བསྟན་མདོ་སྔགས་ཡོངས་རྗོགས་ཀྱི་མངའ་བདག་དང་། ས་སྟེང་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་མགོན་སྐྱབས་གཅིག་པུར་གསལ་བར་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཏེ་༧ཞབས་པད་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་ཆེད་གཉེར་གྱིས་གསར་རྩོམ་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག་པ་དང་། འདི་དག་བཙོན་པ་འགའ་ཞིག་གིས་སྔ་དུས་ནས་བློ་འཛིན་ཟིན་པ་ལྟར་བཙོན་ཁང་ནང་མངོན་ཆུང་གཅིག་ཐོག་ནས་གཅིག་སྤེལ་གྱི་རྒྱུན་འདོན་བྱ་མུས་ཁར། མ་དཔེ་གཅིག་ཡིན་ཐོག་ཏུ་ཕབ་སྟེ། ༡༩༨༣ལོ་རྣམ་གྲྭ་དབུ་མཛད་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་ལྡན་མདུན་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་འབྱོར་ཐོག འདི་དག་གི་འབྲུ་དོན་བཞིན་༧ཞབས་པད་བརྟན་ཅིང་། མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པའི་ཞུ་སྐུལ་གསོལ་འདེབས་ནན་ཅན་ཞུ་བ་ལྟར། ད་ལམ་༧ཞབས་བརྟན་རྒྱས་བསྡུས་གྲས་སུ་འགོད་འཇུག་ཞུས་པའོ། །’’[4]ཞེས་འབྱུང་།
སྐབས་དེ་ཙམ་ནས་བཟུང‘‘གངས་རིའི་རྭ་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་འདིར། ། ་་་ ་་་ ’’ཞེས་པའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་ཡང་དེབ་དེའི་ནང་དུ་བཅུག་ཡོད་པར་བལྟས་ན། གོང་གི་གསོལ་འདེབས་དང་མཉམ་དུ་ཞབས་བརྟན་ཚིགས་བཅད་འདི་ཡང་བཅུག་མེད་དམ་སྙམ། གལ་སྲིད་འདི་གཉིས་མཉམ་དུ་ཡོད་ཚེ། བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་བསྒྱུར་མཁན་ནི་རྫོང་སར་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ནམ་སྙམ་མོད་ད་དུང་དཔྱད་འཚལ།
སྤྱི་ལོ་༡༩༧༧ལོར་དཔར་བའི«རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་ཆོས་སྤྱོད»ཅེས་པའི་ཤིང་སྤར་མ་པོད་གསུམ་བཞུགས་པ་དེའི་ནང་དུ‘‘ཞབས་བརྟན་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་དབྱངས་སྙན’’དང་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་མི་འབྱུང་མོད། ཕྱིས་སུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་དེབ་དཔེར་ན«བླ་མ་ལྷ་སྲུང་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་རྣམས་ལ་བསངས་མཆོད་འབུལ་བའི་རིམ་པ་ཆ་ལག་དང་བཅས་པ་ལག་ཏུ་བླང་བདེ་བར་བཀོད་པ་བཞུགས་སོ»ཞེས་པའི་ནང་དུ‘‘ཞབས་བརྟན་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་དབྱངས་སྙན’’དང་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་བཀོད་ཡོད་མོད། མཇུག་བྱང་ཞིག་ཡོད་པ་བཀོད་པ་མ་མཐོང་།
དེ་ནས་ཞབས་དཀར་པ་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོར་ཡན་ལག་བདུན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཤིག་ཕུལ་བ་དེའི་ནང‘‘གངས་རིའི་ར་(རྭ)བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་འདིར། ། ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་ཡི། ། ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་པར་ཤོག །’’[5]ཅེས་པ་འདི་འབྱུང་ཞིང་། «ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་བསམ་འཕེལ་དབང་གི་རྒྱལ་པོ»ཞེས་བྱ་བའི་ནང་། ‘‘དེ་ནས་སྐྱེལ་མི་བཅུ་ཙམ་གྱིས་བསྐྱལ། གཞན་ཡང་དབུས་ལ་འགྲོ་རོགས་བྲ་ཚའི་ཕྱག་རྡོར་དང་། མཁར་བྱམས། རྐང་ཚའི་ཚེ་རིང་རྒྱལ་སོགས་སྦྲ་ནག་ཁག་གསུམ་གྱི་མགྲོན་པོ་ལྔ་བཅུ་ཁལ་རྟ་མང་པོ་དང་བཅས་ཏེ། རབ་མྱོས་ཞེས་པ་ལྕགས་ཕོ་རྟའི་ལོ་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཡར་ཚེས་དགེ་བར་དབུས་གཙང་དག་པའི་ཞིང་དུ་ཡར་ལ་ཆས་ནས་སོང་།’’[6]ཞེས་གསལ། དེས་ན་ཁོང་ལྷ་སར་ཕེབས་པའི་ལོ་དེ་ནི་ལྕགས་ཕོ་རྟ་ལོ་ཡིན་པར་གསུངས་འདུག་ཅིང་། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༨༡༠ལོར་འཁེལ། ཁོང་གིས་ཡན་ལག་བདུན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་ལོ་དེའི་ཕྱི་ལོར་མཛད་པར་སྙམ་ཞིང་། སྐབས་དེར་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དགུང་ལོ་དྲུག་ཙམ་ལ་ཕེབས་འདུག
ཞབས་དཀར་པ་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་༧རྒྱལ་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོར་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་ཕུལ་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཟུར་ཙམ་གསུངས་པ་འདིར་དྲངས་ན། ‘‘སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས། སྨད་སོག་དཔོན་པོ་དང་། འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་མགྲོན་གཉེར་གཉིས་ལ་རིམ་བཞིན་བཀའ་ཕེབས་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ང་ལ་ཡང་། ཨ་མདོ་བླ་མ་ལམ་སྐབས་རྣམས་སུ་དཀའ་ལས་མ་བྱུང་ངམ། གསུངས་པ་དང་། ངས་ཀྱང་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ལད་མོ་བྱས་ནས། ཡར་ལངས་ཏེ་ལག་པ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཅུང་ཟད་བསྒུར་ནས། སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་རྗེས་བདེ་མོ་བྱུང་ལགས་ཞུས་པས། ངའི་སྐད་འགོ་ཅུང་ཟད་མཐོ་སེ་བྱུང་བ་དང་། ཨ་མདོའི་སྐད་ཡིན་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སྐྱབས་མགོན་མཆོག་དང་། མགྲོན་གཉེར་འགའ་རེས་ང་ལ་བལྟས་ནས་ཅིག་འཛུམ་པར་གདའ། དེ་ནས་སྨད་སོག་དཔོན་པོ་དེས་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་ལུང་ཞིག་ཞུ་བའི་སྔོན་དུ་མཎྜལ་འབུལ་དུས། ངས་ཀྱང་ཁ་བཏགས་ཤིག་དང་བཅས་ཏེ་ཡན་ལག་བདུན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་ཉིད་ཕུལ་ལོ། །’’[7]ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱིས་སུའང་༧སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཞབས་དཀར་པ་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་རྣམ་པ་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བའི་ཚིག་ཕྲེང་འགའ་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ།
ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ཞེས་པའི་དྲྭ་རྒྱ་ལས་ཤེས་པ་ལྟར་ན། གུང་ཐང་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ( ༡༧༦༢-༡༨༢༣)མཆོག་གི་གསུང་འབུམ་པོད་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་བཞུགས་པའི‘‘ཚིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་སྐལ་བཟང་མདོངས་མཐའ་དགྱེས་པའི་དབྱར་རྔ’’ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ། ‘‘གངས་རིའི་ར་བས་སྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་འདིའི། ། ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས ། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཆེ་གེ་རྒྱ་མཚོ་ཡི། ། ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན།’’[8]ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་འདི་འབྱུང་།
དེ་ལྟ་ནའང་། གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར། ༧རྒྱལ་བའི་གསོལ་འདེབས་འདི་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བས་༧རྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ལ་ཕུལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག«བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད»དུ་གསལ་བ་དྲངས་ན། ‘‘མི་དབང་མཆོག་ལའང་༧གོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་ཕེབས་དོན་རྣམས་ཆད་ལྷག་མེད་པར་སྙན་དབང་དུ་གང་འཇེབས་ཞུས་པར་ཕྱིར་ཕེབས་ལ། སྔོན་མའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་མཆོད་པ་ལྟར་ཡིན་འདུག ད་སྒོས་ཐད་ནི། གངས་རི་ར(རྭ)བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་འདིར། །ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་བསྐལ་བཟང་ཆུ་མཚོ་ཡི། ། ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པའི་དོན་དགོངས་དབྱིངས་སུ་འཇགས་པ་དང་། བོད་འབངས་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེར་དགོངས་པ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་ལས་ལེགས་སུ་སྙན་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་མེད་ཅེས་སོགས་ཞུ་ལན་འབུལ་གནང་གི་ཡང་ཏིག་ཞི་འཇགས་སུ་ལེགས་ལམ་དུ་གྱུར་པ་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་ཟབ་ཅིང་བརླིང་བ་ལྷུར་བཞེས་པའི་བཀྲ་ཤིས་ལུགས་ལེགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་གཞལ་དུ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ།།’’[9]ཞེས་འཁོད་འདུག
༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དང་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་རྣམ་གཉིས་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་འགལ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། ༧རྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་སྐབས་སུ། བཀའ་བློན་རྣམས་ནས་སྲིད་དབང་ལོ་བདུན་བསྐྱངས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། བཀའ་བློན་ཕན་ཚུན་དད་མོས་དང་། ཉེ་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་མི་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ་དའི་ཆིང་བཱ་དུར་དང་། ཕོ་ལྷ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ང་ཕོད། ལུམ་པ། སྦྱར་ར་གསུམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས། ཕྱིས་སུ་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་གྱིས་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་དའི་ཆིང་བཱ་དུར་བཀྲོངས་ཤིང་། ཕོ་ལྷ་བ་ཡང་བཀྲོངས་རྩིས་བྱེད་སྐབས། ཕོ་ལྷ་བས་ཐབས་ཤེས་རྩལ་སྤྲུགས་ཀྱིས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ནས་དཔུང་དམག་བསྡུས་ཏེ་ཕར་རྒོལ་གྱིས་རྩེ་ཕོ་བྲང་དང་ཞོལ་གྱི་མཐའ་བསྐོར། སྐབས་དེར་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་བྲོས་ཤིང་། ༧རྒྱལ་དབང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ཚོ་ཉིན་ཤས་རིང་ཕོ་བྲང་དུ་སྡོད་དུ་བཅུག་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་ཐུགས་མཉེས་པོ་བྱུང་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཡིན།
འོན་ཀྱང་། ཕྱིས་སུ་འགལ་བ་དེ་ཞི་འཇགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་ཚུལ་ནི«བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས»སུ་འདི་ལྟར། ‘‘དེ་ནས་ལོ་སེམས་པ་དང་། སླེ་ལུང་རྗེ་དྲུང་། བཙན་པོ་ནོ་མི་ཧན། བ་སོ་སྤྲུལ་བའི་སྐུ། ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། ༧མི་དབང་བཅས་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོར་༧རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་ཏེ་མཆོད་ཡོན་ལྷན་རྒྱས་སྔ་ཁོན་དམ་ཚིག་མེད་པའི་བཀའ་མོལ་ཞུས་པའི་མཐར། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་རྗེ་དྲུང་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་མཆོད་ཡོན་དགོངས་པ་གཡལ་སེལ་མཛད་དེ་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དོ་ཁ་མ་དང་། གུ་རུའི་སྐུ་ཚབ་གཏེར་བྱོན་མ། ལྷ་མོའི་སྣང་བརྙན་བཅས་དབུ་ཐོག་ཏུ་བཞག་པའི་དམ་བཅའ་མཛད།’’[10] ཅེས་གསལ་ལོ། །
ཕོ་ལྷ་བས་གོང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་དེ་ཁོང་སྐུ་མ་གཤེགས་པའི་ལོ་གཉིས་ཀྱི་གོང་ལ་ཕུལ་ཞིང་། དེ་ནི་ང་ལམ་སྦྱར་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་འགལ་བ་དེ་མ་ཡིན། «བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད»དུ‘‘གཉིས་སུ་ན་སྐྱེ་བོ་བདུད་ཀྱིས་སྙིང་བརླམས་པ་འཕྲལ་དང་ཡུན་གྱི་ཕན་བདེ་འཇོམས་པ་ལ་བསམ་བཞིན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་གྲུབ་པ་ལ་ལ་དག་གི་བྱེད་པས་དབྱེན་བཅོས་ཏེ་མི་དབང་ཆེན་པོར་ཡང་ལོག་པའི་སྙན་བསྐྱོད་དུ་མས་བསྐུལ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་བརྟེན། ཇི་སྐད་དུ། བློ་ཆེན་ཡིན་ཡང་འབྱུང་པོས་རྒྱུད། ། བརླམས་ན་ལོག་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ ། གསུངས་པ་ལྟར། དྲུང་ཡིག་ཚངས་སྐྱེས་ནས་མནན་པ་བྱས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་སྐོར་ནས་འཕྲོས་པའི། གསོལ་དཔོན་ཆེན་མོ་གྲགས་པ་མཐའ་ཡས་ལའང་གླེང་གཞི་བཟོས་པ་དེ་སྐོར་ལ་ཁོ་བོ་ཁྲི་ཆེན་ནོ་མིན་ཧན་གྱི་དྲུང་དུ་མི་དབང་མཆོག་ནས་བསླབ་སྟོན་ཞུ་བར་མངགས་པ་དང་།’’[11]ཞེས་དང་། ཡང་། ‘‘བཙོན་དོང་ནང་གི་མི་དང་ལབ་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་མི་འདུག དཔོན་པོ་དགོངས་པ་དྭངས་ཕྱིན་དེ་ཀས་ཆོག་ཅེས་ཞུས་སོང་བ་བཅས་འཁྲུན་ཆོད་པ་དེ་བཞིན་ལ། དེའི་སང་ཉིན་གོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོ་བོ་འབོད་དུ་གཏོང་བ་གནང་བྱུང་བ་བཞིན་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་བར་བཀའ་ལས། ཁ་སང་མི་དབང་གིས་ཁྱོད་བཏང་ནས་གྲཊ་པ་མཐའ་ཡས་ལ་དྲི་བ་བྱས་པ་དེ་ངེད་ནས་གོ་བྱུང་། དེ་སྐོར་གྲགས་པ་མཐའ་ཡས་ལ་དོན་མེད་དུ་གཟུགས་མེད་གཟུཊ་བཅོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བྱས་པ་ལས། དོན་དུ་སྙད་སྙོད་རྒྱུ་འདི་ཚོ་ཐམས་ཅད་ང་མ་འདོད་པས་བྱས་པ་ལོས་ཡིན། དེས་ན་ངེད་ནི་ཁང་རྭའི་སྦུག་ཏུ་དཔེ་ཆ་འདྲ་བལྟས་ནས་ཉམ་ཆུང་གི་སྡོད་པ་ལས་གཞན་མའི་བྱ་བྱེད་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡང་མེད། འདིས་ཀྱང་མ་འཐུས་ན་འབྲས་སྤུངས་སམ་རི་ཁྲོད་གང་རིགས་ལ་ཕྱིན་པས་ཆོག དེ་གའི་རྒྱུ་མཚན་མི་དབང་ལ་ལོབས་ཕེབས་བྱུང་།’’[12]ཞེས་འབྱུང་བར་བལྟས་ན། གསོལ་དཔོན་ཆེན་མོ་གྲགས་པ་མཐའ་ཡས་ལས་འགལ་བ་ཞིག་བྱུང་བར་མངོན་ཞིང་། འགལ་བ་དེ་ཞི་དབྱིངས་སུ་འཐིམ་ཆེད་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བས་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་དེ་བརྩམས་ནས་ཕུལ་བར་སྙམ།
རྡོ་རིང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར(1721-?)གྱིས་བཀའ་བློན་གྱི་འགན་བཞེས་པའི་དུས་སུ། ཁོང་གིས་ཡོན་སྦྱར་ནས་ལྷ་སའི་ལྕགས་པོ་རིའི་ནུབ་ངོས་བྲག་ལྡེབས་ཡོད་པའི་མི་འཁྲུག་པའི་སྐུ་སོགས་བརྐོས་པའི་བཤད་རྒྱུན་ཡོད་པ་དང་། མི་འཁྲུག་པའི་སྐུ་དེའི་གཡས་ངོས་སུ། གོང་གི་གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་དེ་བརྐོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། «བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་མ་བདམས་བསྒྲིགས»ཀྱི་ནང‘‘རྡོ་བརྐོས་སྐུ་བརྙན་གཙོ་བོ་དེའི་གཡས་སུ‘‘གངས་རི་རྭ་བས་བསྐོར་བའི་’’ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚིགས་རྐང་གསུམ་པར་‘‘སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ཡི’’ཞེས་བཀོད་པར་དཔྱད་ན་རྡོ་བརྐོས་དེ་རྡོ་རིང་པཎྜི་ཏས་ཡོན་སྦྱར་ནས་བརྐོས་ཟེར་བ་དེ་བདེན་པར་སེམས།’’ [13] ཞེས་འབྱུང་བས། «དགའ་བཞི་བའི་མི་རབས་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཟོལ་མེད་གཏམ་གྱི་རོལ་མོ»ཞེས་གྲགས་པ་དེའི་ལེའུ་འགའ་ཆེད་དམིགས་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཀླགས་མོད་རྣམ་ཐར་དེའི་ནང་ན་གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་འདི་མི་གསལ་བ་འདྲ།
ཕྱིས་སུ་ཉེ་དུས་ཀྱི་བར་གསོལ་འདེབས་ཚིགས་བཅད་འདི་ཉིད་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུར་གཏོང་གི་ཡོད་པར་བཤད་ཅིང་། ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་པ་མཐོང་བ་ནི«ས་སྐྱོང་འབུར་བའི་གདུང་རབས་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲོག་སྡེ་ཆེན་པོ་སྤོ་རོང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དྭངས་གསལ་མེ་ལོང་།»ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ཞིང་། དེབ་དེའི་ནང‘‘དེ་བཞིན་ཡོངས་གྲགས་༧རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བསྔོ་སྨོན། གངས་རི་རྭ་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་སུ། །ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། །ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་གྱུར་ཅིག ། ཅེས་པའི་སྨོན་ལམ་འདི་ཐོག་མར་ཕྱི་ལོ་༡༧༤༥ལོར་མི་དབང་ཕོ་ལྷས་༧རྒྱལ་བ་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོར་བསྟོད་པ་བརྩམས་པའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་དང་པོ་དེ་ཡིན་པ་ཡང་བརྗོད་ཆོག’’[14]ཅེས་འབྱུང་བ་དང་། དེང་སང་གི་རྒྱལ་གླུ་ནི་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་སྤྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་གྲངས་ལ་བརྩམས་པར་གསུངས་སོ། །
འདིར་གསལ་པོ་ཞུ་དགོས་གཅིག་རང་ཡོད་པ་ནི། ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་ནི་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བས་ཐོག་མར་གསར་དུ་བརྩམས་པ་ཞིག་མིན་པར། ༧པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན(1570-1660)གྱི་གསུང་འབུམ་པོད་ཀ་པའི‘‘རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསོལ་འདེབས’’སུ་འབྱུང་བ་འདི་ལྟར། ‘‘གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་ཞིང་ཁམས་འདིར། ། ཕན་དང་བདེ་བ་མ་ལུས་འབྱུང་བའི་གནས། ། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡི། ། ཞབས་པད་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་པར་ཤོག ། ཅེས་རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞབས་བརྟན་དང་བཅས་པ་འདི་ཡང༌། རྒོད་ཚང་རི་ཁྲོད་པ་རྣམས་དང༌། དམ་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཞབས་འབྲིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང༌། ། ཁྱད་པར་བདག་ཉིད་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དད་པའི་སྒོ་ནས་བཙུན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་པ་ནི་དགེ་ཚུལ་རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པ་བློ་བཟང་དབང་རྒྱལ་ལོ། །’’[15]ཞེས་གསལ། དེས་ན་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདི་ཐོག་མར་མཛད་མཁན་ནི་༧པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས༧རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་མཛད་པ་ཞིག་རེད། སྐབས་འདིའི་༧རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་༧རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ(1617-1682)ཡིན་པར་སྙམ་མོ། །

གུས་བཅས། སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་གིས་༢༠༡༩ ལོའི་ཟླ་ ༤ཚེས་ ༤ ཉིན་བྲིས་ཚར་བ་དགེའོ། །

གསལ་བཤད་དང་དཔྱད་ཡིག

* ལོ་བཞིའི་སྔོན་གྱི་དབྱར་ཁ་ཞིག་ལ་ཕྲན་གྱིས‘‘དགུ་ཆུ’’ཞེས་པའི་སྐད་ཚོམས་སུ་༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་འདིའི་སྐོར་ལ་ཚིག་འགའ་ཞུས་སྐབས། ཚོགས་མི་ཞིག་གིས‘‘བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང’’གིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི«བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད»ཀྱི་སྔོན་གླེང་དུའང་དེ་འབྲེལ་གྱི་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད་ཚུལ་གསུངས། དེ་བས་སྐད་ཚོམས་དེའི་ནང་སྔོན་གླེང་དེ་ཀློག་འདོད་ཡོད་སྐོར་ཞུས་མོད། ད་བར་དུ་བསྐུར་མཁན་ནི་བྱུང་མ་སོང་། འོན་ཀྱང་། ཉིན་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ཕྲན་གྱི་མཆེད་གྲོགས་ཤིག་དང་ལྷན་འདི་སྐོར་གླེང་སློང་བསྐྱར་མ་ཞིག་བྱུང་། མཐའ་དོན་དུ་བརྗོད་གཞིའི་འདིའི་ཐད་ལ་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་འབྲི་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གནང་བྱུང་བར། ཕྲན་གྱིས‘‘བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང’’གིས་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི«བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད»ཀྱི་སྔོན་གླེང་རག་ཐབས་བྱས་པ་ཡིན། སྔོན་གླེང་དེ་བཀླགས་རྗེས་༧རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་ཚིགས་བཅད་མ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིག་ཞིབ་ཏུ་གླེང་འདོད་བྱུང་བས་རྩོམ་ཡིག་འདི་ཉིད་བྲིས་པ་ཡིན། སྔོན་གླེང་བསྐུར་མཁན‘‘བོད་ཀྱི་བང་ཆེན’’རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཆོས་ཉིད་འོད་ཟེར་ལགས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།
[1] བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད། མདོ་མཁར་བ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་། ༢༠༡༤། སྔོན་གླེང་གི་ཤོག་གྲངས་༧ན་གསལ།
[2] https://www.tbrc.org/?locale=bo#!rid=W3JT13341
[3] http://www.dharmadownload.net/download/html/pecha-html/P0021_Taksham%20Chochod/062_rgyal%20ba’i%20zhabs%20brtan.html
[4] ལྷ་བསངས་རྣམ་དག་ཆོས་སྐུ་སོགས་དང། རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་སོགས་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་ཕྱོགས་བསྡུས། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས། ༡༩༩༨ ཤོག་གྲངས་༧༥ན་གསལ།
[5] རྗེ་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱི་གསུང་འབུམ། པོད་དང་པོ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ཤོག་གྲངས་༤༦༣ན་གསལ།
[6] རྗེ་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱི་གསུང་འབུམ། པོད་དང་པོ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ཤོག་གྲངས་༤༤༢ན་གསལ།
[7] རྗེ་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱི་གསུང་འབུམ། པོད་དང་པོ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ཤོག་གྲངས་༤༦༢ན་གསལ།
[8] གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེའི་གསུང་འབུམ། པོད་ད་པ། གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲན་ཁང་། ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་༣༡༢ན་གསལ།
[9] བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད།མདོ་མཁར་བ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༡ ཤོག་གྲངས་༥༥ན་གསལ།
[10] སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། གླེགས་བམ་གཉིས་པ། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། ཀ་བློན་སྦུག་ཞྭ་སྒབ་ཤག ༡༩༧༦ ཤོག་གྲངས་༥༤༢ན་གསལ།
[11] བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད།མདོ་མཁར་བ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༡ ཤོག་གྲངས་༥༣ན་གསལ།
[12] བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད།མདོ་མཁར་བ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༡ ཤོག་གྲངས་༥༤ན་གསལ།
[13] བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྲིད་གྲོས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་རྩོམ་སྒྲིག་པུའུ་ཡིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། པོད་དགུ་པ། སི་ཁྲོན་དཔེ་སྐྲུན་ཚོགས་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་ ༦༣༨ ན་གསལ།
[14] ས་སྐྱོང་འབུར་བའི་གདུང་རབས་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲོག་སྡེ་ཆེན་པོ་སྤོ་རོང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དྭངས་གསལ་མེ་ལོང་། པོད་དང་པོ། སྤོ་རོང་ཟླ་བ་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས། དབུས་གཙང་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་སྤར་བསྐྲུན་ཞུས། ༢༠༠༩ ཤོག་གྲངས་༡༧༠ན་གསལ།

སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམས་པའི་སྐད་རིགས་འདྲ་མེད་ཐོག་ཚད་ལྡན་གྱི་ན་གཞོན་ལོ་ཙྭ་བ་སྐྱེད་སྲིད་བྱེད་ཐབས།

རྔ་བ་ཀུན་བཟང་།
 
{ ནང་དོན་གནད་བསྡུས } བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་ནས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་བྱུང་བ་དང་ཆབས་ཅིག།། རིགས་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་ཙམ་རིམ་གྱི་གོང་འཕེལ་བྱུང་། དེ་ནས་བཟུང་རིག་གནས་དེ་དག་གི་ཐོག་ལ་ཆེད་ལས་མཁན་ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་གནང་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཚན་རིག་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཚུ་ཚད་དང་དེང་རབས་འཛམ་གླིང་འཕེལ་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་མྱུར་ཚད་ལ་དཔྱད་ནས་བསྡུར་ན་ཡང་ཧ་ཅང་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པའི་གྲས་སུ་བསྡད་ཡོད་པ་དང་། (more…)

སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས་བརྩམས་མིན་ལ་དཔྱད་པ་ཚུལ་གཉིས་རབ་གསལ། 


བསེ་ཀུན་དགའ་མཆོག་སྐྱབས་ཀྱིས་བརྩམས།
 
རྟག་བརྟན་ཐེར་ཟུག་མི་འགྱུར་དམ་པའི་བདག །
ཡེ་གྲུབ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་མེ་འོད་གསལ། །
ཟུང་འཇུག་རྒྱལ་ཀུན་གཅིག་ཏུ་ཟླུམ་པའི་འཕྲུལ། །
བརྟན་པའི་འཁོར་ལོས་ཤེས་རབ་སྣང་བ་སྩོལ།།

མ་རིག་རྒུད་པའི་སྨག་ཆེན་མཐའ་རུ་སྤྱུགས། །
འོད་གསལ་སྣང་བའི་མཁྱེན་རབ་ཅི་ཡང་རྒྱས། ། (more…)

རྒྭ་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་། ཁམས་པ་སྒ་ལོ། རོང་པ་རྒྭ་ལོ་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཟིན་བྲིས།

སྙན་བཟང་གཡུང་དྲུང་ཚེ་རིང་།
ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས་(1309-1365)བརྩམས་ཤིང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་(1927-1997)མཆོག་གིས་མཆན་འགྲེལ་བཀོད་པའི«དེབ་ཐེར་དམར་པོ»རུ་དཔལ་ཆེན་རྒྭ་ལོའི་སྐོར་ལ‘‘དཔལ་ཆེན་རྒ་ལོ། (རྒ་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ) གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་དང་དུས་མཉམ་པ་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་ལས་བཤད། འཁྲུངས་ཡུལ་ཁམས་ལྡན་མ་ནས་ཡིན ། ལོ་རྒྱས་རྒྱས་པ། ཇོ་ནང་པ་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་མཛད་པའི«གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང»དང་། «ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»ལེ་ཚན(ཏ)པའི་གྲངས་ 12 བ 1—7 བར་གསལ།’’།[1]ཞེས་མཆན་བུ་ཞིག་བྲིས་འདུག «དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ»རུའང་གོང་གི་དཔལ་ཆེན་རྒྭ་ལོའི་སྐོར་གྱི་མཆན་བུ་ཇི་བཞིན་བཤུས་པ་མཐོང་བས། «གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང»ཞེས་པ་ཞིག་མ་རྙེད་མོད། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གསུང་འབུམ་ཁྲོད་དུ«རྒྱུད་རྒྱལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ཡིད་ཆེས་ངོ་མཚར་བཞུགས»ཞེས་པ་ཞིག་བཞུགས་པ་བཀླགས་ནས་དཔལ་ཆེན་རྒྭ་ལོའི་སྐོར་བཙལ་སྐབས། (more…)

རྗེའི་ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་ཉུང་ངུ་།    

རོང་པོ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།
 
དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་བོད་ལ་གནམ་གྱིས་ས་བཀབ་པ་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་བའི་ཁྲོད་དུ། གཏམ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཁྱབ་ཡོད་དེ།  “མ་རིག་ན་བུ་ལ་དྲིས།། མ་ཤེས་ན་རྗེ་ལ་དྲིས།། “ ཞེས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཆེན་པོ་དག་གི་དཀའ་གནད་ཐག་མ་ཆོད་པ་དག་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འདྲི་དགོས་ཞེས་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོའི་གདེང་འཇོག་བྱེད་ཡུལ་གནས་བརྟན་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་གང་དེས་ལེགས་བཤད་གསེར་གྱི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་གནང་མཛད་པ་ནི་ཉི་ཤར་སྤར་མོས་ཁེབས་པ་གཏན་མ་ཡིན་ཡང་།       (more…)

ཁ་གྱའི་ཁྱུང་སྔོན་གྱི་རྔུལ་ཆུ་དང་ཚངས་སྲས་བུམ་པ་རྟགས་མའི་སྙན་ངག་འགྲན་བསྡུར་གླེང་བ།

ཀླུ་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ

གཉིས་པ།


ལོ་ཤས་སྔོན་ནས་དྲ་ལམ་རིག་གནས་ཀྱི་འཁོར་རྒྱུགས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་སྙན་ངག་རིག་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྣང་མེད་དུ་གཏོང་མི་ཐུབ་པའི་དོན་དག་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་འདུག གཅིག་ནི་གལ་སྲིད་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་ཞིག་གིས་སྙན་ངག་ཅིག་བྲིས་ཏེ་དྲ་ལམ་དུ་བཞག་མ་ཐག་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་སྙན་ངག་དེས་ཤར་ནུབ་འཛམ་གླིང་ལ་དཀྲིས་བརྒྱབ་ནས་འགྲོ་བཞག་པ་དེ་རེད། (more…)

བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང།

རེ་མདོ་སེངྒེ་།
 
༄༅།།བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་ཞེས་པ་ནི་བོད་སྐད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་ངད་ལྡང་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བློས་གསུངས་ཤིང། མཁྱེན་བརྩེ་ལོ་ཙཱ་བས། བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ངང་ཚུལ་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པ་ཡང་ གསུངས། དགོན་གནས་འདི་ཐོག་མར་པཱ་ལའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་ངྷརྨ་པཱ་ལའི་སྐུ་དུས་སུ་བཞེངས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་པོ་འདིས་རྒྱལ་སྲིད་ལོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བསྐྱངས་པའི་རིང་ཀཱ་མ་རཱུ་པ་དང། ཏི་རཱ་ཧུ་ཏི་དང། གཽ་ཌ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དབང་དུ་བསྡུས་པས་མངའ་ཐང་ཤར་དུ་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དང། ནུབ་ཏུ་ཌི་ལི་ཚུན་ཆད། བྱང་དུ་ཛཱ་ལན་ངྷ་ར་མན་ཆད། ལྷོ་འབིགས་བྱེད་ཀྱི་ཁོངས་ཚུན་ཆད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བས་མངའ་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོ་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ཆོས་རྒྱལ་ངྷརྨ་པཱ་ལས་སློབ་དཔོན་སེངྒེ་བཟང་པོ་དང། (more…)